Uznawanie kwalifikacji zawodowych zdobytych za granicą w Polsce

Głównym założeniem systemu uznawania kwalifikacji zawodowych jest umożliwienie obywatelom państw członkowskich UE, EOG i Szwajcarii uznanie kwalifikacji do wykonywania zawodu regulowanego  w państwie członkowskim innym niż to, w którym uzyskali kwalifikacje zawodowe.  W poniższym tekście poruszane są tematy: jak uzyskać uznanie kwalifikacji zawodowych uzyskanych w państwach UE lub w innych państwach,  czym są usługi transgraniczne oraz które zawody otrzymują automatyczne uznanie kwalifikacji.

System uznawania kwalifikacji zawodowych, które zostały uzyskane w państwie członkowskim UE, EOG lub w Szwajcarii regulowany jest głównie przez Dyrektywę 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych. Akt ten daje możliwość obywatelom UE oraz EFTA wykonywanie zawodu regulowanego w innym państwie członkowskim niż to, w którym uzyskali uprawnienia zawodowe.

Dyrektywa, o której mowa została wdrożona do polskiego prawa za pomocą Ustawy z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej.

W przypadku, kiedy dany zawód jest regulowany w Polsce osoba, która uzyskała kwalifikacje do jego wykonywania w innym państwie członkowskim potrzebuje ich oficjalnego uznania, którego dokonują właściwe organy przyjmującego państwa członkowskiego.

Jako zawód regulowany należy rozumieć zespół czynności zawodowych, do których wykonywania niezbędne jest spełnienie wymagań dotyczących dostępu do wykonywania danego zawodu określonych przez przepisy danego państwa członkowskiego. Każde państwo decyduje, czy dana działalność jest regulowana na jego obszarze, czy też nie. Zatem ten sam zawód może być regulowany w jednym państwie, a w innych nie.

Procedura uznawania kwalifikacji zawodowych

Procedura uznawania kwalifikacji zawodowych wszczynana jest na wniosek osoby zainteresowanej.

Wniosek wraz z odpowiednimi załącznikami składa się w instytucji uprawnionej do uznawania kwalifikacji do wykonywania danego zawodu regulowanego. Wniosek można złożyć na stronie polskiego ośrodka wsparcia ds. uznawania kwalifikacji zawodowych lub na stronie internetowej właściwego organu. Dane takiej instytucji znaleźć można w Bazie Zawodów Regulowanych. Postępowanie nie powinno trwać dłużej niż trzy miesiące od dnia złożenia wszystkich niezbędnych dokumentów przez interesanta. W wyjątkowych okolicznościach termin wydania decyzji może zostać wydłużony o miesiąc lub zawieszony. Do zawieszenia terminu wydania decyzji dochodzi w przypadku, kiedy wnioskodawca zostaje zobowiązany do zrealizowania środka wyrównawczego, czyli testu umiejętności lub stażu adaptacyjnego (trwającego do 3 lat). Wybór pomiędzy testem umiejętności a stażem adaptacyjnym przeważnie należy do wnioskodawcy.

Adekwatne uznanie jest konieczne w przypadku, kiedy dana osoba zdobyła kwalifikacje w Polsce, a zamierza podjąć pracę w zawodzie regulowanym w innym państwie członkowskim.

Kwalifikacje zawodowe zdobyte w innych krajach niż państwa członkowskie UE w Polsce są uznawane zgodnie z przepisami prawa krajowego.

Osoba, która zdobyła uprawnienia do wykonywania zawodu w państwie trzecim (poza UE, EOG lub Szwajcarią), chcąc podjąć pracę w zawodzie regulowanym, wpierw musi wystąpić o uznanie dyplomu/świadectwa  na podstawie międzynarodowej umowy, a następnie ubiegać się o uzyskanie uprawnień zawodowych w zgodzie z przepisami dotyczącymi wykonywania danego zawodu. Kwalifikacje nabyte w innych państwach nie są objęte opisanymi procedurami. W Polsce, co do zasady, zagraniczny dokument potwierdzający wykształcenie powinien zostać uznany. Na tej podstawie można ubiegać się o uzyskanie polskich kwalifikacji.

W przypadku zawodów nieregulowanych decyzja o uznaniu kwalifikacji uzyskanych za granicą podejmowana jest przez pracodawcę. Może on wymagać potwierdzenia posiadanego wykształcenia, opinii o zagranicznym świadectwie lub poświadczenia o równoważności zagranicznego dokumentu z jego polskim odpowiednikiem.

Zawody sektorowe

Automatyczne uznanie kwalifikacji jest możliwe i dotyczy zawodów:

  • architekta,
  • lekarza,
  • pielęgniarki,
  • lekarza dentysty,
  • farmaceuty,
  • położnej,
  • lekarza weterynarii.

Warunkiem jest posiadanie przez wnioskodawcę dokumentów poświadczających kwalifikacje wymienionych w załączniku V lub VI do dyrektywy 2005/36/WE.

W przypadku tytułu uzyskanego w Polsce są to:

  • Dla lekarza medycyny – Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku lekarskim z tytułem „lekarza”.
  • Dla lekarza specjalisty – Dyplom uzyskania tytułu specjalisty. Nazwy szkoleń w zakresie medycyny specjalistycznej, dostępne są pod adresem: https://eur-lex.europa.eu/legal-content/PL/TXT/?uri=CELEX:32005L0036.
  • Dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji lekarzy ogólnych – Dyplom uzyskania tytułu specjalisty w dziedzinie medycyny rodzinnej.
  • Dla pielęgniarki – Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku pielęgniarstwo z tytułem „magister pielęgniarstwa”.
  • Dla lekarza dentysty – Dyplom ukończenia studiów wyższych z tytułem „lekarz dentysta” oraz dokument potwierdzający posiadanie kwalifikacji wyspecjalizowanych lekarzy dentystów.
  • Dla lekarza weterynarii – Dyplom lekarza weterynarii.
  • Dla położnej – Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku położnictwo z tytułem „magister położnictwa”.
  • Dla farmaceuty – Dyplom ukończenia studiów wyższych na kierunku farmacja z tytułem magistra.
  • Dla architekta – Dyplom wydany przez jedną z wymienionych w załączniku VI uczelni oraz świadectwo członkostwa wydane przez właściwą okręgową izbę architektów w Polsce przyznające prawo prowadzenia działalności w dziedzinie architektury w Polsce.

Automatyczne uznanie kwalifikacji również jest możliwe w przypadku działalności regulowanych objętych załącznikiem IV do dyrektywy.  W przypadku spełnienia wymogów określonych do uznania kwalifikacji (art. 17 – 19 dyrektywy). Jeśli dokumenty potwierdzające kwalifikacje nie spełniają wyżej wskazanych warunków, albo wnioskodawca posiada kwalifikacje do wykonywania innych zawodów, mogą one także być uznane na podstawie tzw. ogólnego systemu uznawania kwalifikacji.

Kwestie działalności w Polsce prawników z państw członkowskich reguluje ustawa z dnia 5 lipca 2002 r. o świadczeniu przez prawników zagranicznych pomocy prawnej w Rzeczypospolitej Polskiej (Dz.U. 2020 poz. 823).

Wyżej wymienione zawody sektorowe regulowane są poprzez poniższe ustawy:

  1. Ustawa z dnia 15 lipca 2011 r. o zawodach pielęgniarki i położnej.
  2. Ustawa z dnia 15 grudnia 2000 r. o samorządach zawodowych architektów oraz inżynierów budownictwa.
  3. Ustawa z dnia 5 grudnia 1996 r. o zawodach lekarza i lekarza dentysty.
  4. Ustawa z dnia 21 grudnia 1990 r. o zawodzie lekarza weterynarii i izbach lekarsko-weterynaryjnych.
  5. Ustawa z dnia 19 kwietnia 1991 r. o izbach aptekarskich.

Świadczenie usług transgranicznych

Świadczenie usług transgranicznych polega na tymczasowym i okazjonalnym wykonywaniu zawodu lub prowadzeniu działalności, kiedy usługodawca przemieszcza się do innego państwa członkowskiego, lecz w Polsce nadal prowadzi działalność lub jest zatrudniony. Jeżeli dany zawód jest regulowany w państwie, w którym świadczona będzie usługa transgraniczna, konieczne jest złożenie oświadczenia o zamiarze świadczenia takiej usługi do właściwego organu. Jeśli usługa, która ma być wykonywana związana jest z bezpieczeństwem publicznym lub zdrowiem właściwy organ może sprawdzić kwalifikacje zawodowe przed rozpoczęciem jej świadczenia.

Przyjmujące państwo zwalnia osoby świadczące usługi z wymogu uzyskania zezwolenia, rejestracji albo członkostwa w instytucji, czy organizacji zawodowej, jednak może wprowadzić tymczasową uproszczoną rejestrację lub członkostwo w instytucji, czy organizacji zawodowej.

Działanie to nie może powodować dodatkowych kosztów, utrudnień lub opóźnień w świadczeniu usługi.

Wykaz zawodów, dla których polskie organy mogą dokonać sprawdzenia kwalifikacji przedstawione są w rozporządzeniu Prezesa Rady Ministrów z dnia 27 lutego 2017 r. w sprawie wykazu zawodów regulowanych i działalności regulowanych, przy wykonywaniu których usługodawca posiada bezpośredni wpływ na zdrowie lub bezpieczeństwo publiczne, w przypadku których można wszcząć postępowanie w sprawie uznania kwalifikacji.

Podstawa prawna:

  1. Dyrektywa 2005/36/WE Parlamentu Europejskiego i Rady z dnia 7 września 2005 r. w sprawie uznawania kwalifikacji zawodowych (Dz. Urz. UE L 255 z 30.09.2005, str. 22, z późn. zm.)
  2. Ustawa z dnia 22 grudnia 2015 r. o zasadach uznawania kwalifikacji zawodowych nabytych w państwach członkowskich Unii Europejskiej(Dz. U. z 2020 r. poz. 2020   oraz z 2021 r. poz. 78).

Źródła pomocnicze:

  1. https://www.gov.pl/web/edukacja-i-nauka
  2. https://www.powroty.gov.pl/

Skomentuj