Czy PIP może kontrolować kilka razy z rzędu tego samego pracodawcę w tym samym zakresie?

Głównymi zadaniami Państwowej Inspekcji Pracy są nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy. Jednak nie może wykonywać kontroli u tego samego przedsiębiorcy w tym samym zakresie przedmiotowym i czasowym.

Państwowa Inspekcja Pracy jest organem powołanym do sprawowania nadzoru i kontroli przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia i innej pracy zarobkowej w zakresie określonym w ustawie o Państwowej Inspekcji Pracy.

Organami Państwowej Inspekcji Pracy są:

  • Główny Inspektor Pracy;
  • okręgowi inspektorzy pracy;
  • inspektorzy pracy, działający w ramach właściwości terytorialnej okręgowych inspektoratów pracy.

Do zadań Państwowej Inspekcji Pracy należy m.in.:

  • nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, przepisów dotyczących stosunku pracy, wynagrodzenia za pracę i innych świadczeń wynikających ze stosunku pracy, czasu pracy, urlopów, uprawnień pracowników związanych z rodzicielstwem, zatrudniania młodocianych i osób niepełnosprawnych;
  • kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej, wykonywania działalności;
  • kontrola legalności zatrudnienia, innej pracy zarobkowej oraz wykonywania pracy przez cudzoziemców.

Postępowanie kontrolne ma na celu ustalenie stanu faktycznego w zakresie przestrzegania prawa pracy, w szczególności przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a także przepisów dotyczących legalności zatrudnienia oraz udokumentowanie dokonanych ustaleń. Kontrole przeprowadzają inspektorzy pracy, działający w ramach właściwości terytorialnej okręgowych inspektoratów pracy.

Według przepisów prawa płynących z art. 58 ust. 1 ustawy – Prawo przedsiębiorców organ kontroli nie przeprowadza kontroli, w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ.

Zdaniem Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (wyrok: III SA/Gl 791/20):

Brzmienie art. 58 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców regulującego wyłączenie możliwości przeprowadzenia ponownej kontroli przez ten sam organ jest jednoznaczne – organ kontroli nie przeprowadza kontroli, w przypadku gdy ma ona dotyczyć przedmiotu kontroli objętego uprzednio zakończoną kontrolą przeprowadzoną przez ten sam organ. Celem wprowadzenia wskazanego wyłączenia było, według ustawodawcy, ograniczenie czasu trwania kontroli oraz ułatwienie działalności i ochrona dla przedsiębiorcy, tak aby ten nie musiał wielokrotnie przekazywać i przedkładać organom tych samych dokumentów, a także by nie narażać przedsiębiorcy na ewentualne różnice w ustaleniach pokontrolnych.

Dalej w treści wyroku Sądu, czytamy:

…wyjątki od wspomnianej zasady z art. 58 ust. 1 wymieniono taksatywnie w ust. 2 art. 58 Prawa przedsiębiorców ustanawiając katalog zamknięty 9 przesłanek, w których zakaz ponownej kontroli przez ten sam organ nie znajdzie zastosowania.

Ust. 2 art. 58 ustawy Prawo przedsiębiorców:

 Powyższego przepisu nie stosuje się w przypadku, gdy:

  • kontrola ma dotyczyć okresu nieobjętego uprzednio zakończoną kontrolą;
  • ponowna kontrola ma na celu przeciwdziałanie zagrożeniu życia lub zdrowia;
  • ponowna kontrola jest niezbędna do przeprowadzenia postępowania w sprawie stwierdzenia nieważności, stwierdzenia wygaśnięcia, uchylenia lub zmiany decyzji ostatecznej lub wznowienia postępowania w sprawie zakończonej decyzją ostateczną;
  • ponowna kontrola jest niezbędna do przeprowadzenia postępowania w związku z uchyleniem lub stwierdzeniem nieważności decyzji przez sąd administracyjny;
  • ponowna kontrola jest niezbędna do przeprowadzenia postępowania w celu sprawdzenia wykonania zaleceń pokontrolnych organu lub wykonania decyzji lub postanowień nakazujących usunięcie naruszeń prawa, w związku z przeprowadzoną kontrolą, albo do sprawdzenia wykonania wezwania, zobowiązania, lub weryfikacji powiadomienia (o których mowa odpowiednio w art. 21a ust. 1, w art. 21a ust. 2 i w art. 21a ust. 5 lub 6 ustawy – Prawo przedsiębiorców);
  • ponowna kontrola jest niezbędna do przeprowadzenia postępowania związanego ze złożeniem korekty rozliczenia objętego uprzednio zakończoną kontrolą;
  • organ kontroli poweźmie uzasadnione podejrzenie, że uprzednio zakończona kontrola została przeprowadzona z naruszeniem prawa mającym wpływ na wynik kontroli lub dowody, na których podstawie ustalono istotne dla sprawy okoliczności faktyczne, okazały się fałszywe lub protokół kontroli został sporządzony w wyniku przestępstwa;
  • po sporządzeniu protokołu kontroli z poprzedniej kontroli wyszły na jaw istotne dla sprawy nowe okoliczności faktyczne lub nowe dowody nieznane organowi administracji lub państwowej jednostce organizacyjnej w chwili przeprowadzenia kontroli, w tym wskazujące na wystąpienie nadużycia prawa, o którym mowa w art. 5 ust. 5 ustawy z dnia 11 marca 2004 r. o podatku od towarów i usług;
  • przedsiębiorca prowadzi działalność w zakresie objętym nadzorem, o którym mowa w art. 1 ust. 2 ustawy z dnia 21 lipca 2006 r. o nadzorze nad rynkiem finansowym.

Powyższy przepis chroni przedsiębiorcę przed powtarzającą się kontrolą przeprowadzaną przez ten sam organ, w takim samym zakresie merytorycznym, objętym uprzednio zakończoną kontrolą.

Na końcu wyroku Wojewódzkiego Sądu Administracyjnego w Gliwicach (wyrok: III SA/Gl 791/20) czytamy:

Na zakończenie jeszcze stwierdzić także należy, że ustanowiony w art. 10 ustawy o Państwowej Inspekcji Pracy zakres jej zadań, do których należy szeroko rozumiany nadzór i kontrola przestrzegania przepisów prawa pracy nie może stanowić lex specialis czy regułę nadrzędności wobec ustawowej gwarancji dla przedsiębiorcy z art. 58 ust. 1 ustawy Prawo przedsiębiorców, którego ratio legis jest ochrona przedsiębiorcy przed wielokrotną kontrolą prowadzoną przez ten sam organ, w tym samym zakresie merytorycznym, objętym uprzednio zakończoną kontrolą.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 6 marca 2018 r. Prawo przedsiębiorców (Dz. U. z 2021 r. poz. 162)
  2. Ustawa z dnia 13 kwietnia 2007 r. o Państwowej Inspekcji Pracy (Dz. U. z 2019 r. poz. 1251) 
  3. Wyrok WSA w Gliwicach z 2021-01-25 III SA/Gl 791/20 

Źródło pomocnicze:

www.pip.gov.pl

Skomentuj