Ergonomia stanowiska pracy

Ergonomia stanowiska pracy

W wieku XX, a szczególnie w jego drugiej połowie, nastąpiło wielkie przyspieszenie w postępie technologii i organizacji pracy.

Skoncentrowanie się wyłącznie na nowych rozwiązaniach doprowadziło do dysproporcji między wymaganiami pracy a możliwościami człowieka.

W złych warunkach człowiek też pracuje, lecz jego wydajność jest mniejsza, a skłonność do wypadków i chorób większa. Część energii i uwagi skierowane są na pokonywanie zbędnych wymagań.

Ergonomia jest wiedzą wielodyscyplinarną. Zajmuje się dostosowaniem wyposażenia, warunków i samej pracy do fizycznych i psychicznych właściwości, zdolności i ograniczeń człowieka. Wyniki badań ergonomicznych są wykorzystywane w dostosowaniu pracy do szeroko rozumianej natury człowieka w celu zapewnienia mu zdrowia i pomyślności oraz zwiększenia wydajności przy minimalizacji biologicznych i społecznych kosztów pracy.

Zadaniem ergonomii jest także przygotowanie człowieka (szkolenie, trening) do właściwej obsługi i poprawnych metod pracy. Aby jakikolwiek układ, w tym układ człowiek-maszyna-środowisko, mógł działać efektywnie musi spełnić dwa warunki: muszą być sprawne składowe tego układu i muszą one funkcjonować spójnie. Niesprawność jednej z nich prowadzi do niesprawności całego układu.

Uważa się, że przyczyną większości wypadków jest zaniedbanie, niekompetencja czy po prostu ludzkie błędy. Rzeczywiste powody często leżą w błędnie zaprojektowanych urządzeniach sygnalizacyjnych i sterowniczych, nadmiernym obciążeniu psychicznym czy złych warunkach otoczenia. Człowiek ma określone zdolności i ograniczenia.

Ergonomia często pojmowana jest jako zapewnienie komfortu pracy. Dane pochodzące ze Stanów Zjednoczonych wskazują, że problemy związane z ergonomią dotyczą 5 z 10 najważniejszych chorób i uszkodzeń wywołanych pracą. Na czołowym miejscu znajdują się najkosztowniejsze, jakimi są dolegliwości i uszkodzenia mięśniowo-szkieletowe. Pozbawiony osłony ruchomy element na stanowisku nie musi być przyczyną wypadku, ale trwale wymuszona postawa ciała, jako efekt złej przestrzeni roboczej, niewłaściwych narzędzi lub metod, wcześniej czy później doprowadzi do niezdolności do pracy, cierpień pracownika i strat w produkcji.

W rozdziale przedstawiono podstawowe zasady organizacji i oceny stanowisk pracy oraz możliwości i wymagania człowieka.

Miejsce pracy

Miejsce pracy jest fizycznym środowiskiem, w którym osoba lub kilka osób wykonuje zadania przez względnie długi czas, albo przemieszcza się w celu wykonania przypisanych zadań, np. przygotowania materiału, usuwania gotowych produktów itp.

Jednym z wielu miejsc pracy jest stanowisko pracy o ograniczonym obszarze, w którym pracownik wykonuje przypisane zadanie.

Pod pojęciem miejsca pracy należy rozumieć maszyny, urządzenia, meble, narzędzia i ich rozmieszczenie, surowce, półprodukty, wyroby finalne itp., oraz wyposażenie ochronne, ale także i pracownika. Zagospodarowanie miejsca pracy zależy w dużym stopniu od wykonywanej pracy i wyposażenia.

Wyróżnia się trzy główne rodzaje miejsc pracy: siedzące, stojące i siedząco-stojące. Wybór właściwego rodzaju zależy od zadania, jakie ma być wykonane.

Siedzące miejsce pracy stosujemy, gdy:

  • praca wymaga dużej dokładności i precyzji trwającej dłuższy czas;
  • wymagany jest wysoki stopień stabilności ciała lub równowagi;
  • wszystkie przedmioty niezbędne do pracy mieszczą się w łatwo dostępnym zasięgu pracownika;
  • przedmioty nie wymagają podnoszenia ponad płaszczyznę pracy wyżej niż 150 mm;
  • praca nie wymaga użycia dużych sił oraz podnoszenia ciężarów większych niż 4,5 kg;
  • wymagane jest dokładne sterowanie stopą.

Stojące miejsce pracy wybieramy, gdy:

  • zadanie wymaga użycia dużych sił, które nie mogłyby być wyzwolone w pozycji siedzącej lub gdy podnoszone przedmioty ważą więcej niż 4,5 kg;
  • wyzwalane są siły ku dołowi, takie jak np. podczas czynności pakowania;
  • wymagane są nadmierne sięgania (na wprost, w górę lub w dół);
  • miejsce lub stanowisko pracy nie ma odpowiedniej wnęki na nogi w pozycji siedzącej;
  • czynności są rozdzielone i wymagają częstego poruszania się między stanowiskami pracy (duża przestrzeń obsługi).

Siedząco-stojące miejsce pracy stosujemy w przypadkach kiedy wykonywane czynności zawierają na przemian, w odpowiednio długich przedziałach czasowych, elementy pracy wymagające pozycji stojącej i siedzącej.

Skomentuj