Kiedy należy wyznaczyć koordynatora ds. BHP?

Z uwagi na dużą różnorodność prac wykonywanych przez pracowników jednocześnie w tym samym miejscu (np. na budowie), zatrudnionych przez różnych pracodawców niezbędne jest koordynowanie realizacji poszczególnych zadań.

W polskim ustawodawstwie ogólny zapis o powoływaniu koordynatora odnaleźć można tylko w art. 208 Kodeksu pracy. Określa on, że jeżeli w tym samym miejscu wykonują pracę pracownicy zatrudnieni przez różnych pracodawców, pracodawcy Ci mają obowiązek:

  • współpracować ze sobą,
  • wyznaczyć koordynatora, sprawującego nadzór nad bezpieczeństwem i higieną pracy wszystkich pracowników zatrudnionych w tym samym miejscu,
  • ustalić zasady współdziałania, uwzględniające sposoby postępowania w przypadku wystąpienia zagrożeń dla zdrowa lub życia pracowników,
  • informować siebie nawzajem oraz pracowników lub ich przedstawicieli o działaniach w zakresie zapobiegania zagrożeniom zawodowym, występującym podczas wykonywania przez nich prac.

Wyznaczenie ww. koordynatora ma na celu zapewnienie jednolitego nadzoru i powinno dawać gwarancję pełnego respektowania przepisów bhp w miejscu wykonywania prac.  

Ustawodawca nie uregulował jednak sposobu powoływania koordynatora. W przepisach Kodeksu pracy nie odnajdziemy procedury ani formy jego wyboru, czy też zakresu uprawnień. Niemniej jednak ustalenia, dotyczące wyznaczenia koordynatora i zasad współdziałania powinny być dokonane przed przystąpieniem pracodawców do wykonywania prac w tym samym miejscu. Dodatkowo w przepisach nie mamy jasno określone – kto może być koordynatorem. Odpowiedzi możemy doszukiwać się w niektórych aktach wykonawczych wydanych na podstawie ustawy Kodeks pracy. I tak np. w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu niektórych prac z zakresu gospodarki leśnej w § 6 ujęty został zakres obowiązków koordynatora, do których należą w szczególności:

  1. niedopuszczenie do stosowania sposobów wykonywania prac bezpośrednio zagrażających zdrowiu lub życiu pracujących pracowników,
  2. niezwłoczne wstrzymanie pracy w razie stwierdzenia bezpośredniego zagrożenia dla życia lub zdrowia pracowników i podjęcie działań w celu usunięcia tego zagrożenia,
  3. odsunięcie od pracy pracownika nieprzestrzegającego przepisów i zasad bhp.

Wymienione obowiązki dotyczą prac związanych z pozyskiwaniem drewna oraz eksploatacją urządzeń technicznych.

Kolejnym aktem prawnym, w którym mowa jest o koordynatorze jest rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazowych gazu ziemnego. Paragraf 25 ust. 1 stanowi, że w przypadku równoczesnego wykonywania wzajemnie powiązanych prac gazoniebezpiecznych lub prac niebezpiecznych przez różne zespoły wykonawcze operator sieci gazowej powołuje koordynatora prac, a także określa szczegółowy zakres obowiązków i sposób ich realizacji. W ust. 2 tego samego paragrafu znajdziemy przykłady obowiązków koordynatora, do których zaliczamy:

  1. zapewnienie realizacji prac zgodnie z instrukcją ich wykonywania,
  2. zapewnienie współpracy osób nadzorujących różne zespoły pracowników,
  3. ustalenie sposobu łączności i sposobu alarmowania,
  4. ustalenie harmonogramu prac uwzględniającego zadania wszystkich zespołów wykonawczych.

Rola koordynatora została także zaznaczona i ujęta w przepisach rozporządzenia Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych. Zgodnie z § 31 ust. 1 organizując na polecenie prace eksploatacyjne należy ustalić zasady wyznaczania koordynatora oraz określić jego zakres obowiązków. Do obowiązków tych w szczególności można zaliczyć podobnie jak w rozporządzeniu powyżej:

  1. ustalenie harmonogramu prac uwzględniającego zadania wszystkich zespołów realizujących prace, jeżeli wymaga tego bezpieczeństwo lub technologia ich wykonywania;
  2. zapewnienie współpracy osób kierujących pracami zespołów i osób nadzorujących te prace;
  3. ustalenie sposobu łączności i sposobu alarmowania w sytuacji zaistnienia zagrożenia lub awarii.

Najszerszym zapis o koordynatorze i jego funkcji odnaleźć można w ustawie Prawo budowlane. W art. 22 polski ustawodawca wskazuje podstawowe obowiązki kierownika budowy do których należą m.in.:

  1. koordynowanie realizacji zadań zapobiegających zagrożeniom bezpieczeństwa i ochrony zdrowia:
  • przy opracowywaniu technicznych lub organizacyjnych założeń planowanych robót budowlanych lub ich poszczególnych etapów, które mają być prowadzone jednocześnie lub kolejno,
  • przy planowaniu czasu wymaganego do zakończenia robót budowlanych lub ich poszczególnych etapów.
  1. koordynowanie działań zapewniających przestrzeganie podczas wykonywania robót budowlanych zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia zawartych w odrębnych przepisach dotyczących bhp,
  2. wstrzymanie robót budowlanych w przypadku stwierdzenia możliwości powstania zagrożenia oraz bezzwłoczne zawiadomienie o tym właściwego organu,
  3. podejmowanie niezbędnych działań uniemożliwiających wstęp na budowę osobom nieupoważnionym.

Warto zaznaczyć, że kierownik budowy koordynując działania zapewniające przestrzeganie zasad bezpieczeństwa i ochrony zdrowia powinien wymagać od wykonawców robót dokumentów potwierdzających:

  • odpowiednie przygotowanie zawodowe i uprawnienia kwalifikacyjne zatrudnionych pracowników,
  • właściwe przeszkolenie pracowników w zakresie bhp,
  • wyposażenie pracowników w odpowiednie dla wykonywanej przez nich pracy środki ochrony indywidualnej.

Z powyżej przywołanego art. 22 wynika, że koordynator i kierownik budowy to ta sama osoba. Kierownik budowy może jednak powołać do działań koordynacyjnych jednego ze swoich pracowników. Jednak nie zwalnia to kierownika z odpowiedzialności. Dlatego osoba, której powierzy zadania koordynatora bhp, musi mieć odpowiednią wiedzę oraz doświadczenie w zakresie realizacji procesu budowlanego oraz doskonałą znajomość zagadnień związanych z bezpieczeństwem pracy.

Podsumowując dotychczasowe rozważania należy pamiętać, że wyznaczenie koordynatora nie zwalnia poszczególnych pracodawców z obowiązku zapewnienia bezpieczeństwa i higieny pracy zatrudnionym przez nich pracownikom.

Analizując przytoczone powyżej przepisy należy zaznaczyć, iż do podstawowych zadań i funkcji koordynatora powinna należeć współpraca w zakresie bhp ze wszystkimi pracodawcami oraz ze służbami bhp poszczególnych pracodawców. Do zadań koordynatora co prawda nie należy kierowanie pracownikami, ani organizowanie im pracy, lecz powinien on mieć prawo do wydawania poleceń, których celem jest poprawa warunków pracy oraz przestrzeganie przepisów i zasad bhp.

Jeżeli chcesz nabyć, usystematyzować i uzupełnić wiedzę związaną z praktycznym stosowaniem przepisów dotyczących koordynacji działań w zakresie bhp oraz bezpośrednimi sposobami organizacji bezpiecznej pracy przez osoby pełniące funkcje koordynatorów ds. bhp – zapisz się na szkolenie.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 917 z późn. zm.),
  2. Ustawa z dnia 7 lipca 1994 r.- Prawo budowlane (Dz. U. z 2018 r. poz. 1202 z późn. zm.)
  3. Rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 24 sierpnia 2006 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy wykonywaniu niektórych prac z zakresu gospodarki leśnej (Dz. U. poz. 1141),
  4. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 grudnia 2009 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy budowie i eksploatacji sieci gazowych oraz uruchamianiu instalacji gazowych gazu ziemnego (Dz. U. z 2010 r. poz. 6),
  5. Rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 28 marca 2013 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy urządzeniach energetycznych (Dz. U. poz. 492).

Skomentuj