Metody badania wypadków

Modele zdarzeń wypadkowych przedstawiają sekwencje zdarzeń lub wzajemne powiązania pośrednich przyczyn wypadków prowadzących do urazu lub utraty zdrowia.

Celem tworzenia modelu wypadku jest zrozumienie, jak i dlaczego wypadki się zdarzają.

Model wypadku powinien umożliwić:

opisanie zdarzenia wypadkowego,

• zidentyfikowanie przyczyn pośrednich wypadku,

• określenie powiązań pomiędzy przyczynami,

• zaprojektowanie działań profilaktycznych,

• umiejscowienie tych działań we wszystkich fazach wypadku,

• powiązanie z elementami ryzyka zawodowego.

Stosowanie modeli w badaniu wypadków pomaga zespołom powypadkowym w:

• tworzeniu świadomego obrazu faz wypadku,

• zadawaniu właściwych pytań i ustalaniu informacji, które należy zebrać oraz sprawdzeniu, czy zebrano właściwe informacje,

• oszacowaniu zebranych danych,

• ustalaniu kierunków dalszych badań w celu znalezienia głębszych przyczyn,

• analizowaniu relacji pomiędzy poszczególnymi informacjami,

• identyfikowaniu i ustalaniu właściwych działań profilaktycznych,

• komunikowaniu się między poszczególnymi członkami zespołu w celu ustalenia płaszczyzny odniesienia w badaniu wypadku.

Do najczęściej spotykanych metod badania wypadku przy pracy należą:

• metoda TOL, która skupia się na rozpoznaniu przyczyn technicznych (T), organizacyjnych (O) i ludzkich (L) i jest szczególnie wskazana przy badaniu prostych, lekkich wypadków oraz do wstępnej identyfikacji przyczyn w wypadkach bardziej złożonych,

• metoda analizy bezpieczeństwa pracy jest szczegółową analizą poszczególnych czynności poprzedzających wydarzenie i wykonywanych w jego trakcie w powiązaniu z analizą ryzyka. Jest również wskazana do badania wypadków lekkich i jako wstęp do analizy drzewa przyczyn,

• metoda „4 x dlaczego” polega na dochodzeniu przyczyn przez zadawanie pytań,

• metoda analizy awarii i ich skutków odnosi się głównie do awarii maszyn, urządzeń, instalacji i ma na celu ustalenie przyczyn technicznych,

• metoda analizy odchyleń szuka przyczyn poprzez analizowanie możliwych odchyleń od normy (technicznych, organizacyjnych i ludzkich).

 Kilka metod bazuje na szczegółowej analizie poszczególnych czynności. Spośród nich najbardziej znane są:

• analiza sekwencji zdarzeń (analiza drzewa zdarzeń), która analizuje przebieg zdarzeń za pomocą logicznego schematu „drzewa błędów”. Jest to metoda wymagająca dużej wiedzy i doświadczenia, ale pozwala na badanie złożonych wypadków, a także ma szczególne znaczenie dla profilaktyki,

• analiza drzewa przyczyn analizuje łańcuch przyczyn za pomocą logicznego schematu. Jest to metoda wymagająca dużej wiedzy i doświadczenia, ale pozwala na badanie złożonych wypadków, a także ma szczególne znaczenie dla profilaktyki,

• analiza STEP – analiza strategiczna przedsiębiorstwa bazująca na czterech elementach: społecznym, technologicznym, ekonomicznym i politycznym, jest metodą bardziej złożoną i polega na odtwarzaniu sekwencji wydarzeń i tworzeniu obrazu powiązań pomiędzy nimi,

• analiza według modelu OARU (Occupational Acident Reserach Unit) bazuje na modelu procesowym i ukazuje, w jaki sposób system produkcyjny przechodzi od fazy normalnej do fazy, w której następuje wypadek, i ma za zadanie określenie i analizę poszczególnych faz wypadku, a także identyfi kację wielu faktów, które doprowadziły do wydarzenia. Sekwencja wypadku jest dzielona na 3 fazy: inicjacyjną, realizacji i urazu. Jej wyniki są szczególnie istotne dla projektowania działań profilaktycznych,

• metoda MORT jest złożoną metodą zaproponowaną w latach 70. XX wieku przez Billa Johnsona, opartą na schemacie logicznym (drzewo MORT – Management Oversight & Risk Tree) zaniedbań kierownictwa i nadmiernego ryzyka i wnika w obszar zarządzania przedsiębiorstwem,

• model KIK przedstawia elementy ryzyka zawodowego i wyodrębnia 4 fazy: przedwypadkowy, powstawania odchylenia, szkód i skutków, i szuka przyczyn w poszczególnych fazach wypadku w połączeniu z elementami ryzyka zawodowego. Pozwala ona na podstawie wyników badań na zastosowanie właściwych środków bezpieczeństwa i ich umiejscowienie w zarządzaniu ryzykiem,

• metoda WAIT jest złożoną metodą badania wypadków przy pracy z wykorzystaniem analizy odchyleń, szukaniem czynników wpływających na zidentyfikowane fakty, tworzeniem powiązań z wynikami oceny ryzyka zawodowego i poszukiwaniem przyczyn w zakresie zarządzania bezpieczeństwem i higieną pracy,

• metoda SCAT Systematic Cause Analyais Technique – Systematyczna Analiza Przyczyn Wypadków jest algorytmem przeznaczonym do analizy wypadków przy pracy oraz zdarzeń potencjalnie wypadkowych, zalecanym przez norweską firmę Det Norske Veritas. Algorytm systematyzuje prowadzenie analizy wypadków przy pracy i zdarzeń potencjalnie wypadkowych, uwzględniając bardzo szeroko wszystkie możliwe przyczyny mające lub mogące mieć znaczenie.

Z uwagi na dużą ilość stosowanych modeli, które zresztą często pokrywają się i uzupełniają w pewnych obszarach, istnieje potrzeba zaproponowania połączonego modelu wypadku przy pracy, który łączyłby cechy opisanych modeli, a przeprowadzona z jego zastosowaniem analiza pozwoliłaby zidentyfikować przyczyny i okoliczności wypadku, a także dostarczyłaby danych do profilaktyki.

Zidentyfikowane przyczyny i okoliczności wypadków powinny umożliwić wypełnienie dokumentów wypadkowych.

Model taki powinien spełniać następujące cechy:

• umożliwienie opisu wydarzenia wypadkowego,

• zidentyfikowanie przyczyny bezpośredniej i pośredniej wypadku,

• określenie wzajemnych powiązań pomiędzy przyczynami,

• umożliwienie ustalenia działań profilaktycznych,

• odpowiednie umiejscowienie tych działań we wszystkich fazach wypadku,

• powiązanie z elementami ryzyka zawodowego,

• dostarczenie danych potrzebnych do wypełnienia statystycznej karty wypadku.

Chcesz dowiedzieć się więcej? Sprawdź!

Wypadki i choroby zawodowe – analiza i koszty

Skomentuj