Metody nauczania dorosłych cz. 2

Metody nauczania dorosłych cz. 2

Metoda (methodos — z greckiego droga, sposób postępowania) nauczania to systematyczny sposób pracy nauczyciela (wykładowcy) z uczniami (słuchaczami), zmierzający do tego, aby uczestnicy szkolenia zdobyli nowe wiadomości,

Dyskusja.

Dyskusja dydaktyczna to jedna z aktywizujących metod nauczania — uczenia się, której istota polega na zorganizowanej wymianie myśli i poglądów uczestników grupy na dany temat. Dyskusja to także sztuka wyrażania swojego zdania, argumentacji i trening szacunku dla przekonań innych.

Dyskusja bazuje na wcześniejszych metodach, ale dodatkowo wymaga merytorycznego i formalnego przygotowania do jej realizacji. Uczniowie powinni posiadać niezbędną wiedzę do prowadzenia dyskusji. Metoda ta pozwala wzbogacać znany już materiał o nowe elementy, porządkować go, wyciągać wnioski, jednocześnie uczy formułowania samodzielnych dłuższych wypowiedzi, prezentowania i obrony swoich poglądów.

Cele przyświecające dyskusjom:

  • rozwiązanie problemu (uzupełnianie wiedzy słuchaczy),
  • zgłębianie tematu (zestawienie różnych punktów widzenia i odmiennych poglądów),
  • uzgodnienie stanowiska (wybór między racjami, opracowanie stanowiska kompromisowego),
  • wybór jednego stanowiska (porównanie racji i propozycji, wybór wg opracowanych wcześniej — przez uczniów bądź przez nauczyciela – wykładowcę — kryteriów).

Dydaktyka uznała dyskusję za ważną aktywną metodę uczenia się (opanowania materiału nauczania).

Czy potrafimy dyskutować? Odpowiadając na to pytanie możemy stwierdzić, że nie umiemy – wystarczy popatrzeć na „gadające głowy” w telewizji, posłuchać obrad sejmu albo poobserwować dowolne zebranie. Zdecydowanie nie opanowaliśmy dobrze tej ważnej umiejętności.

Kultura dyskusji polega przede wszystkim na tym, by umieć ustąpić, gdy jest się w błędzie i nie być nieznośnym, gdy ma się słuszność.” (Stefan Garczyński, „Sztuka rozmowy”).

Najważniejsze zasady prowadzenia dyskusji:

  • przed rozpoczęciem dyskusji wyraźnie określamy obszar tematyczny lub problem; wszyscy wypowiadają się tylko na temat, zwięźle, bez powtarzania,
  • uczestnicy uważnie słuchają się nawzajem, sprawdzają czy dobrze się zrozumieli (techniki aktywnego słuchania),
  • uczestnicy mówią za siebie (używają języka JA) i biorą odpowiedzialność za treść swoich wypowiedzi,
  • uzgadniają znaczenie terminów, których używają,
  • stosują rekapitulacje (podsumowanie),
  • zadają pytania otwarte, bez ukrytych założeń,
  • nie przerywają, nie mówią jednocześnie, nie kończą zdań za innych,
  • argumentują rzeczowo, mówią tylko to, co jest sprawdzone i dowiedzione,
  • nie dyskutują o wartościach,
  • nie atakują się nawzajem, nie obrażają się, nie ośmieszają, nie czynią aluzji,
  • nie poddają się — można przecież pozostać przy różnicy zdań,
  • każdy ma możliwość wypowiedzenia się,
  • dyskusja kończy się w sposób konkretny: podsumowaniem, wnioskami, decyzją,
  • uczestnicy przestrzegają innych ustalonych w danej grupie zasad organizacyjnych i merytorycznych.

Prowadzenie dyskusji jest trudne i wymaga od nauczyciela (wykładowcy) dużego do-świadczenia pedagogicznego i dużej wiedzy specjalistycznej. Wdrożenie uczestników do właściwego, kulturalnego i twórczego udziału w dyskusji (co w przypadku ludzi dorosłych bywa bardzo trudne, bowiem mają oni tendencję do kłótni — zamiast dyskusji) umożliwia wymianę wiedzy, uzupełnienie wiadomości w oparciu o wypowiedzi współuczestników.

Dyskusję można prowadzić w małych grupach — wówczas jednostka czuje się bezpieczniej niż w dużej grupie.

Aby ta metoda była skuteczna, nauczyciel (wykładowca) musi uświadomić słuchaczom jej cele, podkreślić konieczność jednoznacznego formułowania dyskutowanych problemów i pytań, powinien nauczyć precyzyjnego i merytorycznie uzasadnionego prezentowania własnych poglądów. Logika dyskusji musi być zrozumiana tak, aby słuchacze uznali występowanie różnych punktów widzenia uczestników dyskusji. Gdy nauczyciel pominie któryś z elementów dyskusji, traci ona swoje walory. Poruszane tematy powinny mieć swoją hierarchię.

Skomentuj