Obróbka drewna

W każdym zakładzie pracy znajdują się obrabiarki do drewna, najczęściej: piły tarczowe (pilarki) do wzdłużnego i poprzecznego cięcia, wiertarki, tokarki, piły taśmowe, frezarki dolnowrzecionowe, szlifierki taśmowe itp.

Maszyny te powodują zagrożenia różnego typu urazami dla obsługi, jak również dla pracowników przebywających w pobliżu pracującej maszyny. Ograniczenie tych zagrożeń można uzyskać poprzez wpojenie pracownikom zasad zachowania szczególnej ostrożności, pełnej koncentracji uwagi na wykonywanych czynnościach oraz ścisłego przestrzegania zasad bezpieczeństwa pracy.

Aby uzyskać ten efekt należy podjąć działania profilaktyczne, takie jak:
– wyposażenie obrabiarek w zespoły urządzeń zaciskowych i dociskowych w celu zabezpieczenia pracowników przed urazami w wyniku przypadkowego odrzutu lub wyrzutu obrabianego materiału,
– zapewnienie skuteczności działania ochrony przeciwporażeniowej obrabiarek,
– wykonanie wentylacji mechanicznej, w tym odciągów miejscowych w pomieszczeniach obrabiarek, z materiałów niegromadzących ładunków elektryczności statycznej,
– usytuowanie obrabiarek i ich elementów sterowniczych w sposób niestwarzający zagrożeń wypadkowych,
– zastosowanie odpowiednich urządzeń ochronnych (np. osłon) wszędzie tam, gdzie istnieje niebezpieczeństwo zetknięcia się pracownika z narzędziami tnącymi, ruchomymi częściami lub przedmiotami obrabianymi,
– wyposażenie obrabiarek wszędzie tam, gdzie to możliwe, w urządzenia do hamowania, zapewniające bezpieczne zatrzymanie zespołów roboczych, zwłaszcza w sytuacjach awaryjnych,
– wyposażenie i dopilnowanie, aby pracownicy obsługujący obrabiarki stosowali nakrycia całkowicie zakrywające włosy oraz odzież roboczą bez odstających i luźno zwisających części,
– wyposażenie pracowników pracujących w hałasie w ochronniki słuchu.

Niezależnie od wymienionych działań niedopuszczalnym jest, aby:
– w czasie pracy obrabiarek otwierać lub zdejmować osłony chroniące pracowników przed urazami, czyścić lub konserwować mechanizmy robocze, sprawdzać obrabiany materiał, usuwać wióry i odpady powstające w czasie produkcji (pył drzewny powinien być wychwytywany w miejscu jego powstawania przez odciągi miejscowe),
– użytkować przenośne obrabiarki, jeżeli przewody zasilające nie są zabezpieczone przed wilgocią i mają mechaniczne uszkodzenia,
– pozostawiać przenośne obrabiarki bez nadzoru z uruchomionym silnikiem napędowym,
– użytkować przenośne obrabiarki o napędzie spalinowym w zamkniętych pomieszczeniach,
– naprawę obrabiarek wykonywali pracownicy nieposiadający odpowiednich kwalifikacji, nieupoważnieni przez pracodawcę,
– przystępować do demontażu, naprawy lub konserwacji obrabiarek bez upewnienia się, czy napęd obrabiarek i zasilanie elektryczne jest odłączone, czy wykluczone jest przypadkowe ich uruchomienie (w tym celu należy przy obrabiarkach umieścić tablicę ostrzegawczą z napisem „Uwaga naprawa — nie uruchamiać”.
W zależności od rodzaju obróbki (przy dostępie różnych części ciała do strefy roboczej ruchomych elementów) pracownicy narażeni są na:
– pochwycenia (zgniecenia, zmiażdżenia),
– wciągnięcia (obcięcia, amputacje),
– uderzenia (przecięcia, złamania),
– wplątanie (złamania, amputacje),
– dotknięcia (przecięcia, otarcia),
– wyrzut obrabianego materiału (stłuczenia, oparzenia),
– porażenie prądem elektrycznym,
– hałas i wibrację.

Podczas obsługi najczęściej użytkowanych obrabiarek do drewna należy dopilnować, aby były spełnione następujące wymagania:
Pilarki tarczowe powinny być wyposażone w osłony tarczy roboczej (kaptur ochronny) i nieroboczej. Przy ręcznym posuwie należy stosować prowadnice ciętego materiału, przy małych gabarytach ciętego przedmiotu należy stosować popychacze, przy cięciu podłużnym pilarka winna być wyposażona w klin rozszczepiający, zabezpieczający przed zakleszczeniem lub odrzutem obrabianego przedmiotu (wyjątkowo górna osłona tarczy może być mocowana do klina rozszczepiającego — od-powiedniej wytrzymałości, jeżeli przewiduje to DTR producenta, dla tarcz o średnicy do 315 mm).

Pilarki tarczowe wielopiłowe powinny być wyposażone na całej szerokości w dwa rzędy zapadek przeciwodrzutowych, niedopuszczalne jest hamo-wanie obrotów tarczy poprzez boczne dociskanie jej kawałkiem drewna lub innym materiałem.

Pilarki taśmowe powinny być wyposażone w urządzenia pomocnicze pozwalające na bezpieczne dosuwanie obrabianych elementów do piły. Niepracujące części taśmy piły oraz koła piły powinny być zabezpieczone odpowiednimi osłonami, wkładka przepustowa piły winna być wykonana z materiału nieiskrzącego.

Szerokość szczeliny we wkładce winna być dostosowana do wymiarów piły oraz wymieniana w razie stwierdzenia jej nadmiernego zużycia. Taśma powinna być umieszczona stabilnie na kołach w ten sposób, aby jej zęby znajdowały się poza obwodami kół. Pilarki powinny być wyposażone w urządzenia zabezpieczające przed spadaniem piły, przypadkowym uruchomieniem oraz hamowaniem kół taśmowych w razie zerwania się taśmy piły.
Strugarki grubiarki powinny być wyposażone w osłonę wału nożowego, po obu stronach obrabianego materiału, zapobiegającą wciągnięciu rąk, urządzenie przeciwodrzutowe po stronie podawczej, segmentowy walec przesuwny przy obróbce kilku elementów jednocześnie (przy jednolitym walcu posuwowym może być obrabiany tylko pojedynczy element).

Strugarki wyrówniarki powinny być wyposażone w: osłony wału nożowego, urządzenie do hamowania napędu — sterowane samoczynnie lub dźwignią nożną. Szczeliny pomiędzy brzegami płyt stołu a ostrzami noży nie mogą przekraczać 3 mm.

Frezarki powinny być wyposażone w: osłony zakrywające całkowicie niepracujące części narzędzia tnącego oraz uchwyty do obrabianych elementów (frezarki dolnowrzecionowe), osłony zamontowane ponad obrabianym elementem całkowicie zakrywające uchwyt i część narzędzia tnącego.

Obrabiarki do drewna są maszynami wysokoobrotowymi, z wirującymi elementami tnącymi, które stanowią szczególne zagrożenie dla pracowników. Wypadki wynikają najczęściej ze złego stanu technicznego obrabiarek (brak osłon) lub braku koncentracji obsługujących je pracowników. Ich skutkami są zazwyczaj ciężkie obrażenia, a nawet śmierć.

Dlatego też należy ściśle przestrzegać następujących zasad:
– do obsługi obrabiarek kierować pracowników posiadających dobre przygotowanie zawodowe, mających ukończone 18 lat (nie wolno przy obsłudze zatrudniać młodocianych), aktualne orzeczenie lekarskie dopuszczające do pracy przy obrabiarkach (niezwykle ważny jest stan fizyczny i psychiczny pracownika w danym dniu),
– udostępniać pracownikom szczegółowe instrukcje bezpieczeństwa obsługi obrabiarek oraz egzekwować od nich obsługę obrabiarek zgodną z instrukcją,
– praca na obrabiarkach może być wykonywana wyłącznie wtedy, gdy są one wyposażone w osłony i zabezpieczenia,
– egzekwować od pracowników pracujących w hałasie stosowanie ochronników słuchu,
– czynności konserwacyjne i remontowe wykonywać tylko po wyłączeniu obrabiarki,
– niepozostawianie obrabiarki będącej w ruchu bez dozoru.

Skomentuj