Pracodawco, wysyłasz pracownika na urlop albo płacisz karę!

30 września to ostatni dzień, żeby pracodawca udzielił pracownikowi zaległego urlopu i uniknął kary. Grzywna może wynieść od 1 do 30 tys. złotych.

Urlop wypoczynkowy przysługuje każdemu zatrudnionemu na podstawie umowy o pracę. Wymiar urlopu zależy od dotychczasowego stażu pracy pracownika. Do stażu wlicza się także okres edukacji.

Wymiar urlopu dla pracownika zatrudnionego w pełnym wymiarze czasu pracy wynosi:

  • 20 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony krócej niż 10 lat,
  • 26 dni – jeżeli pracownik jest zatrudniony co najmniej 10 lat.

Jak udzielany jest urlop wypoczynkowy?

W myśl art. 161 Kodeksu pracy pracodawca jest obowiązany udzielić pracownikowi urlopu wypoczynkowego w tym roku kalendarzowym, w którym pracownik uzyskał do niego prawo. Stosownie do art. 163 k.p. urlopy powinny być udzielane zgodnie z planem urlopów. Jeżeli pracodawca nie sporządza planu urlopu − a jest to możliwe w sytuacji, gdy u pracodawcy nie działa zakładowa organizacja związkowa albo gdy zakładowa organizacja związkowa wyraziła na to zgodę − wówczas pracodawca ustala termin urlopu po porozumieniu z pracownikiem. Ustalając termin wykorzystania urlopu w tym trybie pracodawca, analogicznie jak w przypadku ustalania planu urlopu, obowiązany jest wziąć pod uwagę wniosek pracownika i konieczność zapewnienia normalnego toku pracy.

Zgodnie z art. 168 k.p. urlopu niewykorzystanego w terminie ustalonym w myśl art. 163 k.p. (czyli w terminie ustalonym w planie urlopów bądź po porozumieniu z pracownikiem) należy pracownikowi udzielić najpóźniej do 30 września następnego roku kalendarzowego. Aby wywiązać się z tego obowiązku, najważniejsze jest, aby pracownik rozpoczął urlop najpóźniej w dniu 30 września.

Urlop jest udzielany w dniach, które dla pracownika są dniami pracy w wymiarze godzinowym. Jeden dzień urlopu dla pełnego etatu wynosi 8 godzin, czyli zatrudniony ze stażem krótszym niż 10 lat ma 160 godzin urlopu rocznie (8 godzin x 20 dni urlopu), a ze stażem co najmniej 10 lat – 208 godzin (8 godzin x 26 dni urlopu). Jeśli pracownik świadczy pracę na części etatu, wtedy liczba godzin obliczana jest proporcjonalnie do wymiaru etatu. Jeśli pracownikowi zostanie ostatnie kilka godzin urlopu, musi je wykorzystać w jednym dniu pracy, nawet gdyby wnioskował inaczej.

Najważniejsze zasady, o których należy pamiętać, udzielając urlopu wypoczynkowego:

  1. Jeden dzień urlopu odpowiada 8 godzinom pracy.
  2. Niepełny dzień urlopu zaokrągla się w górę do pełnego dnia − wyjątek dla pracowników podejmujących pracę po raz pierwszy.
  3. Przy ustalaniu wymiaru urlopu proporcjonalnego niepełny kalendarzowy miesiąc zaokrągla się w górę do pełnego miesiąca − wyjątek dla pracowników podejmujących pracę po raz pierwszy.
  4. Urlop wypoczynkowy jest płatny i co do zasady powinien być nieprzerwany.
  5. Można go podzielić, jeśli pracownik złoży wniosek o urlop w różnych terminach.
  6. Co najmniej jedna część urlopu powinna trwać nie mniej niż 14 kolejnych dni kalendarzowych.
  7. Należy brać pod uwagę preferencje pracownika co do terminów urlopu wypoczynkowego, ale nie są one wiążące dla pracodawcy.
  8. Pracodawca jest obowiązany udzielić na żądanie pracownika i w terminie przez niego wskazanym nie więcej niż 4 dni urlopu (urlop na żądanie) w każdym roku kalendarzowym.
  9. Urlopu niewykorzystanego w danym roku kalendarzowym należy pracownikowi udzielić najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego.
  10. Jeżeli w trakcie roku kalendarzowego wymiar urlopu się zwiększy, pracownikowi przysługuje tzw. urlop uzupełniający.

Odpowiedzialność pracodawcy

Pracodawca powinien udzielić urlopu pracownikowi w tym roku, w którym pracownik nabył do niego prawo. Urlopu niewykorzystanego w tym terminie pracodawca powinien udzielić zaś najpóźniej do dnia 30 września następnego roku kalendarzowego. Nieudzielenie przez pracodawcę urlopu zaległego w terminie określonym powyżej stanowi wykroczenie przeciwko prawom pracownika.

Pracodawca, który nie udziela przysługującego pracownikowi urlopu wypoczynkowego lub bezpodstawnie obniża wymiar tego urlopu, podlega karze grzywny od 1 000 zł do 30 000 zł.

Nieudzielenie urlopu w terminie nie powoduje, że pracownik traci prawo do takiego urlopu. Roszczenie pracownika o udzielenie zaległego urlopu wypoczynkowego przedawnia się dopiero z upływem 3 lat od dnia, w którym roszczenie stało się wymagalne.

Oznacza to, że pracownicy mają na wykorzystanie zaległego urlopu wypoczynkowego 3 lata od ostatniego dnia roku kalendarzowego, w którym nabyli prawo do urlopu lub od 30 września kolejnego roku kalendarzowego – czyli ostatniego dnia, w którym pracownik może wykorzystać zaległy urlop.

Co w przypadku, gdy pracownik nie chce skorzystać z zaległego urlopu?

Sąd Najwyższy w wyroku z dnia 24 stycznia 2006 r. (I PK 124/05) orzekł, że pracodawca może wysłać pracownika na zaległy urlop, nawet wówczas gdy pracownik nie wyraża na to zgody. Prawo do urlopu wypoczynkowego określone jest bowiem przepisami o charakterze bezwzględnie obowiązującym. Dotyczy to obu stron stosunku pracy. Z jednej strony pracodawca ma obowiązek udzielenia pracownikowi urlopu wypoczynkowego w określonym wymiarze i terminie, a z drugiej strony pracownik nie może skutecznie zrzec się prawa do urlopu i nie może odmówić wykorzystania urlopu, który został mu udzielony zgodnie z prawem.

W tym roku 2020 uprawnienie pracodawcy do udzielania urlopu zaległego potwierdzone zostało w tzw. specustawie antycovidowej. Na podstawie tej ustawy w okresie obowiązywania stanu zagrożenia epidemicznego lub stanu epidemii, ogłoszonego z powodu
COVID-19, pracodawca może udzielić pracownikowi, w terminie przez siebie wskazanym, bez uzyskania zgody pracownika i z pominięciem planu urlopów, urlopu wypoczynkowego niewykorzystanego przez pracownika w poprzednich latach kalendarzowych, w wymiarze do 30 dni urlopu, a pracownik jest obowiązany taki urlop wykorzystać.

Warto podkreślić, powołując się tym samym na kolejny wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2000 r. (I PKN 121/00), iż nawet naruszenie przez pracodawcę obowiązku udzielania pracownikowi zaległego urlopu wypoczynkowego do 30 września kolejnego roku nie uprawnia pracownika do rozpoczęcia po tym terminie urlopu bez udzielenia zwolnienia przez pracodawcę.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (Dz. U. z 2020 r. poz. 1320);
  2. Ustawa z dnia 2 marca 2020 r. o szczególnych rozwiązaniach związanych z zapobieganiem, przeciwdziałaniem i zwalczaniem COVID-19, innych chorób zakaźnych oraz wywołanych nimi sytuacji kryzysowych (Dz. U. poz. 374 z późn. zm.),
  3. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 5 grudnia 2000 r. sygn. akt I PKN 121/00,
  4. Wyrok Sądu Najwyższego z dnia 24 stycznia 2006 r. sygn. akt I PK 124/05.

Źródła pomocnicze: 

  1. www.biznes.gv.pl 

Skomentuj