Różnicowanie stopy procentowej składki wypadkowej

Na stronie Rady Ochrony Pracy ukazał się materiał przygotowany przez Centralny Instytut Ochrony Pracy – Państwowy Instytut Badawczy oraz Zakład Ubezpieczeń Społecznych na temat „Społeczne koszty wypadków przy pracy”.

Omówiono w nim wiele zagadnień związanych w tym różnicowanie stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe, które poniżej zacytujemy za powyższym materiałem.

Ubezpieczenie z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych nakłada na pracodawców obowiązek opłacania składek na to ubezpieczenie wprowadzając jednocześnie zróżnicowanie stopy procentowej tych składek Zasady różnicowania stopy procentowej składek na ubezpieczenie wypadkowe w zależności od poziomu zagrożenia wypadkami przy pracy i chorobami zawodowymi określają:

  • ustawa z dnia 30 października o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych,
  • rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Społecznej z dnia 29 listopada 2002 r. w sprawie różnicowania stopy procentowej składki na ubezpieczenie społeczne z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych w zależności od zagrożeń zawodowych i ich skutków.

Zgodnie z przywołanymi przepisami, płatnicy składek na ubezpieczenie wypadkowe zostali podzieleni na dwie grupy:

  • zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych,
  • zgłaszający do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych.

Najwyższa stopa procentowa składki ustalona na okres od 1 kwietnia 2012 r. do 31 marca 2013 r. wynosi 3,86%. Dla płatników zgłaszających do ubezpieczenia wypadkowego nie więcej niż 9 ubezpieczonych stopa procentowa składki, liczona jako 50% najwyższej spośród stóp procentowych ustalonych dla poszczególnych grup działalności, wynosi 1,93%.
Płatnikom składek zgłaszającym do ubezpieczenia wypadkowego co najmniej 10 ubezpieczonych, wysokość stopy procentowej składki na ubezpieczenie wypadkowe ustala Zakład Ubezpieczeń Społecznych.
W celu ustalenia przez ZUS stopy procentowej składki wykorzystuje się składane przez tych płatników trzy kolejne „Informacje o danych do ustalenia składki na ubezpieczenie wypadkowe ZUS IWA”. Dokument ten zawiera, między innymi, dane do ustalenia kategorii
ryzyka dla płatnika składek, to jest:
— rodzaj działalności według PKD,
— liczbę poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem, które miały miejsce w roku, za który składana jest Informacja ZUS IWA,
— liczbę poszkodowanych w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich,
— liczbę zatrudnionych w warunkach zagrożenia.
Każda z powyższych Informacji o wypadkowości – z trzech kolejnych lat – jest brana pod uwagę w algorytmie wyliczającym cząstkowe kategorie ryzyka i w dalszej kolejności przy ustalaniu stopy procentowej składki. Natomiast do ustalenia grupy działalności brany jest pod uwagę rodzaj działalności według PKD wykazany przez płatnika w składanej jako ostatniej Informacji ZUS IWA. Na dzień 30 kwietnia 2012 r. Informację ZUS IWA za 2011 rok o danych do ustalenia składki na ubezpieczenie wypadkowe złożyło 163 tys. płatników.

Z roku na rok rośnie liczba płatników, którym ZUS ustala wysokość stopy procentowej składki. Na rok składkowy od 1 kwietnia 2012 r. do 31 marca 2013 r. ZUS ustalił wysokość stopy procentowej składki dla 136,5 tys. płatników. Udział płatników składających po raz trzeci Informację ZUS IWA wahał się w latach 2011-2012 od 84,2% do 83,7% ogólnej liczby płatników, którzy złożyli tę Informację.
Jak wcześniej wspomniano, w rozporządzeniu do grup działalności przypisane są kategorie ryzyka wraz ze stopą procentową składki. Natomiast dla poszczególnych płatników kategorię ryzyka ustala ZUS. Kategoria ryzyka ustalana jest przez ZUS dla poszczególnych
płatników na podstawie danych wykazanych w Informacjach ZUS IWA za trzy kolejne, ostatnie lata kalendarzowe, na podstawie cząstkowych kategorii ryzyka odpowiadających:
— wskaźnikowi poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem,
— wskaźnikowi poszkodowanych w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich,
— wskaźnikowi zatrudnionych w warunkach zagrożenia.
Za 2011 rok płatnicy składek wykazali w Informacji ZUS IWA liczbę 111,3 tys. poszkodowanych w wypadkach przy pracy, w tym 1,0 tys. poszkodowanych w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich oraz 290,0 tys. osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, tj. w warunkach przekroczenia najwyższych dopuszczalnych stężeń i natężeń czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.
W 2011 r., w porównaniu do 2010 r., wykazano o 1,2% mniej poszkodowanych w wypadkach przy pracy, o 7,3% mniej poszkodowanych w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich oraz o 0,6% mniej zatrudnionych w warunkach zagrożenia.

Tabela 7. Dane do ustalenia kategorii ryzyka przekazane przez płatników składek na ubezpieczenie wypadkowe w Informacji ZUS IWA*

 Wyszczególnienie

2010* 

2011** 

2010 = 100 

 Poszkodowani w wypadkach przy pracy ogółem

w tym: 

 112 569  111 252  98,8
 poszkodowani w wypadkach przy pracy śmiertelnych i ciężkich   1 061  984  92,7
 udział %  0,9  0,9  x
 zatrudnieni w warunkach zagrożenia   291 674  290 034  99,4

* dane za 2010 r. wg stanu na dzień 30 kwietnia 2011 r.
** dane za 2011 r. wg stanu na dzień 30 kwietnia 2012 r.

Źródło: dane ZUS

Najwięcej poszkodowanych w wypadkach przy pracy ogółem zgłosili płatnicy prowadzący działalność w przetwórstwie przemysłowym – 34,6% zgłoszonych poszkodowanych, w handlu – 12,5%, w budownictwie – 9,1%. Największa śmiertelność oraz liczba wypadków ciężkich wystąpiła w przetwórstwie przemysłowym – 33,7% zgłoszeń oraz w budownictwie – 20,0%. W warunkach zagrożenia zatrudnionych było w przetwórstwie
przemysłowym – 55,1% zgłoszonych przez płatników, w górnictwie – 17,5% oraz w budownictwie – 8,4%.

Drugim elementem, obok kategorii ryzyka, wpływającym na stopę procentową składki na ubezpieczenie wypadkowe, to jest na jej obniżenie lub podwyższenie, ustalanym dla poszczególnych płatników w ramach grup działalności jest tzw. wskaźnik korygujący.

Wskaźnik korygujący jest ustalany indywidualnie dla każdego płatnika składek na podstawie różnicy między kategorią ryzyka określoną w rozporządzeniu dla grupy działalności, do której płatnik należy, a kategorią ryzyka ustaloną przez ZUS dla danego płatnika na podstawie złożonych przez niego informacji o wypadkowości za trzy kolejne, ostatnie lata kalendarzowe.

Od 1 kwietnia 2009 r. obowiązuje również i w omawianym okresie składkowym od 1 kwietnia 2012 r. do 31 marca 2013 r. 11 wskaźników korygujących. Rozpiętość wskaźnika korygującego wynosi od 0,5 do 1,5.

Tabela 8. Struktura płatników* składek na ubezpieczenie wypadkowe, którym ZUS ustalił wskaźnik korygujący na postawie Informacji ZUS IWA złożonej po raz kolejny, trzeci rok

 Wysokość wskaźnika korygującego

 Rok składkowy 2012/2013

 liczba płatników

w odsetkach 

 Ogółem   136 460   100,0 
 0,5     10 299  7,5
 0,6   9 113 6,7 
 0,7    6 646  4,9
 0,8   15 964   11,7
 0,9     47 990 35,2 
 1   32 192  23,6
 1,1    5 110  3,7 
 1,2  2 857 2,1 
 1,3  1 935 1,4 
 1,4    1 631 1,2 
 1,5    2 723 2,0 

Liczba płatników wg stanu na dzień 30 kwietnia 2012 r.

Ustalona dla danego płatnika składek stopa procentowa składki na ubezpieczenie wypadkowe obowiązuje przy wyliczaniu należnych składek za wszystkich ubezpieczonych zgłoszonych do ubezpieczenia wypadkowego przez tego płatnika.

Mechanizm różnicowania składki na ubezpieczenie wypadkowe ma na celu zachęcenie pracodawców do poprawy warunków pracy oraz dbanie o bezpieczeństwo pracowników. Zasadą jest, że im więcej wypadków, tym składka jest wyższa. W zależności bowiem od stwierdzonej u płatnika liczby wypadków przy pracy i osób zatrudnionych w warunkach zagrożenia, wysokość stopy procentowej może być podniesiona lub obniżona.

Żródło

Skomentuj