Rozwiązanie umowy bezzwłoczne przez pracownika

Rozwiązanie umowy bezzwłoczne przez pracownika

Dopuszczalność rozwiązania umowy o pracę bez wypowiedzenia z powodu ciężkiego naruszenia obowiązków względem pracownika jest nową instytucją.

W ramach porządkowania przepisów prawa pracy ustawodawca coraz bardziej zmierza do możliwie najlepszego zrównania praw i obowiązków obu stron stosunku pracy. Likwidacja porzucenia pracy oraz omawiana instytucja są tego najlepszym przykładem. Podobnie jak w przypadku art. 52 K.p. także i tutaj nie określono przykładowo przypadków wyczerpujących naruszenie podstawowych obowiązków względem pracownika, pozostawiając to ocenie pracownika, a w efekcie wykładni prawa i orzecznictwu sądów pracy. Zakres stosowania przepisu art. 55 został gramatycznie ograniczony do umowy o pracę, co nie oznacza jednak, że instytucje te nie znajdują zastosowania do innych form stosunku pracy. Na pewno art. 55 nie znajduje zastosowania do wyboru, o którym mowa w art. 73 K.p., ponieważ ta forma stosunku pracy rządzi się zupełnie odrębnymi zasadami. Przykładowo, do wyboru nie znajduje zastosowania także art. 52 K.p. (por. wyrok SN z dnia 4.12.1979 r. I PR 93/79, OSNCP 1980/6/122). Do wyboru nie stosuje się również wypowiedzenia zmieniającego, o którym mowa w art. 42 K.p. (por. wyrok SN z dnia 23.11.2001 r. I PKN 699/00, OSNP 2003/22/541).
 Zgodnie z art. 69 K.p. w sprawach nieuregulowanych w sposób szczególny w oddziale dotyczącym powołania stosuje się przepisy dotyczące umowy o pracę zawartej na czas nieokreślony. Należy przy tym zwrócić uwagę, że ustawodawca w art. 69 pkt 1 wyłącza w stosunku do instytucji powołania stosowanie trybu postępowania przy rozwiązywaniu umów o pracę, co nie oznacza wyłączenia form rozwiązywania umów o pracę i dlatego art. 55 znajduje w pełni zastosowanie do powołania.
W myśl art. 77 § 2 K.p. stosunek pracy na podstawie spółdzielczej umowy o pracę reguluje ustawa – Prawo spółdzielcze, a w zakresie nieuregulowanym odmiennie tą ustawą stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. Ustawa – Prawo spółdzielcze nie reguluje kwestii niezwłocznego rozwiązywania spółdzielczej umowy o pracę przez pracownika, toteż art. 55 K.p. znajdzie do tej formy stosunku pracy zastosowanie.
W zakresie nieuregulowanym przepisami szczególnymi, czyli tzw. pragmatykami służbowymi do stosunku pracy z mianowania stosuje się wprost przepisy Kodeksu pracy, co wynika z art. 5 K.p. Stosowanie wprost może wskazywać z gramatycznego punktu widzenia na to, że do mianowania nie znajdzie zastosowania art. 55, gdyż przepis ten gramatycznie mówi o umowie o pracę. Przegląd pragmatyk wykazuje, że sposób ich regulacji w zakresie odniesienia się do kodeksu jest zróżnicowany. Niektóre pragmatyki nie zawierają w ogóle żadnego postanowienia w tym względzie i wówczas Kodeks pracy stosuje się przez formułę art. 5 K.p., co dotyczy np. ustawy o pracownikach urzędów państwowych, w której to ustawie w art. 39 zaznaczono jedynie odniesienie do rozpatrywania sporów ze stosunku pracy. Art. 91c Karty nauczyciela precyzuje podobne odniesienie do kodeksu, jakie zawiera art. 5 K.p. Natomiast art. 43 ust. 1 ustawy z dnia 22.11.2008 r. o pracownikach samorządowych, Dz. U. Nr 223, poz. 1458, z późn. zm., stanowi, że w kwestiach nieuregulowanych w tej ustawie stosuje się odpowiednio przepisy Kodeksu pracy. Użycie przez ustawodawcę słowa „odpowiednio” nie budzi żadnej wątpliwości co do zastosowania do pracowników samorządowych art. 55 K.p. Zróżnicowane normatywnie zabiegi ustawodawcy w poszczególnych pragmatykach służbowych mogą prowadzić do rozbieżnych wniosków wykładniowych, jednakże uważam, że bez względu na legislacyjne uregulowania w tych szczególnych przepisach, do wszystkich pracowników mianowanych stosuje się art. 55 K.p. Wychodzę z założenia, że nie ma racjonalnych powodów, aby postępować inaczej w stosunku do pracowników samorządowych, a inaczej w stosunku do urzędników państwowych, mimo że między regulacjami obu ustaw istnieją ścisłe zależności, wszak ustawa o pracownikach samorządowych nakazuje stosować niektóre postawienia ustawy o pracownikach urzędów państwowych. Na jednolity kierunek wykładniowy wskazuje wprowadzona do kodeksu zasada równego traktowania pracowników w zatrudnieniu, przy pomocy której można i trzeba interpretować takie wątpliwości (art. 183a i nast. K.p.). Wreszcie z systemowego punktu widzenia wiemy, że mimo użycia w art. 5 K.p. bezpośredniego stosowania przepisów kodeksu, a nie w sposób odpowiedni, ten odpowiedni sposób stosowania musi mieć miejsce. Wynika to stąd, że niektóre pragmatyki służbowe w ogóle nie odwołują się do przepisów Kodeksu pracy (np. ustawa o NIK), a wiadomo, że roszczenia pracowników związane z wadliwym rozwiązaniem przez pracodawcę stosunku pracy muszą być rozpatrywane na podstawie przepisów kodeksu. Kodeks pracy w tych regulacjach gramatycznie odnosi się do umowy o pracę, a nie innych form nawiązania stosunku pracy. W konsekwencji szereg instytucji kodeksowych ukierunkowanych gramatycznie na umowę o pracę musi znaleźć zastosowanie do innych form stosunku pracy, co tym samym potwierdza słuszność tezy o szerokim zastosowaniu art. 55 K.p.

Skomentuj