Ryzyko pracy leśniczego w Tatrzańskim Parku Narodowym

Ryzyko pracy leśniczego w Tatrzańskim Parku Narodowym

Celem niniejszego artykułu jest wskazanie bardziej precyzyjnej metody oceny ryzyka zawodowego – na podstawie analizy charakterystycznych zagrożeń występujących na stanowisku pracy leśniczego w TPN.

Tatrzański Park Narodowy (TPN) jest jednym z 23 polskich parków narodowych. Głównym celem jego powstania była chęć ochrony unikatowej przyrody tatrzańskiej narażonej na zniszczenie w wyniku rosnącej ingerencji człowieka w środowisko naturalne poprzez wprowadzenie pasterstwa na tatrzańskie hale, rabunkową gospodarkę leśną, łowiectwo oraz rozwój turystyki. TPN nadal zmaga się z mnogością zagrożeń mających bardzo niekorzystny wpływ na przyrodę. Obecnie największym zagrożeniem jest presja turystyczno-sportowo-rekreacyjna. W TPN zatrudnionych jest 134 pracowników. Zadania związane z ochroną przyrody, prowadzeniem badań naukowych, działalnością edukacyjną oraz ochroną mienia polegającą na zwalczaniu przestępstw i wykroczeń wykonują pracownicy zaliczani do Służby Parku Narodowego. Pozostałe czynności (z zakresu bhp, kadr, obsługi administracyjno-technicznej i finansowej) wykonują tzw. pracownicy pomocniczy.

W wyniku realizacji wyżej wymienionych zadań zarówno pracownicy służby parku, jak i pracownicy pomocniczy narażeni są na działanie czynników niebezpiecznych, szkodliwych i uciążliwych. W celu ich ograniczenia lub likwidacji dla każdego stanowiska przeprowadzono ocenę ryzyka zawodowego.

Charakterystyka stanowiska pracy

Leśniczy w Tatrzańskim Parku Narodowym kieruje całokształtem spraw związanych z przydzielonym obwodem ochronnym. Swoje zadania realizuje przy pomocy podleśniczych, starszych strażników i strażników. Osobiście odpowiada za efektywne wykorzystywanie ich czasu pracy oraz rzetelne i terminowe wykonywanie zadań, jakie im przydzielił. Leśniczy pracuje w systemie równoważnego czasu pracy. W razie potrzeby jest on zobowiązany do pełnienia obowiązków poza normalnymi godzinami pracy, w tym także w nocy, niedziele i święta. Praca leśniczego odbywa się głównie na otwartej przestrzeni w terenie leśnym oraz wysokogórskim. Czynności biurowe wykonywane są w przydzielonym do użytku służbowego pomieszczeniu zwanym kancelarią. Tam odbywa się również odprawa pracowników i przyjmowani są interesanci. Leśniczy ma obowiązek organizacyjnego przygotowania i terminowego wykonania czynności na terenie powierzonego obwodu ochronnego, a w szczególności:

  • przedkładania w ustalonych terminach wniosków do planów rocznych zadań ochronnych;
  • bezzwłocznego informowania bezpośredniego przełożonego o ważnych zdarzeniach na terenie obwodu ochronnego;
  • sporządzania i przekazywania – w zakresie i terminie wyznaczonym przez bezpośredniego przełożonego – zestawień i informacji dla merytorycznych pracowników parku;
  • kontrolowania prac wykonywanych przez podmioty zewnętrzne pod kątem zgodności z podpisaną umową;
  • sporządzania protokołu odbioru prac wykonywanych przez podmioty zewnętrzne, wykonanych na terenie obwodu ochronnego na podstawie umowy zawartej z TPN,
  • przeprowadzania (zgodnie z zatwierdzonym programem) instruktażu stanowiskowego przed dopuszczeniem do wykonywania pracy dla: nowo zatrudnionego pracownika TPN na stanowisku robotniczym oraz innym, na którym występuje narażenie na działanie czynników szkodliwych dla zdrowia, uciążliwych lub niebezpiecznych; pracownika TPN przenoszonego na stanowisko o którym mowa wyżej; ucznia odbywającego praktyczną naukę zawodu oraz studenta odbywającego praktykę studencką;
  • egzekwowania przestrzegania przez podległych pracowników przepisów i zasad bhp i ppoż. oraz bezzwłoczne informowania bezpośredniego przełożonego o stwierdzonych nieprawidłowościach w tym zakresie,
  • wystawiania zezwolenia na pozyskanie drewna kosztem i staraniem nabywcy oraz zezwolenia na wjazd pojazdów osób realizujących „samowyrób” zgodnie z postanowieniami „Regulaminu w sprawie zasad pozyskania, zrywki i załadunku drewna kosztem i staraniem nabywcy w Tatrzańskim Parku Narodowym”.

Tabela 1. Wykaz charakterystycznych zagrożeń występujących na stanowisku pracy leśniczego (opracowanie własne)

Lp.

Nazwa zagrożenia

Źródło zagrożenia

1.

Wirusy grypy (typu A, B, C) Orthomyxoviridae

Zainfekowani ludzie; droga zakażenia: powietrzno-kropelkowa

2.

Promieniowanie ultrafioletowe emitowane przez słońce

Promienie słoneczne oddziałujące na pracownika kierującego pojazdem lub poruszającego się w terenie

3.

W trakcie jazdy na nartach najechanie, zderzenie się, uderzenie w nieruchomy obiekt (np. drzewo) lub kolizja z innym użytkownikiem trasy; upadek, uderzenie o twarde oblodzone podłoże

Używanie nart w okresie zimowym; pościg za turystą poruszającym się poza obszarem do tego przeznaczonym; poruszanie się na nartach w trudnym terenie wysokogórskim

4.

Dynamiczne obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego

Długotrwała praca w pozycji chodzącej (wykonywanie czynności patrolowych) lub stojącej (prowadzenie w terenie obserwacji, znakowanie drzew)

5.

Zmienne warunki atmosferyczne, uzależnione od pory roku; nagłe załamanie pogody, gwałtowne oziębienie lub ocieplenie

Praca na otwartej przestrzeni w narażeniu na czynniki środowiska: zmienne warunki atmosferyczne (temperatura otoczenia: latem wysoka powyżej 28oC lub zimą niska poniżej – 10oC), silny wiatr, ulewny deszcz, wyładowania atmosferyczne, mgła

6.

Uderzenie lub przygniecenie przez spadające gałęzie, konary lub fragmenty drzew ewentualnie kamienie obsuwające się samoczynnie lub strącane przez turystów w partiach szczytowych Tatr

Drzewa występujące na powierzchni leśnej – m.in. posusz, obłamane wierzchołki, konary; w przypadku przebywania w terenie górskim (wspinaczkowym)– obsuwające się    i spadające kamienie

7.

Potknięcie się, poślizgnięcie, upadek na tym samym poziomie w terenie

Stan dróg i przejść w trudnym terenie górskim (nierówne, śliskie, błotniste), nachylone i oblodzone podłoże; nierówne powierzchnie (zagłębienia, wystające korzenie, kamienie itp.)

8.

Zaatakowanie (pogryzienie) przez dzikie lub zsynantropizowane zwierzęta

Dzikie lub zsynantropizowane zwierzęta (m.in. niedźwiedzie, dziki, wałęsające się psy, lisy, żmije, kuny)

9.

Niebezpieczeństwo zejścia lawin w okresie zimowym: zagrożenie lawinowe w skali od I do V

Szczególnie niebezpieczne są stoki o ekspozycji północno-wschodniej, północnej i północno-zachodniej; czynnikiem radykalnie zwiększającym zagrożenie lawinowe jest silny wiatr w połączeniu z opadem śniegu

10.

Upadek z wysokości na niższy poziom w związku z poruszaniem się w eksponowanym terenie górskim (wspinaczkowym) lub w terenie przepaścistym z możliwością upadku na niższy poziom.

Okna powiatrołomowe lub mokry, śliski, piarżysty, oblodzony i stromy teren – przykładem są szlaki turystyczne usytuowane w partiach szczytowych Tatr, po których poruszają się pracownicy

Skomentuj