Systematycznie wzrastająca liczba pożarów na składowiskach odpadów wymogła na krajowych ustawodawcach zdefiniowanie pojęć, klasyfikację oraz zwiększenie środków z zakresu ochrony ppoż. dla systemu gospodarowania odpadami

Człowiek od zawsze wytwarzał śmieci, jednak przez długi czas nie przywiązywał wagi do tego, co się z nimi dzieje. Dzisiaj czynności związane z troską o środowisko wydają się nam proste i naturalne. Podstawą nowoczesnej gospodarki odpadami jest wyodrębnienie różnych grup odpadów i skierowanie ich do odpowiednich zakładów zagospodarowania. Zabezpieczenia przeciwpożarowe tych zakładów oraz istniejących już wysypisk śmieci niejednokrotnie budzą sprzeciw przedsiębiorców, ale są konieczne, by uniknąć toksycznych i bardzo niebezpiecznych pożarów i by następne pokolenia boleśnie nie odczuwały skutków naszych wieloletnich zaniedbań.

W ostatnich latach Państwowa Straż Pożarna odnotowała zaskakująco dużo pożarów składowisk odpadów. Ustalenia strażaków i mediów wskazują, że część tych pożarów mogła mieć związek z nielegalnym obrotem i unieszkodliwianiem odpadów. Nowelizacja ustawy o odpadach oraz nowe rozporządzenie w sprawie ochrony ppoż. na wysypiskach wprowadzają dodatkowe wymogi dla wszystkich podmiotów, które chcą prowadzić działalność w sektorze przetwarzania i zbierania odpadów.

Podstawowe pojęcia związane z odpadami

Gospodarowanie odpadami to zbieranie, transport, przetwarzanie odpadów oraz nadzór nad tymi działaniami, jak również późniejsze postępowanie z miejscami unieszkodliwiania odpadów. Przez odpad rozumiemy każdą substancję lub przedmiot, których posiadacz pozbywa się, zamierza się pozbyć lub do których pozbycia się jest zobowiązany. Odpady komunalne to odpady powstające w gospodarstwach domowych. Odpady niebezpieczne to takie, w których składzie znajduje się co najmniej jedna substancja niebezpieczna. Wytwórcą odpadów jest ten, którego działalność lub bytowanie powoduje powstawanie odpadów oraz każdy kto przeprowadza wstępną obróbkę, mieszanie lub inne działania powodujące zmianę charakteru lub składu tych odpadów. Magazynowanie odpadów to ich czasowe przechowywanie, obejmujące wstępne magazynowanie przez wytwórcę, tymczasowe magazynowanie przez prowadzącego zbieranie oraz magazynowanie przez prowadzącego ich przetwarzanie. Unieszkodliwianie odpadów to proces niebędący odzyskiem. Głównymi metodami unieszkodliwiania są spalanie i składowanie. Spalanie odbywa się w instalacjach do tego przeznaczonych, określanych jako spalarnie odpadów, które wciąż budzą wiele sporów i kontrowersji. Spalanie może odbywać się w piecach obrotowych, w instalacjach do spalania w warstwach fluidalnych oraz w układach, gdzie obok procesu pirolizy zachodzi proces zgazowania produktów powstałych przy spalaniu. Odpady gromadzone są również na składowiskach – zwłaszcza te, które nie zostały wykorzystane lub unieszkodliwione w inny sposób. Składowisko odpadów to obiekt budowlany przeznaczony do składowania odpadów, czyli – zgodnie z wytycznymi zawartymi w prawie budowlanym – posiadający odpowiednie urządzenia i instalacje techniczne. Powinno spełnić szereg wymogów technicznych, m.in. w zakresie:

• zabezpieczenia wód podziemnych i powierzchniowych,
• systemów ujmowania i oczyszczania odcieków,
• ujmowania i zagospodarowywania biogazu,
• sprzętu technicznego, który formuje i zagęszcza odpady,
• monitoringu wpływu składowiska na środowisko.

Proces składowania odpadów jest procesem ich unieszkodliwiania, którego nie można prowadzić w dowolnym miejscu, a jedynie w przystosowanych obiektach budowlanych.

Główny nacisk w gospodarce odpadami został położony na ochronę środowiska oraz życia i zdrowia ludzi. W żaden sposób nie może ona powodować zagrożenia dla wody, powietrza, gleby, roślin lub zwierząt, wywoływać negatywnych skutków na terenach wiejskich lub w miejscach o szczególnym znaczeniu, w tym kulturowym lub przyrodniczym, i być uciążliwa, jeśli idzie o zapach. Szczególny nacisk położono na obowiązek planowania i projektowania, aby w pierwszej kolejności zapobiegać powstawaniu odpadów lub ograniczyć ich ilość. Odpady, które nie mogą być przetworzone w miejscu ich powstania przekazuje się – uwzględniając hierarchię sposobów postępowania z nimi i najlepszą dostępną technikę lub technologię – do przetworzenia. Nie wolno mieszać odpadów niebezpiecznych z innymi odpadami. Magazynowanie odpadów w miejscach do tego nieprzeznaczonych zagrożone jest wysokimi karami pieniężnymi.

Operat przeciwpożarowy

Dokument zawierający warunki ochrony przeciwpożarowej instalacji, obiektu lub jego części, bądź innego miejsca magazynowania odpadów to tzw. operat przeciwpożarowy. Jest to opinia osób legitymujących się specjalistyczną wiedzą z zakresu pożarnictwa i spełniających wymagania ściśle określone w ustawie. Sporządza go rzeczoznawca do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych, jeżeli organem właściwym dla wydania zezwolenia jest marszałek województwa albo osoba posiadająca tytuł zawodowy inżyniera pożarnictwa, gdy organem właściwym do wydania zezwolenia jest starosta. Operat muszą posiadać wszyscy ci, którzy chcą zbierać lub przetwarzać odpady.

Obecnie ze sporządzania operatów zwolnione są podmioty zbierające lub przetwarzające odpady „niepalne”. Nie ma jednak klarownej definicji tego rodzaju odpadów. Wnioskodawca może zostać wezwany np. do starostwa w celu podania podstawowego składu chemicznego i właściwości odpadów, jeśli organ ma uzasadnione wątpliwości w rozpoznaniu danej sprawy.

Operat musi być uzgodniony z komendantem Państwowej Straży Pożarnej, miejskim lub powiatowym. Jeśli postanowienie komendanta jest odmowne, to w terminie 7 dni można złożyć stosowne zażalenie do komendanta wojewódzkiego PSP. Wprowadzone w połowie lutego bieżącego roku zmiany w przepisach dotyczących składowania i przetwarzania odpadów dały podmiotom gospodarczym, które nie złożyły jeszcze do Państwowej Straży Pożarnej wniosku o uzgodnienie operatu przeciwpożarowego, czas na jego złożenie do 3 maja 2020 roku.

Operat odnosi się do zabezpieczeń budynków oraz miejsc magazynowania, przetwarzania, zbierania odpadów, a więc ich projektowanie, wykonanie, wyposażenie, uruchamianie, użytkowanie i zarządzanie powinno zakładać ograniczanie możliwości powstawania pożaru. Gdyby jednak pożar wystąpił, to wymogi stawiane przez rzeczoznawców przeciwpożarowych w operacie pozwolą na zachowanie nośności konstrukcji obiektu przez określony czas, ograniczą rozprzestrzenianie się pożaru, ognia i dymu, zapewnią możliwość ewakuacji pracownikom oraz bezpieczeństwo ekipom ratowniczym.

Przykładowe wytyczne operatu przeciwpożarowego

Ze strony bezpieczeństwa pożarowego istotne są wymagania techniczno-budowlane dotyczące klasy odporności pożarowej budynków, gęstości obciążenia ogniowego, klasy odporności ogniowej poszczególnych elementów i dopuszczalnej powierzchni stref pożarowych. Otwarte składowisko odpadów traktowane jest jako PM, czyli budynek produkcyjno-magazynowy, w którym ważnym punktem ochrony jest odległość pomiędzy obszarami składowania substancji palnych i niebezpiecznych pożarowo. Uregulowania prawne definiują, czym są odpady palne (w wyniku oddziaływania źródła zapłonu lub ciepła z zewnątrz lub w wyniku samonagrzewania ulegają w normalnych warunkach ich zbierania bądź przetwarzania zapłonowi, samozapłonowi lub samozapaleniu) i co wchodzi w ich skład (papier, tektura, tekstylia, odpady wielogabarytowe, tworzywa sztuczne, folia, opony, drewno i odpady drewnopochodne, paliwa alternatywne).

Zgodnie z rozporządzeniem MSWiA z 19 lutego 2020 r. miejsce przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania stałych odpadów palnych stanowi odrębną strefę pożarową, oddzieloną pasami wolnego terenu lub elementami oddzielenia przeciwpożarowego, zwaną „strefą pożarową z odpadami stałymi”.

Odpady muszą być magazynowane w oznaczonych sekcjach. Limity dopuszczalnej wysokości odpadów oraz ich ilości zależne są od miejsca ich magazynowania, temperatury zapłonu i rodzaju odpadu. Szerokość drogi pożarowej do budynków i strefy pożarowej z odpadami stałymi jest uzależniona od gęstości obciążenia ogniowego i powierzchni strefy lub występowania pomieszczenia zagrożonego wybuchem. Wyznaczenie drogi pożarowej do strefy z odpadami poza budynkiem lub miejscem magazynowania odpadów (więcej niż 25 m²) musi być uzgadniane z komendantem powiatowym Państwowej Straży Pożarnej. Zarządcy składowisk odpadów mają również obowiązek wyposażenia stref pożarowych w samoczynne urządzenia gaśnicze i gaśnice.

W operacie powinno znaleźć się jeszcze szereg informacji – m.in.: przebieg procesu technologicznego, miejsce i sposób magazynowania oraz oznakowania tego miejsca, roczna i maksymalna ilość odpadów (podana w tonach), określenie wymaganego i ponadnormatywnego sposobu zabezpieczenia miejsca magazynowania odpadów, graficzne przedstawienie obszaru, analiza magazynowanych odpadów w kontekście warunków, w jakich są magazynowane, informacje o powierzchni i ilości kondygnacji w budynku, kategoria zagrożenia ludzi (ZL), przewidywana gęstość obciążenia ogniowego, ocena zagrożenia wybuchem, klasa odporności pożarowej i ogniowej elementów budowlanych, warunki oraz strategia ewakuacji ludzi, informacje dotyczące zaopatrzenia w wodę do zewnętrznego gaszenia pożaru, sposoby zabezpieczania ewentualnych prac niebezpiecznych pod względem pożarowym.

Monitoring

Obecnie przepisy stanowią również o konieczności monitorowania miejsca magazynowania lub składowania odpadów przy użyciu rozwiązań technicznych, zapewniających zapis obrazu wraz z identyfikacją osób przez całą dobę.

Wizyjne monitorowanie odpadów obejmuje nie tylko całą powierzchnię składowiska lub magazynu, ale również drogi dojazdowe. Zapisany obraz ma być dostępny online dla wojewódzkich inspektorów ochrony środowiska. W przypadku wyłączenia instalacji monitorującej na czas nie dłuższy niż 2 dni w ciągu roku dopuszcza się rejestrację obrazu w tzw. chmurze.

Ważnymi wymogami z zakresu bezpieczeństwa i higieny pracy na składowiskach są m.in.:

• przestrzeganie zasady zakazu palenia tytoniu (poza miejscami do tego wyznaczonymi),
• przestrzeganie zakazu wchodzenia do pomieszczeń zamkniętych lub zbiorników bez sprawdzenia, czy zachodzi możliwość pożaru lub wybuchu,
• sprawdzanie kwalifikacji osób wykonujących prace niebezpieczne pod względem pożarowym,
• eliminowanie z użytku maszyn i urządzeń mogących być źródłem zapłonu,
• prawidłowe zagęszczanie kwatery w okresach suszy za pomocą instalacji hydrantowej,
• utrzymywanie właściwej wilgotności masy odpadów za pomocą instalacji rozsączających.

Składowanie odpadów odbywa się również w budynkach z instalacją termiczną, tzw. spalarniach. Tutaj również obowiązują przepisy podziału na strefy pożarowe, których dodatkowym zadaniem jest minimalizacja uszkodzeń instalacji technologicznych. Klasy odporności ogniowej elementów oddzielenia przeciwpożarowego to co najmniej 2 godziny, a otwory w elementach tego oddzielenia muszą być zabezpieczone poprzez drzwi przeciwpożarowe (półtoragodzinna odporność ogniowa) oraz klapy odcinające lub ogniochronne zabezpieczenie przepustów. Okna w przegrodach przeciwpożarowych muszą być wyposażone w kurtyny zraszaczowe lub przeciwpożarowe, a urządzenia elektryczne zgodne z wytycznymi normy NFPA 850.

Podsumowanie

Wprowadzone przepisy i obostrzenia mają na celu podniesienie poziomu bezpieczeństwa pożarowego w gospodarce odpadami. Kluczowym dokumentem, który pozwoli otrzymać zezwolenie na składowanie i przetwarzanie odpadów jest operat przeciwpożarowy. Obecnie wciąż niewielu rzeczoznawców ma konieczną wiedzę, by właściwie interpretować wprowadzane zmiany w przepisach prawnych i takie operaty opracowywać. Doprecyzowania wymaga również kwestia wysypisk odpadów niebezpiecznych, które wykazują co najmniej jedną spośród właściwości niebezpiecznych, oznaczonych odpowiednimi symbolami od H1 do H15, np. H6 – toksyczne, H8 – żrące, o czym stanowią odrębne przepisy. Sektor gospodarki odpadami wciąż stanowi wyzwanie dla władz państwowych, zarówno w sferze prawnej, jak i w sferze bezpieczeństwa obywateli. 

Gospodarka odpadami, w tym ich przetwarzanie, to dość intratna sfera działalności biznesowej. Przy okazji pokusa do zarobienia szybkich pieniędzy. Mamy więc plagę pożarów składowisk śmieci.  Przetwarzanie odpadów i uzyskanie z tego tytułu legalnego dochodu wymaga spełnienia wielu warunków, w tym zainwestowania w specjalistyczne instalacje do przerobu danego rodzaju odpadów – czy to służące odzyskowi surowców (np. ołowiu z zużytych akumulatorów) czy też bezpiecznej dla środowiska utylizacji (np. spalenia w wysokich temperaturach części z nich nienadającej się do recyklingu). Konieczne jest również zapewnienie miejsca składowania pozostałości, których nie da się już dalej przetworzyć. A to wszystko powinno odbywać się w dość rygorystycznym reżimie dotyczącym ochrony środowiska. Nie dziwi więc, że w takich warunkach, dodatkowo przy niedoskonałości rozwiązań prawnych, u części przedsiębiorców pojawia się pokusa zarobienia szybkich pieniędzy. Proceder polega na przyjmowaniu za sowitą odpłatnością do <<recyklingu>> odpadów, szczególnie tych, których utylizacja jest trudna, a przez to kosztowna, bez zamiaru ich faktycznego przerobu. – tak pisał przed dwoma laty st. bryg. dr inż. Paweł Janik (dyrektor Biura Rozpoznawania Zagrożeń Komendy Głównej Państwowej Straży Pożarnej) w artykule „Palący problem”, opublikowanym w „Przeglądzie Pożarniczym” w lipcu 2018 r.

Literatura

1. Rozporządzenie Ministra Środowiska z 30 kwietnia 2013 r. w sprawie składowisk odpadów (DzU poz. 523).
2. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z 19 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów (DzU poz. 296).
3. Rozporządzenie Ministra Klimatu z 2 stycznia 2020 r. w sprawie katalogu odpadów (DzU poz. 10).
4. D. Nosal: Operat przeciwpożarowy w znowelizowanej ustawie, Plus Komunalny, nr 1/2019, s. 14–15.

Minister klimatu i GIS opracowali wytyczne w sprawie postępowania z odpadami wytwarzanymi w czasie występowania zakażeń koronawirusem SARS-CoV-2 i zachorowań na wywoływaną przez niego chorobę COVID-19.

Wytyczne opublikowano w poniedziałek m.in. na stronach sanepidu.

Wytyczne przeznaczone są dla gmin, osób przebywających w izolacji, osób zdrowych objętych kwarantanną, podmiotów zajmujących się odbiorem odpadów i gospodarowaniem nimi oraz dla osób stosujących środki zapobiegawcze, takie jak rękawiczki czy maseczki w miejscu pracy lub w trakcie zakupów.

Wyjaśniono, że opracowanie wytycznych związane jest z koniecznością zapobiegania, przeciwdziałania i zwalczania zachorowań na COVID-19.

Wytyczne mówią, że odpady wytworzone przez osoby zdrowe, np. maseczki i rękawiczki używane w celu minimalizacji ryzyka zarażenia i rozprzestrzeniania się koronawirusa, m.in. w miejscu pracy, a komunikacji miejskiej czy w trakcie zakupów, powinny być wrzucane do pojemnika lub worka na odpady zmieszane.

Odpady wytwarzane m.in. w miejscach izolacji wymagają określonych środków ostrożności.

Wytyczne dla gmin:

• działanie w porozumieniu z wojewodami, policją czy ośrodkami pomocy społecznej, którzy są dysponentami informacji o adresach osób przebywających w izolacji i na kwarantannie;
• w miarę możliwości zapewnienie worków w określonym kolorze lub oznaczonych symbolem (np. napisem C), w celu jednoznacznej identyfikacji odpadów;
• zapewnienie odbioru nie rzadziej niż co 7 dni oznakowanych worków;
• zorganizowanie odpowiedniego transportu, bezpośrednio do instalacji unieszkodliwiania odpadów komunalnych oznakowanych worków lub do wyznaczonych przez gminę miejsc zbierania odpadów komunalnych z gospodarstw domowych objętych izolacją;
• zapewnienie dezynfekcji pojemników wielokrotnego użytku oraz środków transportu odpadów transportujących odpady z gospodarstw domowych lub od osób z grup C;

Wytyczne dla osób zdrowych stosujących środki zapobiegawcze np. w miejscu pracy, komunikacji miejskiej, w trakcie zakupów, w celu minimalizacji ryzyka zarażenia i rozprzestrzeniani się koronowirusa;

• odpady powinny być segregowane i wrzucane do właściwych pojemników (papier, szkło, metale i tworzywa sztuczne, bioodpady, odpady zmieszane);
• maseczki, rękawiczki i inne środki ochronne stosowane przez osoby zdrowe powinny być uprzednio zebrane workach, które po zawiązaniu wrzucane są do pojemnika/worka na odpady zmieszane.

Wytyczne dla osób przebywających w izolacji:

• wysoce zalecane jest, aby odczekać 72 godziny od zamknięcia worka – przed przekazaniem worka z odpadami do odbioru;
• osoba przebywająca w izolacji umieszcza odpady w worku przeznaczonym na ten cel, w miarę możliwości worek należy spryskać preparatem wirusobójczym;
• worka z odpadami nie należy zapełniać powyżej trzech czwartych jego pojemności, nie można go też zgniatać;
• po zapełnieniu worka osoba przebywająca w izolacji zawiązuje worek i po ustaleniu z osobą wynoszącą odpady z miejsca izolacji wystawia worek z odpadami z pomieszczenia, w którym przebywa;
• osoba wynoszącą odpady z miejsca izolacji wkłada (w rękawiczkach) wystawiony przez osobę w izolacji worek do drugiego worka, zawiązuje lub zamyka go i zabezpiecza przed przypadkowym otwarciem w chwili jego odbioru (np. przy pomocy taśmy samoprzylepnej lub sznurka) oraz oznacza datę oraz godzinę zamknięcia worka;
• worek z odpadami należy przenieść w rękawiczkach do miejsca przeznaczonego do gromadzenia odpadów i umieścić w oznakowanym pojemniku przeznaczonym na te odpady, w miarę możliwości będącego w posiadaniu odbierającego;
• przed i po każdej czynności związanej z pakowaniem/przenoszeniem odpadów, należy używać rękawic ochronnych, myć i/lub dezynfekować ręce;
• odpady, których nie można łączyć z innymi odpadami (tj. zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny, zużyte baterie i akumulatory, zużyte świetlówki), powinny być pozostawione w domu w czasie izolacji i przekazane do systemu gminnego, kiedy będzie można opuścić miejsce izolacji.

Wytyczne dla podmiotów zajmujących się odbiorem i gospodarowaniem odpadami:

• odpady, zgodnie z wstępnymi wytycznymi Komisji Europejskiej, po 9 dniach przestają stanowić zagrożenie;
• zaleca się, aby odpady selektywnie zebrane były w miarę możliwości magazynowane przez 9 dni przed skierowaniem ich do przetworzenia;
• odpady w specjalnie oznakowanych workach, od osób przebywających w izolacji lub kwarantannie, nie powinny być przetwarzane z udziałem osób sortujących – w przypadku braku możliwości technicznych przetwarzania wyłącznie na liniach całkowicie zautomatyzowanych bez udziału człowieka, odpady należy kierować bezpośrednio do unieszkodliwiania (zaleca się termiczne przekształcanie lub bezpośrednie składowanie najlepiej na składowiskach z instalacją do aktywnego odgazowania);
• w przypadku niedoboru personelu w świadczeniu usług odbierania lub zagospodarowywania odpadów zaleca się: zmniejszenie częstotliwości odbioru selektywnie zebranych odpadów z frakcji szkła, papieru, metali i tworzyw sztucznych oraz zapewnienie w pierwszej kolejności przetwarzania odpadów w oznakowanych workach;
• zaleca się ustanawianie szczególnych warunków pracy dla starszych pracowników;
• w miarę możliwości i potrzeb zaleca się zapewnienie środków ochrony indywidualnej, tj. okulary lub przyłbice, maski, rękawiczki i ubrania robocze.

Osobom mającym bezpośredni kontakt z odpadami gromadzonymi w workach od osób w izolacji i kwarantannie zaleca się stosowanie odpowiednich środków ochrony indywidualnej oraz ścisłe przestrzeganie podwyższonych norm higieny, w tym częste zmiany i czyszczenie środków ochrony indywidualnej oraz pranie odzieży roboczej; wymiana rękawic.

Konieczne jest, jak wskazano, także regularne dezynfekowanie urządzeń, kabin samochodowych i kabin urządzeń na liniach sortowniczych w zakładach. Wytyczne mówią też o wyposażenie pracowników w dozowniki z zalecanym płynem dezynfekcyjnym wirusobójczym do rąk.

4 marca br. wejdzie w życie nowe rozporządzenie ws. wymagań w zakresie ochrony ppoż., jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania, przetwarzania odpadów

Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów zostało opublikowane w Dzienniku Ustaw dnia 25 lutego br. i ma wejść w życie 4 marca br.

Jest to nowe rozporządzenie, które określa wymagania ochrony przeciwpożarowej dla miejsc gromadzenia odpadów palnych, którego potrzeba ustanowienia wynika ze znaczącego wzrostu w ostatnich latach liczby pożarów w tych miejscach, trudności w ich gaszeniu, a także negatywnych skutków dla środowiska.

Przepisy nowego rozporządzenie stanowią uzupełnienie istniejących uregulowań prawnych w zakresie ochrony przeciwpożarowej, wydanych na podstawie ustawy z dnia 24 sierpnia 1991 r. o ochronie przeciwpożarowej i są to rozporządzenia:

1. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 7 czerwca 2010 r. w sprawie ochrony przeciwpożarowej budynków, innych obiektów budowlanych i terenów,
2. Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 24 lipca 2009 r. w sprawie przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę oraz dróg pożarowych,

oraz inne akty wykonawcze w tym zakresie, a mianowicie rozporządzenia:

3. Ministra Infrastruktury z dnia 12 kwietnia 2002 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać budynki i ich usytuowanie,
4. Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jaki powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie.

Czego dotyczą przepisy omawianego rozporządzenia?

Przepisy nowego rozporządzenia określają m.in.:

• w § 6 obowiązek magazynowania stałych odpadów palnych w wydzielonych strefach pożarowych, przy czym dla niewielkich ilości odpadów dopuszczono możliwość ich gromadzenia przy ścianach zewnętrznych obiektów budowlanych (po spełnieniu określonych warunków) oraz w ramach stref pożarowych innych niż strefy pożarowe z odpadami stałymi (stref o innym przeznaczeniu);
• w § 7 podział strefy pożarowej z odpadami stałymi na sekcje magazynowe o określonej powierzchni i wymiarach, które powinny być oddzielone pasami wolnego terenu lub przestrzeni o określonej szerokości lub ścianami separacyjnymi o określonych wymiarach i klasie odporności ogniowej. Szczególne wymagania w tym zakresie przewidziano dla sposobu gromadzenia opon, z uwagi na specyfikę pożarów tych wyrobów;
• w § 8 podstawowe wymagania dla ścian oddzielenia przeciwpożarowego oraz ścian separacyjnych, w zakresie klas odporności ogniowej oraz ich wymiarów w stosunki do maksymalnej wysokości składowania, jak również obszaru zajmowanego przez odpady;
•  w § 9 i 10 kluczowe z punktu widzenia możliwości działań ratowniczo-gaśniczych, wymagania dotyczące maksymalnej wysokości składowania stałych odpadów palnych;
• w § 11 odległości dla lokalizacji stref pożarowych z odpadami stałymi znajdującymi się poza budynkami od innych stref pożarowych, budynków oraz granic działek i lasów;
• w § 12 trzy formy przechowywania ciekłych odpadów palnych:

1. na otwartej przestrzeni, w wydzielonym wyłącznie do tego celu miejscu przeznaczonym do składowania ciekłych odpadów palnych (w tym pod wiatą),
2. w wydzielonym z przestrzeni za pomocą przegród budowlanych magazynie przeznaczonym wyłącznie do magazynowania ciekłych odpadów palnych,
3. stacjonarnym zbiorniku przeznaczonym do magazynowania cieczy palnych.

• w § 14 podział przestrzeni magazynowej na sekcje magazynowe z określoną ilością odpadów, które powinny być lokalizowane względem siebie w określonej odległości;
• w § 15 warunki przechowywania cieczy palnych w pojemnikach i zbiornikach przenośnych oraz wymagania organizacyjne w tym zakresie, takie jak maksymalna wysokość stosów;
• w § 16 odległości miejsc magazynowania ciekłych odpadów palnych, stanowiących odrębne strefy pożarowe z odpadami ciekłymi, od obiektów budowlanych, granic działek oraz innych miejsc magazynowania tego rodzaju odpadów; 
• w § 20, stosowanie wymagań w zakresie ochrony ppoż. dla obiektów budowlanych lub ich części oraz innych miejsc przeznaczonych do magazynowania odpadów palnych w postaci gazowej lub gazu skroplonego według uregulowań dotyczących magazynowania gazu płynnego w zbiornikach lub butlach, zawartych w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 listopada 2005 r. w sprawie warunków technicznych, jakim powinny odpowiadać bazy i stacje paliw płynnych, rurociągi przesyłowe dalekosiężne służące do transportu ropy naftowej i produktów naftowych i ich usytuowanie;
• w § 21 wymagania dotyczące obowiązku wyposażenia stref pożarowych z odpadami stałymi w systemie sygnalizacji pożarowej oraz w urządzenia alarmowe, których wymagalność stosowania uzależniono od powierzchni i gęstości obciążenia ogniowego strefy pożarowej;
• w § 24 stosowanie urządzeń oddymiających dla stref pożarowych z odpadami stałymi o gęstości obciążenia ogniowego przekraczającej 500 MJ/m² i powierzchni większej niż 1000 m²;
• w § 26 wymaganie dotyczące wyposażenia w instrukcję bezpieczeństwa pożarowego obiektów budowlanych lub ich części oraz innych miejsc przeznaczonych do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów, spełniających określone kryteria, takie jak powierzchnia strefy pożarowej (odpady stałe), ilości odpadów palnych (odpady ciekłe) lub występowanie zagrożenia wybuchem;

• w § 27 wymagania dotyczące warunków ochrony ppoż. odpadów palnych, które wskutek samonagrzewania mogą stwarzać ryzyko wystąpienia pożaru. Przyjęto, że środki służące zapobieganiu pożarom powinna określać instrukcja bezpieczeństwa pożarowego, a w przypadku, gdy nie jest ona wymagana, instrukcja postępowania z odpadami, które mogą ulec samonagrzewaniu;
• w § 28 i 29 wymagania dotyczące przeciwpożarowego zaopatrzenia w wodę do celów przeciwpożarowych do zewnętrznego gaszenia stref pożarowych z odpadami stałymi znajdujących się poza budynkami, miejsc magazynowania ciekłych odpadów palnych oraz zbiorników naziemnych z ciekłymi odpadami stałymi;
• w § 30 wymagania dotyczące dróg pożarowych, które w zależności od powierzchni strefy pożarowej i gęstości obciążenia ogniowego, powinny być doprowadzone do budynku ze strefą pożarową z odpadami, do stref pożarowych z odpadami stałymi znajdującymi się poza budynkami, do miejsca magazynowania ciekłych odpadów palnych, w których ilość przechowywanych odpadów jest większa niż 15 m³ oraz do stref pożarowych z pomieszczeniami zagrożonymi wybuchem.

Rozporządzenie określa także okresy przejściowe w stosunku do obiektów budowlanych lub ich części oraz innych miejsc przeznaczonych do zbierania, magazyno­wania lub przetwarzania odpadów, dla których przed dniem wejścia w życie rozporządzenia uzgodniono warunki ochrony przeciwpożarowej lub wszczęto i nie zakończono postępowania w sprawie uzgodnienia warunków ochrony przeciwpożarowej oraz sporządzono operat przeciwpożarowy, dopuszcza się spełnienie wymagań wskazanych w § 5–37 oraz § 41–43 w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do tych uzgodnień, jednak nie dłużej niż do dnia 1 marca 2024 r., a wymagań wskazanych w zakresie sprzętu gaśniczego w sposób inny niż określony w rozporządzeniu, stosownie do tych uzgodnień, jednak nie dłużej niż do dnia 1 września 2020 r.

Jednak wymagania ochrony przeciwpożarowej określone w nowym rozporządzeniu mogą być spełnione przez zastoso­wanie rozwiązań zamiennych, czyli spełnione w sposób inny niż określony w przepisach, jeżeli proponowane rozwiązania zamienne w stosunku do wymagań ochrony przeciwpożarowej ograniczają możliwość powstania pożaru, a w razie jego wystąpienia:

1) zapewniają zachowanie nośności konstrukcji przez określony czas,

2) zapewniają ograniczenie rozprzestrzeniania się ognia i dymu wewnątrz obiektu budowlanego,

3) zapewniają ograniczenie rozprzestrzeniania się pożaru na sąsiednie obiekty budowlane lub tereny przyległe,

4) zapewniają możliwość ewakuacji ludzi lub ich uratowania w inny sposób,

5) uwzględniają bezpieczeństwo ekip ratowniczych,

stosownie do wskazań ekspertyzy technicznej rzeczoznawcy do spraw zabezpieczeń przeciwpożarowych lub Centrum Naukowo‑Badawczego Ochrony Przeciwpożarowej – Państwowe­go Instytutu Badawczego.

Powyższe rozwiązania mają na celu uzupełnienie i ujednolicenie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej miejsc składowania odpadów palnych, a przez to podniesienie poziomu bezpieczeństwa pożarowego i ochrony środowiska. Nowe przepisy wpłyną na zmniejszenie negatywnego odziaływania miejsc magazynowania odpadów na środowisko, w tym poprzez minimalizację pożarów i uciążliwości z nimi związanych.

Omawiane rozporządzenie wchodzi w życie 4 marca br.

Podstawa prawna:

1. Rozporządzenie Ministra Spraw Wewnętrznych i Administracji z dnia 19 lutego 2020 r. w sprawie wymagań w zakresie ochrony przeciwpożarowej, jakie mają spełniać obiekty budowlane lub ich części oraz inne miejsca przeznaczone do zbierania, magazynowania lub przetwarzania odpadów (poz. 296).

Źródła pomocnicze:

2. Strona Internetowa Rządowego Centrum Legislacji – www.rcl.gov.pl

Prawidłowa segregacja odpadów to dziś konieczność. Czy jesteś pewien do jakich pojemników powinny trafiać poszczególne odpady?

Codziennie wytwarzane są przez nas różnego rodzaju śmieci. Do naszych obowiązków należy ich odpowiednia segregacja, a tym samym przygotowanie surowców do recyklingu. O tym jak odpowiednio segregować odpady pisaliśmy już w artykule Jak segregować odpady? MŚ podpowiada. W tym artykule przytoczymy jeszcze inne ważne informacje dotyczące odpowiedniego podziału surowców wtórnych.

Surowce wtórne dzielimy na 4 frakcje, warto przygotować dla nich osobne worki lub pojemniki w mieszkaniu/ domu, co znacznie ułatwia segregację. Odpady, których dotyczy recykling to szkło (zielony pojemnik), papier (niebieski), metale i tworzywa sztuczne (żółty) oraz bioodpady (brązowy). Wszystko poza tymi kategoriami należy do odpadów resztkowych (zmieszanych, 5 frakcja), a więc odpady, które nie nadają się do umieszczenia w workach lub pojemnikach na segregację (czarny lub szary pojemnik).

Zanim wyrzucimy dany surowiec musimy go ocenić – z jakiego materiału jest wykonany i do jakiego pojemnika powinien zostać wyrzucony. Pamiętać należy, że nie segreguje się opakowań z resztkami jedzenia czy kartonów z płynami w środku. Powinny one być przed wyrzuceniem opróżnione, ponieważ zanieczyszczają inne surowce w pojemniku. Nie jest natomiast konieczne płukanie butelek czy zrywanie naklejek. Dobrą praktyką jest również odkręcanie nakrętek i zgniatanie plastikowych butelek, kartonów, puszek aluminiowych, przez co można zaoszczędzić dużo miejsca w koszu.

Dla przyswojenia i zapamiętania przypominamy o podstawowych podziałach odpadów:

Pojemnik na papier

Tu trafia papier biurowy, kartony, torby, gazety, magazyny, opakowania papierowe. Nie wrzucamy jednak do niego papieru zanieczyszczonego (np. tłuszczem), odpadów higienicznych, papieru lakierowanego i foliowanego itp.

Pojemnik na szkło

Możemy tu wrzucać szklane butelki i słoiki bez nakrętek oraz opakowania szklane po kosmetykach. Jednak nie każdy rodzaj szkła nadaje się do segregacji, np. znicze, ceramika – porcelana, talerze czy szkło żaroodporne powinny trafić do odpadów zmieszanych.

 Pojemnik na metale i tworzywa sztuczne

Powinny trafić tu opakowania plastikowe oraz metalowe: puszki, kartony po mleku i sokach, folia aluminiowa. Natomiast nie wrzucamy zabawek, opakowań po farbach, lakierach, olejach, opakowań z gumy oraz sprzętu elektronicznego i części samochodowych (nawet wykonanych z plastiku).

Pojemnik na bioodpady

Nie wrzucamy do niego popiołu, ziemi, kamieni, resztek mięsnych, kości i odchodów zwierzęcych. Do tego pojemnika powinno trafić wszystko, co jest organiczne i podlega rozkładowi, a więc np. trociny, skoszona trawa, kora drzew, gałęzie, liście, odpady spożywcze i kuchenne.

PSZOK

Obok wyżej wymienionych kategorii jest jeszcze jedna – inne odpady, tj. np. na leki, zużyte baterie, zużyty sprzęt RTV i AGD, odpady budowlane, które osobno powinny trafić do tzw. PSZOKów, czyli Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych.

Zapewne zdarzyło się nam zastanawiać, gdzie oddać zużyte opony lub akumulatory? Podobny problem mamy też z zużytym sprzętem elektronicznym AGD czy RTV oraz odpadami budowlanymi. Tymczasem wszystko to możemy oddać to tzw. Punktów Selektywnego Zbierania Odpadów Komunalnych, dostępnych na terenie każdej gminy. To bardzo ważne, by trafiły właśnie tam, gdyż te artykuły podlegają specjalnemu przetwarzaniu ze względu na zawarte w nich substancje toksyczne. Niedopuszczalną praktyką jest pozostawianie problematycznych odpadów w lasach. Przeterminowane leki najlepiej wyrzucać do specjalnych pojemników znajdujących się w aptekach.

Fakty i mity dotyczące segregacji odpadów

Wokół segregacji śmieci krąży wiele mitów, ale też faktów, o których warto wiedzieć.

Kompostowanie może obniżyć koszty opłat ponoszonych przez mieszkańców – FAKT

Posiadanie przydomowego kompostownika i zagospodarowanie w nim odpadów biodegradowalnych  pozwala dodatkowo obniżyć koszty odbierania odpadów. Ważne są jednak zasady prawidłowego kompostowania, aby ten proces był efektywny i przyniósł zamierzony skutek.

Ważne jest oddzielenie od siebie poszczególnych elementów odpadu – FAKT

Wrzucając odpad należy maksymalnie oddzielić od siebie elementy, z których został wyprodukowany. Na przykład wyrzucając szklaną butelkę, odkręć nakrętkę i umieść ją w kontenerze na metal i tworzywa sztuczne, natomiast butelkę wyrzuć do pojemnika na szkło. W ten sposób skutecznie segregujemy odpady, zwiększając efektywność ich odzysku.

Selektywne zbieranie nie ma wpływu na środowisko naturalne – MIT

Selektywne zbierania odpadów, w tym odpadów biodegradowalnych, pozytywnie wpływa na środowisko. Działanie to przyczynia się m.in. do zmniejszenia ilości składowanych odpadów, a także do zniwelowania konieczności wydobywania surowców i eksploatowania środowiska. Odpowiednio zbierane odpady mają szanse na przetworzenie do postaci surowca wtórnego, z którego można ponownie skorzystać w produkcji nowych towarów.

Selektywne zbieranie odpadów oznacza mniej składowisk odpadów – FAKT

Celem selektywnego zbierania odpadów jest m.in. zmniejszenie ilości odpadów oraz ochrona zasobów środowiska. W efekcie duża część z odpadów trafia do sortowni, aby potem zyskać „drugie życie” jako surowiec wtórny. Zapobiega to powstawaniu nadmiernych ilości odpadów zmieszanych, powodujących rozrost składowisk odpadów.

Segregacja odpadów „u źródła” nie ma znaczenia w procesie odzysku surowca – MIT

Bardzo ważne jest, aby odpady były segregowane już na etapie tuż po zużyciu produktu, a więc przez bezpośredniego użytkownika. Prawidłowa segregacja pozwala na maksymalny odzysk surowca. Dzięki selektywnemu zbieraniu odpadów zwiększa się poziom odzysku, w tym recyklingu. Recykling sprawia, że odpady mają szansę na ponowne zastosowanie jako surowiec do produkcji.

Już na etapie zakupów mamy faktyczny wpływ na uniknięcie nadmiernej produkcji odpadów – FAKT

Świadome zakupy mogą stać się bardzo ważnym elementem w ograniczaniu liczby odpadów. Istotne jest przygotowanie listy zakupów, sporządzonej na podstawie posiadanych już produktów obraz ich planowanego zastosowania. W sklepie warto zadać sobie pytanie „czy naprawdę tego potrzebuje?” Uniknięcie zakupu przedmiotu lub produktu, do którego nie jesteśmy przekonani, zmniejsza prawdopodobieństwo szybkiego wyrzucenia go. Podczas zakupów należy zwracać również uwagę na materiały wchodzące w skład produktu oraz jego opakowania. Wybieraj takie, które z łatwością można będzie zrecyklingować lub ponownie z niego skorzystać.

Rezultatem selektywnego zbierania odpadów jest zmniejszenie zapotrzebowania na wydobycie surowców naturalnych – FAKT

Odpady selektywnie zebrane nadają się do przetworzenia oraz ponownego zastosowania w gospodarce. Im więcej się uda się ich odzyskać, tym mniejsze będzie zapotrzebowanie na wydobycie surowców pierwotnych z naturalnych złóż, które z każdym wydobyciem ubożeją, a ich eksploatacja drożeje.

Brak segregacji powoduje wzajemne zanieczyszczanie się odpadów – FAKT

Bardzo istotne jest, aby prawidłowo segregować wszystkie wytwarzane w domu odpady. Niewłaściwe rozdzielanie odpadów powoduje, że wzajemnie się zanieczyszczają np. zabrudzenie papieru innymi odpadami zmniejsza jego szanse na przetworzenie i ponowne wykorzystanie w procesie odzysku surowca. Jedynie odpowiednio zbierane odpady mają szanse stać się pełnowartościowym surowcem wtórnym.

Ciekawostki

Podstawa prawna:

1. Ustawa z dnia 13 września 1996 r. o utrzymaniu czystości i porządku w gminach (Dz. U. z 2019 r. poz. 2010 i 2020),
2. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 29 grudnia 2016 r. w sprawie szczegółowego sposobu selektywnego zbierania wybranych frakcji odpadów (Dz. U. z 2019 r. poz. 2028).

Źródła pomocnicze:

1. www.naszesmieci.mos.gov.pl

Weszła w życie tzw. ustawa śmieciowa, która wprowadza zróżnicowanie stawek opłat za odpady posegregowane i niesegregowane.

Osoby, które segregują śmieci zapłacą za ich zagospodarowanie co najmniej dwa razy mniej niż te, które tego nie robią.

Jednym z celów nowych przepisów, które obowiązują od piątku 6 września, ma być zwiększenie motywacji mieszkańców do segregowania odpadów.

Ustawa wprowadza „widełki” w opłatach dla osób, które nie będą segregować śmieci. Zapłacą oni nie mniej niż dwukrotność, ale nie więcej niż czterokrotność opłaty śmieciowej.

Oprócz różnicy w cenie za odpady segregowane i niesegregowane, dodatkowym impulsem do segregacji odpadów mają być rozwiązania dające samorządom możliwość obniżenia opłat śmieciowych dla mieszkańców, co ma być rekompensowane z przychodów ze sprzedaży zebranych surowców wtórnych.

Nowela przewiduje też, że opłaty śmieciowe będą niższe dla tych mieszkańców, którzy mają przydomowe kompostowniki, czyli zagospodarowują sami część produkowanych przez siebie odpadów. Samorządy będą mogły jednak ich skontrolować. Jeżeli okaże się, że mimo deklaracji nie kompostują odpadów, stracą upust w opłacie śmieciowej.

Zgodnie z ustawą, jeżeli właściciele nieruchomości nie będą selektywnie zbierać śmieci, to firmy odbierające odpady przyjmą je jako niesegregowane (zmieszane) i powiadomią o tym fakcie władze gminy.

Nowe przepisy regulują również kwestię odbioru odpadów z nieruchomości niezamieszkanych, na których powstają odpady. Chodzi m.in. sklepy czy galerie handlowe. Zgodnie z nowelą właściciele takich nieruchomości będą przystępowali do zorganizowanego przez gminę systemu odbioru odpadów komunalnych dobrowolnie.

Nowela ustala też stawki, jakie za śmieci będą płacić właściciele domków letniskowych lub innych nieruchomości wykorzystywanych na cele rekreacyjno-wypoczynkowe. Opłata będzie ryczałtowa i nie wyższa niż 10 proc. przeciętnego miesięcznego dochodu rozporządzalnego na jedną osobę ogółem – za rok od nieruchomości (ok. 170 zł), na której znajduje się domek letniskowy.

Ustawa ma też pozwolić gminom tworzyć specjalne punkty napraw sprzętów, bądź miejsca, w których mieszkańcy będą mogli zostawić nadające się nadal do użytku przedmioty, których chcą się pozbyć.

Nowelizacja ma przyczynić się także do niezwłocznego usuwania odpadów zagrażających życiu lub zdrowiu ludzi przez właściwe organy ochrony środowiska. Właściciel takich odpadów będzie zobowiązany do zwrotu kosztów ich usunięcia.

W myśl nowych przepisów gminy nie będą mogły (tak jak dotąd) ryczałtowo rozliczać się z firmami odbierającymi śmieci. A np. na podstawie masy odpadów, jakie zostały przekazane do przetworzenia.

Nowe regulacje znoszą ponadto obowiązek regionalizacji w zakresie zagospodarowania m.in. bioodpadów, zmieszanych odpadów komunalnych czy pozostałości z sortowania. Pozwoli to na przekazywanie takich odpadów do instalacji w całym kraju.

Znowelizowane przepisy zaostrzają też kary za gospodarowanie odpadami niezgodne z przepisami.

Nowela, oprócz zmian w kwestiach gospodarki odpadowej, zmieniła także przepisy tzw. ustawy foliówkowej, wprowadzając odpłatność za wszystkie plastikowe torby, jakie dostaniemy w sklepach poza tzw. zrywkami.

Nowe prawo zmienia też przepisy tzw. ustawy foliówkowej, wprowadzając odpłatność za wszystkie plastikowe torby, jakie dostaniemy w sklepach poza tzw. zrywkami. Wszystkie foliówki są objęte opłatą od 1 września br.

Słoiki wyrzucamy do pojemników na szkło bez nakrętek, a styropian, gumę i kauczuk – do tworzyw sztucznych i metalu. Ministerstwo Środowiska na prośbę PAP odpowiedziało, jak segregować odpady z niemal stu różnych rodzajów.

Od 1 lipca 2017 r. wszedł w życie Wspólny System Segregacji Odpadów (WSSO), obowiązujący na terenie całego kraju. Zgodnie z tym systemem należy oddzielać surowce od odpadów, które nie nadają się do powtórnego przetworzenia. Odpady komunalne zbierane są w podziale na cztery główne frakcje: BIO (kolor brązowy), metale i tworzywa sztuczne (kolor żółty), papier (kolor niebieski), szkło (kolor zielony), a także odpady zmieszane.

Choć ogólne wytyczne, jak segregować śmieci, dostępne są na stronach rządowych (http://naszesmieci.mos.gov.pl), to przy niektórych rodzajach odpadów mogą się pojawiać wątpliwości.

Dlatego PAP zapytała Ministerstwo Środowiska o bardziej szczegółowe rodzaje produktów, które czasem trafiają na śmietnik. Przedstawiciele Ministerstwa Środowiska wskazali ogólne wytyczne związane z segregacją odpadów. Zaznaczyli jednak, że wyjątki lub bardziej szczegółowe wytyczne co do postępowania ze śmieciami może określić gmina.

Do pojemnika „BIO” trafiają:

• części roślin
• fusy z kawy i herbaty
• owoce
• skorupki jajek
• słoma, siano i trociny
• warzywa
• zepsute przetwory owocowe/warzywne (w tym np. zepsuta zupa)

Do pojemnika BIO nie wyrzucamy: ziemi i kamieni, popiołu z węgla kamiennego, drewna impregnowanego, kości, mięsa i odchodów zwierząt, oleju jadalnego, płyt wiórowych i pilśniowych, kurzu z odkurzacza.

Wskazówki: odpady biodegradowalne można wrzucać do pojemnika BIO tylko w opakowaniach biodegradowalnych np. z papieru, ale niezadrukowanych.

Do pojemnika „Metale i tworzywa sztuczne” trafiają:

• aluminiowe wieczka
• butelki PET
• etykiety z folii termokurczliwej
• folia aluminiowa
• folia opakowaniowa
• foliowe saszetki po kosmetykach, sosach, jedzeniu
• garnki, blachy do pieczenia
• kapsułki po kawie
• kartony po napojach
• koperty z folią bąbelkową
• metalowe nakrętki od słoików, kapsle
• nakrętki od słoików
• opakowania po jogurcie
• plastikowe opakowania po kosmetykach i środkach czystości
• produkty z biodegradowalnego plastiku
• produkty z gumy i kauczuku
• puszki po napojach, konserwach
• styropian
• tubki po paście do zębów
• woreczki foliowe

Tego nie wyrzucamy: akumulatory, baterie, płyty CD czy DVD, zużyty sprzęt elektroniczny i AGD, butle gazowe, amunicja, plastikowe pojemniki, w których przechowywano tłuste produkty, plastikowe zabawki, opakowania po farbach, lakierach i olejach, opakowania po aerozolach.

Wskazówki:

– opakowania po żywności czy kosmetykach opróżniamy, ale nie musimy ich myć – o ile gmina wyraźnie tego nie zaleca

– jeśli opakowanie ma etykietę z folii termokurczliwej, o ile to możliwe, należy ją zdjąć

– z kopert z folią bąbelkową można – choć nie trzeba – odedrzeć papier wyrzucić go do pojemnika na papier

– aluminiowe wieczka przed wyrzuceniem oddzielamy od pojemników

– butelki zgniatamy i odkręcamy z nich nakrętki

Do pojemnika „Papier” trafiają:

• czasopisma, ulotki
• kartonowe pudła i opakowania
• kartony po jajkach
• papier, karton, tektura
• pudełka po pizzy
• rurki po papierze toaletowym i ręcznikach
• torby papierowe (o ile nie są np. zatłuszczone i wykonane z tzw. papieru kredowego)
• zeszyty

Tego tu nie wyrzucamy: okładki książek, papier pokryty tworzywem sztucznym, papier lakierowany lub zabrudzony, tłusty, zużyte ręczniki papierowe i chusteczki higieniczne, papierowe worki po nawozach i materiałach budowlanych, paragony ze sklepu.

Wskazówki:

– jeśli to możliwe, z kartonowych paczek usuwamy taśmę klejącą i wyrzucamy ją do odpadów zmieszanych

– zabrudzone/zatłuszczone części papieru – np. pudełek po pizzy – odrywamy i wyrzucamy do pojemnika na odpady zmieszane

– z zeszytów czy gazet nie trzeba wyrywać zszywek

– z książek czy kalendarzy oddzielamy duże elementy – np. okładki czy ramki

Do pojemnika „Szkło” trafiają:

• butelki po napojach i żywności
• opróżnione słoiki bez nakrętek
• szklane opakowania po kosmetykach

Tego tu nie wyrzucamy: ceramika, doniczki, porcelana, szkło okularowe i żaroodporne, znicze z zawartością wosku, żarówki, świetlówki i reflektory, opakowania po lekach, rozpuszczalnikach i olejach silnikowych, lustra i szyby

Wskazówki:

– Opróżnione słoiki wyrzucamy do pojemnika na odpady szklane, natomiast nakrętkę do właściwego ze względu na tworzywo pojemnika

– słoików nie trzeba ich myć, o ile gmina wyraźnie tego nie zaleca

Do pojemnika „odpady zmieszane” trafiają:

• gąbki, szmatki
• kurz z odkurzacza
• maszynki do golenia
• mięso, ryby, resztki zwierzęce
• nabiał, ser, jaja
• niedopałki papierosów
• odchody zwierząt
• olej do smażenia
• paragony ze sklepu/bankomatu
• pergamin
• piasek
• plastikowe opakowania po tłuszczu
• porcelana, fajans
• produkty higieniczne (pieluchy, pałeczki higieniczne, bandaże, podpaski, tampony, wata)
• produkty skórzane, futrzane
• torebki po herbacie
• włosy, sierść, pióra
• zatłuszczony papier
• zapalniczka (pusta)
• zbite naczynia, szklanki, kieliszki
• zużyte ręczniki papierowe, chusteczki higieniczne
• zużyte ubrania, tekstylia, obuwie
• żwirek czy trociny z kuwet dla zwierząt

Tego tu nie wyrzucamy: odpady wielkogabarytowe, odpady budowlane i rozbiórkowe, zużyte opony, baterie, akumulatory, lekarstwa, odpady medyczne, świetlówki, opakowania po środkach ochrony roślin, zużyty sprzęt elektryczny i elektroniczny

Wskazówki:

– zużytą torebkę z herbatą wyrzucamy do pojemnika na odpady zmieszane. Można też jednak z torebki oddzielić herbatę i wrzucić ją do pojemnika na odpady biodegradowalne, a papierową torebkę do pojemnika na odpady zmieszane. Rozwiązanie zależy od gminy

– w niektórych gminach jest możliwe – choć niewskazane – wyrzucanie nabiału, sera, jaj do pojemnika na odpady BIO.

Do kanalizacji trafiają:

• woda z prysznica, zlewów, toalety (w tym papier toaletowy),
• odchody (również zwierząt),
• woda z rynien,
• woda z prania.

Tego tu nie wyrzucamy: środki chemiczne, leki (!), artykuły sanitarne: bandaże, pieluchy lub tampony, fusy od kawy, olej, piasek, resztki jedzenia, niedopałki papierosów, ręczniki papierowe.

Jako „elektroodpady” należy traktować zużyte:

• elektroniczne urządzenia biurowe: komputer, monitory, telefony,
• elektroniczny sprzęt do rekreacji: zabawki z elektroniką, projektor, radio, telewizor, magnetowid i kasety itp.,
• kable,
• narzędzia: wiertarka, piła elektryczna, kosiarka itp.
• nośniki danych: płyty CD, kasety, dyskietki, nośniki USB, karty pamięci,
• urządzenia AGD: żelazko, suszarka do włosów, zmywarka, ekspres do kawy, klimatyzacja, kuchenka, lodówka, lampa, mikser, maszyna do szycia, golarka, lampa stojąca, odkurzacz, zamrażarka, toster, pralka.

Tego tu nie wyrzucamy:

• urządzenia zasilane benzyną (kosiarka, piła łańcuchowa).

Jako „odpady wielkogabarytowe” traktujemy:

• materace,
• stare meble,
• wyroby tapicerskie,
• zabawki dużych rozmiarów.

Tego tu nie wyrzucamy: urządzenia AGD, sprzęt elektryczny, elektroniczny (pralki, lodówki, kuchenki), materiały budowlane, remontowe, wanny, umywalki, grzejniki, muszle toaletowe, okna, drzwi, duże kartony, opony samochodowe.

Do pojemników na odzież trafiają:

• czyste i dające się ponownie użyć ubrania,
• połączone w pary obuwie,
• zabawki,
• pościel,
• ręczniki.

Do pojemników na leki wyrzucamy:

• leki w blistrach, butelkach, słoiczkach.

Tego tu nie wyrzucamy: papierowe opakowania leków i ulotki.

Do Punktu Selektywnej Zbiórki Odpadów Komunalnych trafiają:

• baterie
• nieopróżnione opakowania po środkach czystości
• opony
• środki chemiczne
• świetlówki

W niektórych gminach nowy sposób segregacji odpadów zacznie obowiązywać dopiero kiedy wygasną tam umowy na odbieranie czy zagospodarowanie odpadów komunalnych od właścicieli nieruchomości (najpóźniej do 30 czerwca 2021 r.). 

Segregacja odpadów medycznych jest bardzo ważna, gdyż niesegregowane odpady stanowią bowiem potencjalne zagrożenie dla życia i zdrowia, osób mających z nimi styczność.

O tym jak bardzo niebezpieczne może okazać się nieodpowiednie segregowanie odpadów medycznych przedstawimy w dalszej części artykułu, zacznijmy jednak od podstawowych informacji o jakich muszą pamiętać wszystkie podmioty świadczące usługi zdrowotne.

Odpady medyczne są to odpady, które powstają przy udzielaniu świadczeń zdrowotnych. Zasady ich segregacji zostały określone w rozporządzeniu Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi. Zgodnie z tym aktem prawnym odpady medyczne muszą być zbierane do pojemników lub worków w określonym kolorze.

1. Pojemniki/ worki koloru czerwonego

W tej grupie odpadów zbierane powinny być najbardziej niebezpieczne odpady medyczne, które mogą wywoływać choroby u ludzi i zwierząt.

Zalicza się do nich odpady o następujących kodach (katalog kodów z objaśnieniem znajduje się w rozporządzeniu Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów):

• 18 01 02^*[1] – Części ciała i organy oraz pojemniki na krew i konserwanty służące do jej przechowywania;
• 18 01 03^* – Inne odpady, które zawierają żywe drobnoustroje chorobotwórcze lub ich toksyny oraz inne formy zdolne do przeniesienia materiału genetycznego np. zainfekowane pieluchomajtki, podpaski, zużyte opatrunki, gaziki, podkłady;
•  18 01 80* – Zużyte peloidy po zabiegach wykonywanych w ramach działalności leczniczej o właściwościach zakaźnych;
• 18 01 82* – Pozostałości z żywienia pacjentów oddziałów zakaźnych.

2. Pojemniki/ worki koloru żółtego

Do tego rodzaju pojemników lub worków zbiera się mniej niebezpieczne odpady medyczne i zalicza się do nich:

• 18 01 06* – Chemikalia, w tym odczynniki chemiczne, zawierające substancje niebezpieczne;
• 18 01 08* – Leki cytotoksyczne i cytostatyczne;
• 18 01 10* – Odpady amalgamatu dentystycznego.

3. Pojemniki/ worki w innym kolorze niż czerwony i żółty (np. niebieski, czarne lub zielone).

Do tej grupy odpadów zbierane są pozostałe odpady medyczne, takie jak:

• 18 01 01 – Narzędzia chirurgiczne i zabiegowe oraz ich resztki – nieskażone: skalpele, igły, noże chirurgiczne, nici chirurgiczne, nożyczki;
• 18 01 04 – Inne odpady niż wymienione w 18 01 03 (np. opatrunki z materiału lub gipsu, pościel, ubrania jednorazowe, pieluchy);
• 18 01 07 – Chemikalia, w tym odczynniki chemiczne, inne niż wymienione 18 01 06, czyli niezawierające substancji niebezpiecznych;
• 18 01 09 – Leki inne niż wymienione w 18 01 08 – wadliwe, przeterminowane leki;
• 18 01 81 – Zużyte peloidy po zabiegach wykonywanych w ramach działalności leczniczej, inne niż wymienione w 18 01 80.

Zbieranie i segregowanie odpadów powinno odbywać się w miejscu ich powstania. Należy je umieszczać w wytrzymałych pojemnikach lub workach, które są odporne na działanie czynników zewnętrznych (wilgoć oraz na działanie substancji chemicznych). Przedmioty o ostrych zakończeniach muszą być bezwzględnie zbierane do sztywnych pojemników jednorazowych z uwzględnieniem powyższego podziału.

„Kłujący problem”

Niewłaściwa segregacja odpadów medycznych stanowi potencjalne zagrożenie dla życia i zdrowia wszystkich osób, które mają z nimi styczność. Zwłaszcza są to osoby odpowiedzialne za zbieranie tych odpadów na terenie jednostek medycznych. Dokonują tego najczęściej firmy zewnętrzne, oferujące usługi w zakresie sprzątania pomieszczeń.

Z danych uzyskanych w trakcie kontroli Państwowej Inspekcji Pracy oraz informacji od zakładów pracy zajmujących się segregacją odpadów medycznych i ich utylizacją wynika, że często zdarzają się tam wypadki związane z zakłuciem igłami lekarskimi i innym osprzętem medycznym, z powodu niewłaściwego ich gromadzenia.

Zużyte igły powinny być składowane w specjalnych pojemnikach z twardego plastiku, a następnie umieszczane w workach na odpady medyczne, które są odbierane przez firmy zajmujące się utylizacją takich odpadów. W rzeczywistości jednak wymagania nie zawsze są przestrzegane, a igły i inne ostre narzędzia medyczne składuje się w workach luzem, umieszcza w pojemnikach na odpady komunalne lub w workach przeznaczonych do gromadzenia odpadów segregowanych (plastik, szkło). Firmy odbierające odpady nie mogą odmówić odbioru niewłaściwie składowanego odpadu, a ich pracownicy, z uwagi na zagrożenie biologiczne i epidemiologiczne, nie mogą sprawdzać zawartości worków oraz sposobu składowania. Niewłaściwe składowanie uwidacznia się zwykle w momencie, gdy dochodzi do zakłucia czy zranienia. Dzieje się to w trakcie chwytania i przenoszenia worków oraz podczas segregacji odpadów. Pracownicy odbierający odpady ranią się w obrębie kończyn górnych (chwytanie worków) i kończyn dolnych (przenoszenie worków), natomiast osoby segregujące odpady w sortowniach doznają obrażeń w obrębie dłoni.

Skutki tego typu wypadków mogą się okazać tragiczne dla poszkodowanych, a ewentualna choroba zakaźna (żółtaczka, HIV itp.) pojawia się dopiero po jakimś czasie od wypadku. Jeżeli poszkodowany zgłosi pracodawcy fakt zakłucia, wdrażane jest zwykle leczenie mające na celu zapobieżenie rozwojowi choroby zakaźnej. Niestety jest ono uciążliwe dla poszkodowanych i bardzo kosztowne. Wielu poszkodowanych nie zgłasza zakłucia, co może skutkować rozwojem choroby i zakażeniem innych osób w otoczeniu. Dodatkowo opóźnienie w zgłoszeniu podejrzenia choroby zawodowej może rodzić przeszkody natury formalnej.

Skala chorób związanych z tym zagrożeniem nie jest znana, natomiast w jednej z firm zajmujących się utylizacją odpadów medycznych występuje wysoki odsetek wypadków związanych z zakłuciami (9 wypadków na około 20 zatrudnionych na stanowisku pracy, w latach 2012-2016).

 (fragment materiału zaczerpnięty z Miesięcznika Państwowej Inspekcji Pracy nr 3/2019)

Należy pamiętać, że odbiór odpadów medycznych polega na odebraniu odpadów, które są posegregowane. Worki muszą być koniecznie szczelnie zamknięte, a także posiadać opis tego, co zawierają, czyli kod odpadów. Dodatkowo, na każdym worku muszą znaleźć się informacje na temat miejsca ich powstania, daty oraz adresu placówki medycznej. Jest to obwiązek każdego podmiotu medycznego.

Trzeba też mieć na uwadze społeczny wymiar zjawiska. Odpady tego typu nie mogą być gromadzone w pojemnikach ustawionych w miejscach dostępnych dla obywatela z uwagi na zagrożenie epidemiologiczne, a jednak trafiają niezabezpieczone do pojemników na odpady komunalne i odpady segregowane, a także do ogólnodostępnych koszy na śmieci lub zbiorników.

Podstawa prawna:

1. Rozporządzenie Ministra Środowiska z dnia 9 grudnia 2014 r. w sprawie katalogu odpadów (Dz. U. poz. 1923);
2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z dnia 5 października 2017 r. w sprawie szczegółowego sposobu postępowania z odpadami medycznymi (Dz. U. poz. 1975).

Źródła pomocnicze:

1. www.pip.gov.pl

Przepisy regulujące gospodarowanie odpadami powinny być pilnie znowelizowane – powiedział we wtorek PAP prezes Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Recyklingu Jerzy Ziaja.

Prezes zwrócił uwagę, że w ostatnim czasie płoną przede wszystkim te odpady, które zgodnie z prawem powinny być poddawane dalszej obróbce.

W ostatnich dniach do pożarów wysypisk śmieci dochodziło w różnych częściach kraju. Płonęło m.in. wysypisko w Zgierzu, składowisko opon w Trzebini, a w nocy z poniedziałku na wtorek – wysypisko w miejscowości Wszedzień k. Mogilna (Kujawsko-Pomorskie).

Zdaniem prezesa Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Recyklingu, konieczna jest nowelizacja przepisów gospodarowania odpadami, tak by było to oparte na ekonomii, a nie na zakazie, nakazie i finansowaniu ryczałtowym. Wskazał m.in., że „nie może być też regulacji wskazującej konkretnej stawki za zebranie 1 kg tworzyw sztucznych, bo to zależy od regionu, a najdroższym elementem takiej zbiórki jest oczywiście koszt transportu”.

Zwrócił uwagę, że obecnie samorządy samodzielnie ustalają stawki opłat za przyjmowanie i składowanie odpadów.

To Rada Miasta ustala wysokość stawki, jego pracownicy rozpisują przetarg, a wygrywają go firmy, które zaoferowały najniższą stawkę – powiedział.

Wskazał, że aby wygrać przetarg, firmy zaniżają oferowaną cenę, licząc na dofinansowanie od recyklerów.

Stawki przez nich oferowane są jednak zależne od podaży i popytu ich produktu oraz wewnętrznych kosztów. Jeżeli cena proponowana przez przedsiębiorcę selektywnie zbierającego odpady jest za wysoka, wówczas recykler ich nie kupi, a posortowany odpad pozostaje u przedsiębiorcyn- wyjaśniał.

Przypomniał, że prawo zakazuje składowania odpadów o kaloryczności powyżej 6 MJ/kg.

Te odpady nie mogą być kierowane na składowisko, tylko poddawane dalszej obróbce. Generalnie w pożarach palą się więc te odpady, do których zostały utworzone specjalne dyrektywy i do których zostały stworzone zapisy odnośnie odzysku i recyklingu. Są to odpady palne, np. folie, opony – powiedział.

Obowiązki przedsiębiorców wprowadzających na krajowy rynek produkty reguluje ustawa o obowiązkach przedsiębiorców w zakresie gospodarowania niektórymi odpadami oraz opłacie produktowej. W załączniku do tej ustawy określono poziom odzysku i recyklingu olejów, smarów i opon. Opakowania podlegają innej ustawie, w której również jest mowa o uzyskaniu poziomów odzysku i recyklingu.

O ile dyrektywa unijna wskazuje wyraźnie, że koszty selektywnego zbierania, odzysku i recyklingu pokrywa przedsiębiorca wprowadzający, o tyle polskie przepisy mówią, że przedsiębiorca jest zobowiązany jedynie do uzyskania odpowiedniego poziomu odzysku i recyklingu – zwrócił uwagę Ziaja.

Zdaniem prezesa Ogólnopolskiej Izby Gospodarczej Recyklingu, konieczne jest przeprowadzenie zmian w tym zakresie.

Gmina powinna być finansowo odpowiedzialna wyłącznie za zmieszany odpad, a nie za poziomy odzysku i recyklingu. Za recykling powinien odpowiadać przedsiębiorca wprowadzający lub organizacja, która przejmie za niego odpowiedzialność za odpady z produktów wprowadzonych przez niego na rynek. To znaczy, że jeżeli ktoś np. wprowadza 100 butelek wody mineralnej w butelce to powinien być odpowiedzialny za zebranie i przekazanie do recyklingu 100 butelek odpadów. A jeżeli jej nie zbierze, wówczas ma sankcję karną w postaci opłaty produktowej. Pieniądze te powinny być +znaczone+ i trafić na subkonto wspierające recykling. Obecnie gmina uzbiera odpowiedni poziom odpadków, które następnie będą leżały w magazynie tak długo, aż +dostaną nóżek i same wyjdą+ albo się spalą – powiedział.

Rada Ministrów na wtorkowym posiedzeniu rozpatrzyła informację ministra środowiska Henryka Kowalczyka dot. niewyjaśnionych pożarów wysypisk śmieci. Na konferencji po posiedzeniu rządu premier Mateusz Morawiecki poinformował, że sprawa pożarów została zgłoszona do ABW, zobowiązał prokuratora generalnego do zdecydowanych działań, a minister środowiska w ciągu dwóch tygodni ma przedstawić szczegółowy plan dot. kontroli, nadzoru i zmian w prawie dot. gospodarowania odpadami.

W ostatnim czasie Państwowa Straż Pożarna przeprowadziła ok. 1250 dodatkowych kontroli wysypisk, składowisk i zakładów utylizacji śmieci. Wykrytych zostało blisko 3 tys. różnych uchybień dotyczących bezpieczeństwa.

Rzecznik prasowy Komendanta Głównego PSP st. bryg. Paweł Frątczak podkreślił, że straż prowadzi regularne kontrole wysypisk, składowisk i zakładów utylizacji śmieci pod względem bezpieczeństwa pożarowego. Podejmuje ponadto dodatkowe działania kontrolujące stan zabezpieczenia przeciwpożarowego w tego rodzaju przedsiębiorstwach. W wyniku 1250 dodatkowych kontroli przeprowadzonych w ostatnim czasie strażacy wykryli ok. 3 tys. uchybień i wydali – jak powiedział – „550 decyzji administracyjnych”. W rozmowie z PAP Frątczak nie potrafił określić szczegółowo, czy były np. nakładane kary pieniężne na właścicieli lub organy prowadzące wysypiska, składowiska i zakłady utylizacji śmieci. „W tej chwili nie nam tak szczegółowych danych” – zaznaczył st. bryg. Paweł Frątczak.

Poinformował, że najczęściej powtarzającym się błędem w organizacji wysypisk i składowisk był brak tzw. stref pożarowych. Chodzi o to, że odpady składowane są na jednej wielkiej pryzmie. Tymczasem powinny być układane na mniejszych, oddzielonych od siebie pryzmach. Wyjaśnił, że dotyczy to przede wszystkim materiałów energetycznych, takich jak np. opony.

Kontrole wykazały również, że na wysypiskach, składowiskach i w zakładach utylizacji śmieci brakowało odpowiedniego zabezpieczenia w wodę oraz urządzenia gaśnicze.

Rzecznik Komendanta Głównego PSP zwrócił uwagę, że właściciele lub organy prowadzące wysypiska i zakłady utylizacji są zobowiązani do utrzymywania bezpieczeństwa pożarowego. Podkreślił, że straż nie jest w stanie w każdym momencie skontrolować wszystkich tego typu przedsiębiorstw. „Sytuacja wygląda podobne jak w ruchu drogowym. Policja prowadzi kontrole samochodów, ale nie jest w stanie skontrolować wszystkich aut i kierowców” – powiedział st. bryg. Frątczak.

Uruchomienie elektronicznej bazy danych o produktach i opakowaniach oraz gospodarki odpadami, a także wprowadzenie zmian w sposobie raportowania odbieranych śmieci zakłada nowela ustawy o odpadach.

Zgodnie z ustawą podpisaną przez prezydenta Andrzeja Dudę powstanie elektronicznej bazy o odpadach ma pozwolić na ściślejszą kontrolę przekazywania odpadów komunalnych odbieranych m.in. od właścicieli nieruchomości. Wiceminister środowiska Sławomir Mazurek deklarował podczas prac parlamentarnych, że ma ona powstać pod koniec stycznia 2018 r. W pierwszej kolejności pozwoli na rejestrację firm odpadowych, następnie stopniowo system będzie rozszerzany o kolejne funkcjonalności.

Ewidencja odpadów ma być też dodatkowym narzędziem dla Inspekcji Ochrony Środowiska w walce z szarą strefą w gospodarce odpadami.

W bazie będą gromadzone informacje m.in. o wprowadzanych do obiegu produktach w opakowaniach, olejach smarowych, oponach, zużytym sprzęcie elektronicznym, bateriach i akumulatorach oraz odpadach z nich powstających. Znaleźć się tam mają również dane nt. osiąganych poziomów zbierania, odzysku i recyklingu.

Uszczelnieniu systemu ma pomóc też wprowadzenie „kart przyjęcia odpadów”. Każdorazowo potwierdzać będzie ona przyjęcie odpadów komunalnych oraz ich masy. Kierowcy transportujący odpady będą musieli mieć przy sobie potwierdzenie wydania takiej karty, co pozwoli na skuteczniejszą kontrolę przewożonych śmieci.

Zgodnie z obowiązującymi przepisami, kierowcy w trakcie kontroli nie muszą okazywać zbiorczych kart przekazania odpadów. Według ministerstwa obecna sytuacja powoduje patologie, ponieważ niektóre firmy odbierające śmieci potwierdzają fikcyjne przetwarzanie odpadów, a później porzucają je np. w lasach.

Firmy zbierające papier, metal, tworzywa sztuczne czy szkło będą musiały sporządzać roczne sprawozdania dotyczące ich masy. Będą zobowiązane przekazywać je wójtom, burmistrzom lub prezydentom miast do 31 stycznia za poprzedni rok kalendarzowy.

Podczas prac nad nowelizacją Senat wprowadził do niej kilka poprawek. Poprawki doprecyzowywały przepisy, w myśl których decyzje o uznaniu produktu za tzw. produkt uboczny miał podejmować marszałek województwa po uzgodnieniu z wojewódzkim inspektorem ochrony środowiska. Sejm nie poparł propozycji senackich.

Nowe wymagania w zakresie prowadzenia ewidencji odpadów mają zacząć obowiązywać od 1 stycznia 2020 roku.