Utrata prawa do świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

Utrata prawa do świadczeń z tytułu wypadku przy pracy

Pracownik, który uległ wypadkowi przy pracy ma prawo do świadczeń powypadkowych. Jednak, w niektórych sytuacjach może okazać się, że zostanie on pozbawiony tych praw.

Poszkodowany w wypadku przy pracy może liczyć na świadczenia z tego tytułu, jeżeli spełni tzw. przesłanki pozytywne, czyli przesłanki uprawniające go do świadczeń powypadkowych. Warunkiem nabycia prawa do świadczeń z tytułu wypadków przy pracy musi być ponadto brak przesłanek negatywnych, które z mocy ustawy o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych -  wyłączają prawo do świadczeń. 

Zgodnie z przepisami ww. ustawy pracownikowi nie przysługują świadczenia z ubezpieczenia wypadkowego:

  • gdy wyłączną przyczyną wypadku było udowodnione naruszenie przez pracownika przepisów dotyczących ochrony życia i zdrowia, spowodowane przez niego umyślnie lub wskutek rażącego niedbalstwa,
  • który, będąc w stanie nietrzeźwości lub pod wpływem środków odurzających lub substancji psychotropowych, przyczynił się w znacznym stopniu do spowodowania wypadku.

Przyjrzymy się teraz nieco bliżej przedstawionym wyżej przesłankom negatywnym.

Z umyślnością mamy do czynienia, gdy zdajemy sobie sprawę z ujemnych skutków swojego postępowania, ale mimo to wykazujemy chęć ich spowodowania lub godzimy się na ich wystąpienie. W praktyce, jeżeli działamy z winy umyślnej to najczęściej chcemy osiągnąć jakiś skutek negatywny.

Natomiast przy niedbalstwie nie ma wprost chęci osiągnięcia ujemnego skutku. Co prawda przewidujemy ujemne skutki swojego działania, lecz bezpodstawnie spodziewamy się uniknąć albo też nie przewidujemy tych skutków, choć powinniśmy i mogliśmy je przewidzieć. Zatem przez niedbalstwo należy rozumieć zaniedbanie wymaganej (wskazanej) ostrożności bądź też niedołożenie należytej uwagi i staranności w postępowaniu (w ocenie okoliczności). Rażące niedbalstwo będzie więc „najwyższym” stopniem braku staranności działania, czyli niczym nieuzasadnionym odstępstwem od pewnych powszechnie znanych i uznanych wzorów postępowania w określonych okolicznościach.  

Należy mieć na uwadze, że umyślność czy rażące niedbalstwo pozbawiają poszkodowanego prawa do świadczeń, jeżeli są wyłączną przyczyną wypadku. Brak jest więc jakichkolwiek innych okoliczności, które miałyby wpływ na wypadek.

Obydwa terminy wyjaśniane były w orzecznictwie.

Przez (…) działanie z rażącym niedbalstwem należy rozumieć m.in. sytuacje, w których poszkodowany pracownik zdaje sobie sprawę z grożącego mu niebezpieczeństwa, gdyż zwykle ono występuje w danych okolicznościach faktycznych tak, że każdy człowiek o przeciętnej przezorności ocenia je jako ewidentnie – a mimo to z naruszeniem przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy, bez potrzeby naraża się na to niebezpieczeństwo, ignorując następstwa własnego zachowania się.

Wyrok SN z dnia 6 sierpnia 1976 r., III PRN/76, OSNCP 1977/3/55

Skomentuj