Weszły w życie zmiany w przepisach odnoszące się do środków ochrony indywidualnej

20 listopada br. w związku z koniecznością wdrożenia do prawa krajowego przepisów zawartych w dyrektywie Komisji (UE) 2019/1832 z dnia 24 października 2019 r. weszło w życie rozporządzenie zmieniające rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Państwa członkowskie miały obowiązek wprowadzić w życie przepisy ustawowe, wykonawcze i administracyjne niezbędne do wykonania dyrektywy 2019/1832 najpóźniej do dnia 20 listopada 2021 r. Załączniki dyrektywy zawierają wytyczne, które mają ułatwić pracodawcy dobór środków ochrony indywidualnej (ŚOI), w zależności od rodzaju działalności, przemysłu oraz występującego zagrożenia w miejscu pracy. W polskim ustawodawstwie przepisy te zostały wprowadzone właśnie w dniu 20 listopada 2021 r. rozporządzeniem Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2021 r. zmieniającym rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

W dyrektywie zmieniono perspektywę postrzegania ŚOI. W pierwszym stadium mają być rozpatrywane zagrożenia, które występują na stanowisku pracy. Punktem wyjścia, do tej pory były rodzaje ŚOI. Wprowadzana zmiana nie wpłynie na przebieg doboru ŚOI i wymagania obowiązujące w tym zakresie. 

Dobór ŚOI powinien być dokonany stosownie do zagrożeń występujących w miejscu pracy, które zostały określone na podstawie oceny ryzyka zawodowego.

Zmiana przepisów na gruncie prawa unijnego

Zawartym w załączniku dyrektywy 2019/1832 tekstem zastępuje się załączniki I, II i III do dyrektywy 89/656/EWG.

Załącznik I – ZAGROŻENIA ZWIĄZANE Z CZĘŚCIAMI CIAŁA, KTÓRE MAJĄ BYĆ CHRONIONE PRZEZ ŚOI

Do zagrożeń chemicznych, biologicznych i fizycznych dodano inne zagrożenia. W załączniku uwzględniono nowe rodzaje zagrożeń, które występują w na stanowiskach pracy, a także nazewnictwo, które stosuje się w odniesieniu do zagrożeń.

W odniesieniu do zagrożeń:

a) zmieniono rodzaje zagrożeń mechanicznych na następujące:

    • urazy spowodowane przez spadające lub wyrzucone przedmioty, zderzenie z przeszkodą i strumienie pod wysokim ciśnieniem,
    • upadki na skutek poślizgnięcia,
    • upadki z wysokości,
    • drgania,
    • statyczny ucisk na części ciała,
    • urazy mechaniczne (otarcia, ukłucia, cięcia, ukąszenia, rany – w tym rany kłute),
    • utknięcie lub zaplątanie.

b) w zagrożeniach termicznych wprowadzono pojęcia:

    • „wysoka temperatura lub ogień” zamiast „gorąco, ogień”,
    • „niska temperatura” zamiast „zimno”.

c) zagrożenia elektryczne podzielono na 2 rodzaje:

    • porażenie prądem (kontakt bezpośredni i pośredni),
    • ładunki elektrostatyczne.

d) pojęcie promieniowania niejonizującego uzupełniono o następującą informację:

„w tym światło słoneczne (inne niż światło bezpośrednie)”.

e) w zagrożeniach chemicznych dodano nanomateriały, a także zmieniono podział dotyczący aerozoli na poniższy:

    • cząstki stałe (pyły, opary, dym i włókna),
    • cząstki ciekłe (mgły i opary).

 Odnosząc się do płynów pojęcie: „chlapanie, tryskanie” zmieniono na:

„rozpryski, spryskanie, strumienie”.

f) wprowadzono nowy podział zagrożeń biologicznych na substancje zawarte w:

 – aerozolach:

    • cząstki stałe i ciekłe,

– płynach:

    • kontakt bezpośredni i pośredni,
    • rozpryski, spryskanie, strumienie,

–  materiałach, osobach, zwierzętach itp.:

    • kontakt bezpośredni i pośredni.

g) dodano „inne zagrożenia” podzielone na:

    • utonięcie,
    • brak tlenu,
    • brak widoczności.

Wprowadzono poniższy podział w odniesieniu do części ciała:

  1. głowa:
    1. czaszka,
    2. cała głowa;
  1. uszy;
  2. oczy;
  3. twarz;
  4. układ oddechowy;
  5. dłonie;
  6. ramiona (części);
  7. stopy;
  8. nogi (części);
  9. skóra;
  10. tułów/brzuch;
  11. część ciała;
  12. całe ciało.

Wykaz części ciała oraz zagrożeń nie jest wyczerpujący i nie stanowi katalogu zamkniętego.

Załącznik II − NIEPEŁNA LISTA TYPÓW WYPOSAŻENIA OCHRONY INDYWIDUALNEJ W ODNIESIENIU DO ZAGROŻEŃ, PRZED KTÓRYMI ZAPEWNIAJĄ ONE OCHRONĘ

Poza ujętymi rodzajami ŚOI we wcześniejszym brzmieniu załączniku uwzględniono rodzaje zagrożeń, przed którymi ŚOI mają chronić z podziałem na: wyposażenie zabezpieczające głowę, wyposażenie zabezpieczające słuch, wyposażenie zabezpieczające oczy i twarz, wyposażenie zabezpieczające drogi oddechowe, wyposażenie zabezpieczające dłonie i ramiona, wyposażenie do ochrony stóp i nóg oraz ochrony antypoślizgowej, ochrona skóry – kremy ochronne oraz wyposażenie do ochrony ciała/innej ochrony skóry.

Szerzej na temat zawartości załącznika II w tekście – https://asystentbhp.pl/zmiany-w-prawie-dotyczacym-srodkow-ochrony-indywidualnej/

Załącznik III − NIEPEŁNA LISTA DZIAŁALNOŚCI I SEKTORÓW DZIAŁALNOŚCI, KTÓRE MOGĄ WYMAGAĆ STOSOWANIA ŚRODKÓW OCHRONY INDYWIDUALNEJ

W tym załączniku zamieszczona została tabela, w której przedstawiono zagrożenia mogące występować w miejscu pracy.  Zagrożenia te przypisano do najbardziej narażonych na nie części ciała, a także wskazano przykładowe ŚOI. Wymieniono również przykłady działalności, w których konieczne może być użycie odpowiedniego rodzaju ŚOI, a także gałęzie przemysłu i sektory, w których może być konieczne zastosowanie danych ŚOI.

Implementacja przepisów prawa unijnego

Przepisy zawarte w załącznikach I-III dyrektywy 2019/1832 zostały wprowadzone do tabel 1-3 w załączniku nr 2 do rozporządzenia w sprawie przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zmiany sprowadzają się do skonkretyzowania zagrożeń występujących w miejscu pracy w odniesieniu do poszczególnych części ciała, które mają być chronione przez określone ŚOI.

Nie chcąc wprowadzać zamieszania wśród osób zainteresowanych tematyką ŚOI, ze względu na fakt wieloletniego funkcjonowania tabel w dotychczasowym rozporządzeniu, polski ustawodawca dostosował obowiązujący podział do wytycznych wskazanych w dyrektywie i problematyki określonej w poszczególnych tabelach, a nie załącznikach – tak jak proponowała dyrektywa unijna.

Określone rodzaje zagrożeń oraz części ciała, które mają być chronione zostały przeniesione bezpośrednio z załącznika I dyrektywy unijnej do tabeli nr 1 „Zagrożenia, przy których wymagane jest stosowanie środków ochrony indywidualnej” znajdującej się w załączniku 2 znowelizowanego rozporządzenia.

Przy okazji zmian wprowadzono drobne modyfikacje lingwistyczne nie noszące ze sobą zasadniczych zmian technicznych, np. pojęcie „uszy” zastąpiono pojęciem „narząd słuchu”, a „nogi (części)” zastąpiono pojęciem „części kończyn dolnych inne niż stopy”. Tabelę poszerzono o „układ rozrodczy”, którego dyrektywa nie uwzględniała. W odniesieniu do zagrożeń określone w polskiej wersji dyrektywy pojęcie „niejonizujące, w tym światło słoneczne (inne niż światło bezpośrednie)” zastąpiono pojęciem „niejonizujące, w tym słoneczne (inne niż widzialne)”.

W tabeli nr 1 znakiem „x” wskazuje się najczęściej zagrożone części ciała przy danym zagrożeniu.  Zgodnie z podtytułem tabeli w dyrektywie i rozporządzeniu informacji zawartych w tabeli nr 1 nie należy traktować jako wyczerpujące. Potrzeba zapewnienia ŚOI wynika bowiem z oceny ryzyka, która jest dokonywana przez pracodawcę w każdym zakładzie pracy.

„Przykładowe rodzaje prac i gałęzie przemysłu, przy których może być wymagane stosowanie środków ochrony indywidualnej” − tabela nr 2 znowelizowanego rozporządzenia stanowi transpozycję załącznika III do dyrektywy unijnej. Tabela ta została skonstruowana aby podkreślić jakie jest przełożenie rodzajów prac, przy których konieczne są ŚOI, na zagrożenia występujące przy ich wykonywaniu.

W tabeli nr 2 lista rodzajów prac, przy których wykonywaniu mogą występować dane zagrożenia została rozszerzona i uszczegółowiona. Dodano również informację o gałęziach przemysłu, których te prace dotyczą. Celem tej zmiany jest zwrócenie uwagi na zagrożenia występujące w konkretnych branżach, co może ułatwić pracodawcom właściwy dobór ŚOI.

Tabela nr 3 − „Rodzaje środków ochrony indywidualnej” stanowi transpozycję załącznika II do dyrektywy i nie wprowadza żadnych znaczących zmian do systemu ŚOI w Polsce.

Podsumowując powyższe zmiany nie mają wpływu na proces doboru ŚOI, ponieważ powinny być one dobrane i stosowane odpowiednio do występujących na stanowisku pracy zagrożeń określonych na podstawie oceny ryzyka zawodowego. Niemniej jednak wprowadzone przepisami unijnymi nowe podejście do ŚOI, których analizę i stosowanie należy rozpoczynał od strony zagrożeń (nie od rodzaju ŚOI) musiało znaleźć swoje odzwierciedlenie w przepisach prawa krajowego, stąd też nowelizacja rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bhp.

Podstawa prawna:

  1. Dyrektywa Komisji (UE) 2019/1832 z dnia 24 października 2019 r. zmieniająca załączniki I, II i III do dyrektywy Rady 89/656/EWG w odniesieniu do dostosowań o charakterze czysto technicznym.
  2. Rozporządzenie Ministra Rodziny i Polityki Społecznej z dnia 4 listopada 2021 r. zmieniające rozporządzenie w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. poz. 2088).

Skomentuj