Wymagania prawne związane z ochroną pracy młodocianych

Wymagania prawne związane z ochroną pracy młodocianych

Osoby młodociane należą do tej grupy społecznej, której należy się szczególna ochrona – także w zakresie ochrony pracy. W przepisach nastąpiły pewne zmiany w tym zakresie, w związku ze zmianami w systemie oświaty.

ZATRUDNIANIE MŁODOCIANYCH

Zagadnienie zatrudniania młodocianych reguluje m.in. ustawa z 26 czerwca 1974 r. Kodeks pracy (t.j. w Dz.U. z 2018 r. poz. 108 – Dział IX). Według obecnie obowiązującej definicji:

  • Młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 16 lat, a nie przekroczyła 18 lat.

Według definicji, która będzie obowiązywać z dn. 01.09.2018:

  • Młodocianym w rozumieniu kodeksu jest osoba, która ukończyła 15 lat, a nie przekroczyła 18 lat.

Istnieje zasada, według zapisów art. 191 k.p., że wolno zatrudniać tylko tych młodocianych, którzy ukończyli co najmniej ośmioletnią szkołę podstawową i przedstawią świadectwo lekarskie, stwierdzające, że praca danego rodzaju nie zagraża ich zdrowiu. Młodociany nie posiadający kwalifikacji zawodowych może być zatrudniony tylko w celu przygotowania zawodowego. Kodeks pracy, w art. 200, stwarza jednak możliwości zatrudniania młodocianych w innym celu niż przygotowanie zawodowe, na podstawie umowy o pracę, przy wykonywaniu lekkich prac. Praca lekka nie może powodować zagrożenia dla życia, zdrowia i rozwoju psychofizycznego młodocianego, a także nie może mu utrudniać wypełniania obowiązku szkolnego. Wykaz lekkich prac określa pracodawca, po uzyskaniu zgody lekarza wykonującego zadania służby medycyny pracy. Dokument ten wymaga zatwierdzenia przez właściwego inspektora pracy.

Wykaz lekkich prac jest ustalany przez pracodawcę i nie może zawierać prac wzbronionych młodocianym, określonych w przepisach wydanych na podstawie art. 204 k.p. Prace te są wymienione w rozporządzeniu Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (t.j. w Dz.U. z 2016 r. poz. 1509). Należy dodać, że wykaz lekkich prac ustala pracodawca w regulaminie pracy. Pracodawca, który nie ma obowiązku wydania regulaminu, ustala taki wykaz prac w osobnym dokumencie. Należy podkreślić fakt, że pracodawca jest zobowiązany zapoznać młodocianego z wykazem lekkich prac, przed rozpoczęciem przez niego pracy.

Kodeks pracy szczególną uwagę przykłada do ochrony zdrowia osób młodocianych (art. 201 k.p.). Młodociany podlega wstępnym badaniom lekarskim przed przystąpieniem do pracy oraz badaniom okresowym i kontrolnym w czasie zatrudnienia. Jeżeli lekarz orzeknie, że dana praca zagraża zdrowiu młodocianego, pracodawca jest zobowiązany zmienić rodzaj pracy, a gdy nie ma takiej możliwości, niezwłocznie rozwiązać umowę o pracę i wypłacić odszkodowanie, w wysokości wynagrodzenia za okres wypowiedzenia.

Pracodawca jest ponadto zobowiązany przekazać informacje o ryzyku zawodowym, które wiąże się z pracą wykonywaną przez młodocianego, a także o zasadach ochrony przed zagrożeniami – nie tylko młodocianemu, ale również przedstawicielowi ustawowemu młodocianego. Zagadnienia szkolenia pracowników, w tym także osób młodocianych, omawia kompleksowo rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz.U. nr 180 poz. 1860 ze zm.).

Tygodniowy wymiar czasu pracy młodocianego w okresie odbywania zajęć szkolnych nie może przekraczać 12 godzin. W dniu uczestniczenia w zajęciach szkolnych wymiar czasu pracy nie może przekraczać 2 godzin. Wymiar czasu pracy w okresie ferii szkolnych nie może przekraczać 7 godzin na dobę i 35 godzin w tygodniu. Czas pracy osoby, która ukończyła 16 lat nie może przekroczyć 8 godz. na dobę, a gdy osoba ta nie ukończyła jeszcze 16 lat – nie może przekroczyć 6 godz. na dobę.

Wspomniany wyżej czas pracy młodocianego obowiązuje także w przypadku, gdy jest on zatrudniony u więcej niż jednego pracodawcy. Przed nawiązaniem stosunku pracy, pracodawca ma obowiązek uzyskania od młodocianego oświadczenia o zatrudnieniu, albo o nie pozostawaniu w zatrudnieniu u innego pracodawcy. Do czasu pracy młodocianego wlicza się czas nauki według programu zajęć szkolnych, bez względu na to, czy nauka ta odbywa się w godzinach pracy. Jeżeli dobowy wymiar czasu pracy młodocianego jest dłuższy niż 4,5 godz., pracodawca jest zobowiązany wprowadzić przerwę w pracy, trwającą nieprzerwanie 30 minut, wliczaną do czasu pracy.

Młodocianego nie wolno zatrudniać w godzinach nadliczbowych, ani w porze nocnej. Przerwa w pracy, obejmująca porę nocną, powinna trwać nieprzerwanie nie mniej niż 14 godzin. Pora nocna dla młodocianego przypada miedzy godzinami 22:00 i 6:00 oraz 20:00 i 6:00 – gdy osoba nie ukończyła 16 lat. Młodocianemu przysługuje w każdym tygodniu prawo do co najmniej 48 godzin nieprzerwanego odpoczynku – obejmującego niedzielę (art. 203 k.p.).

W kodeksie pracy zaznaczano też, że pracownik młodociany jest zobowiązany dokształcać się, aż do ukończenia 18 lat (art. 197 k.p.). W szczególności pracownik młodociany jest zobowiązany do dokształcania się: w zakresie ośmioletniej szkoły podstawowej, jeżeli szkoły takiej nie ukończył; w zakresie szkoły ponadpodstawowej lub w formach pozaszkolnych. Pracodawca jest zobowiązany zwolnić młodocianego od pracy na czas potrzebny do wzięcia udziału w zajęciach szkoleniowych, w związku z dokształcaniem się.

Skomentuj