Zarządzanie nanomateriałami w miejscu pracy

Zarządzanie nanomateriałami w miejscu pracy

Nanomateriały to maleńkie cząsteczki, niewidoczne dla ludzkiego oka. Towarzyszą nam jednak w codziennym życiu, ponieważ występują w takich produktach jak żywność, kosmetyki, elektronika i leki.

Niektóre nanomateriały są naturalne, natomiast inne to produkty uboczne działalności człowieka lub wytwarzane specjalnie z myślą o konkretnym celu. Mimo wielu pożytecznych właściwości nanomateriałów, nie dysponujemy dokładną wiedzą na temat zagrożeń dla zdrowia, jakie ze sobą niosą. Należy zatem szczególnie dbać o zarządzanie tymi materiałami, kontynuując badania naukowe.

Czym są nanomateriały?

Wiele organizacji podobnie definiuje nanomateriały, przyjmując za podstawę fakt, że są to materiały zawierające cząsteczki o jednym lub więcej niż jednym wymiarze zewnętrznym od 1 do 100 nanometrów (nm). Zob. Definicja nanomateriałów według Komisji Europejskiej.

Nawet do 10 000 razy mniejsze niż średnica ludzkiego włosa, pod względem wielkości nanomateriały można porównać z atomami czy molekułami. Swoją nazwę natomiast zawdzięczają drobnej strukturze (nanometr to 10-9 metra). Nanomateriały różnią się pod względem właściwości od tych samych materiałów w większej skali nie tylko z powodu maleńkiego rozmiaru, ale też z uwagi na własności fizyczne lub chemiczne, do których zalicza się między innymi kształt i powierzchnię. 

Za sprawą tych różnic nanomateriały oferują nowe i ciekawe możliwości w takich dziedzinach jak inżynieria, technologia informacyjno-komunikacyjna, medycyna i farmacja, wymieniając tylko nieliczne. Jednak te same cechy charakterystyczne, które warunkują unikalne właściwości nanomateriałów, odpowiadają za ich wpływ na zdrowie człowieka i oddziaływanie na środowisko. 

Gdzie można znaleźć nanomateriały?

Nanomateriały występują w naturze, na przykład w emisjach z wulkanów, ale mogą też występować w postaci produktów ubocznych działalności człowieka, na przykład w spalinach z pojazdów napędzanych silnikami Diesla lub w dymie tytoniowym.  Szczególnym zainteresowaniem cieszą się jednak nanomateriały wytwarzane. I właśnie takie nanomateriały można już spotkać w wielu rozmaitych produktach i zastosowaniach.

Niektóre z takich nanomateriałów używa się od dziesięcioleci, jak na przykład syntetyczny amorficzny dwutlenek krzemu w betonie, oponach i produktach spożywczych. Inne natomiast odkryto całkiem niedawno i zalicza się do nich nano-dwutlenek tytanu, jako środek nieprzepuszczający promieni UV – stosowany w farbach lub kremach przeciwsłonecznych; nanosrebro, jako środek przeciwbakteryjny, stosowany w materiałach włókienniczych i medycznych; lub nanorurki węglowe, znajdujące powszechne zastosowanie w elektronice, technologiach magazynowania energii, w pojazdach kosmicznych i konstrukcjach pojazdów oraz w sprzęcie sportowym, z uwagi na ich wytrzymałość mechaniczną, małą wagę, właściwości rozpraszania ciepła oraz przewodzenia prądu. Cały czas powstają w dużym tempie nowe generacje nanomateriałów i oczekuje się dalszego wzrostu zapotrzebowania na te materiały na rynku.

Skomentuj