Zmęczenie - zagrożenie czy prawidłowość fizjologiczna?

Zmęczenie - zagrożenie czy prawidłowość fizjologiczna?

Zmęczenie jest normalnym stanem odczuwanym przez większość z nas po ciężkim dniu w pracy, czy po większym wysiłku fizycznym. Należy jednak pamiętać o regularnym dziennym okresie odpoczynku.

Każde obciążenie organizmu ludzkiego pracą fizyczną lub umysłową może przejawiać się mniejszym lub większym zmęczeniem. Chociaż uczucie zmęczenia jest znane każdemu z osobistego doświadczenia, to trudno jednoznacznie zdefiniować i wyjaśnić to zjawisko.

Zmęczenie może mieć charakter fizjologiczny (tzn. może stanowić następstwo zjawisk umysłowych lub funkcjonalnych). Może być ono oceniane obiektywnie, a więc na podstawie efektów pracy, lub subiektywnie, gdy wywołuje zmiany w odczuciach i w świadomości.

Z reguły można wyróżnić zmęczenie obwodowe i ośrodkowe, przy czym uwzględnia się fakt, że szczególnie duże zmęczenie pojedynczych narządów np. grupy mięśni, wpływa na cały organizm, a tym samym dochodzi do ogólnego zmęczenia. Praca o dużej intensywności wywołuje głównie zmęczenie mięśniowe (miejscowe), natomiast praca o małej intensywności, ale angażująca cały organizm przez dłuższy czas – zmęczenie ogólne. 

Zmęczenie jest więc zjawiskiem towarzyszącym każdej pracy, ale w istocie mamy do czynienia z różnymi konsekwencjami obciążenia organizmu pracą w zależności od jej rodzaju i warunków wykonywania (intensywności pracy, czasu jej trwania, stopnia obciążenia poszczególnych narządów i układów, uciążliwości warunków środowiska). Z tego punktu widzenia odróżnia się następujące formy zmęczenia:

  • Zmęczenie ostre w wyniku bardzo intensywnego wysiłku mięśniowego czy neuropsychicznego, znajdującego wyraz w stanie zupełnego wyczerpania organizmu. Pojawia się ono przy nierównomiernie rozłożonym wysiłku, w sytuacjach awaryjnych.
  • Zmęczenie umiarkowane, występujące podczas pracy o średnim natężeniu, trwającej przez dłuższy czas, jest to zjawisko normalne.
  • Przemęczenie, które powstaje wskutek nakładania się stanów zmęczenia w warunkach niedostatecznego wypoczynku. Jest to zjawisko podobne do stanów chorobowych. Daje złe samopoczucie, przygnębienie, zły wygląd, łatwość zmęczenia, zaburzenia snu.   
  • Znużenie, czyli forma zmęczenia charakterystyczna dla stanu wyczerpania potencjału roboczego. Do odzyskania sił jest konieczny wypoczynek. Bywa również, że znużenie następuje bez wyczerpania potencjału roboczego – np. w stanie alienacji.
  • Zmęczenie psychiczne, znajdujące wyraz w zahamowaniu działalności ośrodków korowych, którego efektem jest rozluźnienie uwagi, zwolnione i wstrzymane procesy obserwacji, zmniejszenie dynamizmu człowieka oraz jego sprawności fizycznej i intelektualnej.

Skomentuj