Upływ terminu ważności orzeczenia o stopniu niepełnosprawności w okresie pandemii koronawirusa a uprawnienia pracownicze

Pracownik posiadający orzeczenie stwierdzające stopień niepełno-sprawności korzysta z szeregu uprawnień przewidzianych w ustawie z dnia 27.08.1997 r. o rehabilitacji zawodowej i społecznej oraz zatrudnianiu osób niepełnosprawnych (t.j. Dz. U. z 2020 r. poz. 426 ze zm.) – zwanej dalej: RehU. Przesłanką warunkującą korzystanie z tych uprawnień jest formalne po-siadanie statusu osoby niepełnosprawnej.

Uprawnienia pracownicze

Wspomniane uprawnienia wiążą się z szeroko pojętą problematyką czasu pracy. Chronologicznie pierwszym z przepisów regulującym przedmiotowe uprawnienia jest art. 15 RehU. Na potrzeby pracowników niepełnosprawnych przepis ten modyfikuje kodeksową normę czasu pracy. Zgodnie z jego brzmieniem czas pracy osób posiadających orzeczenie o lekkim stopniu niepełnosprawności nie może przekraczać 8 godzin na dobę i 40 godzin tygodniowo (art. 15 ust. 1 RehU). Natomiast osoby zaliczone do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności nie mogą pracować dłużej niż 7 godzin na dobę i 35 godzin tygodniowo (art. 15 ust. 2 RehU). Ponadto, omawiany przepis wprowadza zakaz zatrudniania osób niepełnosprawnych (niezależnie od posiadanego stopnia niepełnosprawności) w porze nocnej i w godzinach nadliczbowych (art. 15 ust. 3 RehU).

W drodze wyjątku stosowanie art. 15 RehU może ulec wyłączeniu w przypadkach określonych w art. 16 RehU, tj.: 

  1. w stosunku do osób zatrudnionych przy pilnowaniu oraz
  2. gdy, na wniosek osoby zatrudnionej, lekarz przeprowadzający badania profilaktyczne pracowników lub w razie jego braku lekarz sprawujący opiekę nad tą osobą wyrazi na to zgodę.

Kolejnym przepisem omawianej ustawy przewidującym dodatkowe uprawnienia dla pracowników niepełnosprawnych jest art. 19 RehU, na którego podstawie pracownicy zaliczeni do znacznego lub umiarkowanego stopnia niepełnosprawności mają prawo do dodatkowego urlopu wypoczynkowego w wymiarze 10 dni roboczych w roku kalendarzowym. Z uprawnienia tego nie mogą korzystać pracownicy posiadający orzeczenie o niepełnosprawności w stopniu lekkim. Prawo do pierwszego urlopu dodatkowego pracownik nabywa po przepracowaniu jednego roku, licząc od dnia zaliczenia go do jednego ze wspomnianych stopni niepełnosprawności (dzień uzyskania orzeczenia o stopniu niepełnosprawności). Natomiast prawo do kolejnych dodatkowych urlopów pracownik nabywa z dniem 1 stycznia każdego następnego roku kalendarzowego.

Następnym przewidzianym w omawianej ustawie uprawnieniem dedykowanym pracowników niepełnosprawnych jest dodatkowa przerwa w pracy na gimnastykę usprawniającą lub wypoczynek. Przerwa ta przysługuje każdemu pracownikowi bez względu na stopień niepełnosprawności, jest wliczana do czasu pracy, a jej wymiar został ustalony na 15 minut (art. 17 RehU). Pracownicy niepełnosprawni mogą z niej korzystać niezależnie od 15-minutowej przerwy przewidzianej w art. 134 KP, przysługującej każdemu pracownikowi, którego dobowy wymiar czasu pracy wynosi co najmniej 6 godzin.

Ostatnie z uprawnień zostało uregulowane w art. 20 RehU i znajduje zastosowanie w odniesieniu do pracowników legitymujących się znacznym lub umiarkowanym stopniem niepełnosprawności. Przywołany przepis przewiduje prawo do zwolnienia od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia:

  1. w wymiarze do 21 dni roboczych w celu uczestniczenia w turnusie rehabilitacyjnym, nie częściej niż raz w roku;
  2. w celu wykonania badań specjalistycznych, zabiegów leczniczych lub usprawniających, a także w celu uzyskania zaopatrzenia ortopedycznego lub jego naprawy, jeżeli czynności te nie mogą być wykonane poza godzinami pracy.

Dalsza część komentarza prawnego na ten temat dostępna w Asystent BHP Serwis 


Autor komentarza: 

Piotr Wąż
doktor nauk prawnych specjalizujący się w problematyce prawa pracy, prawa spółek i prawa koncernowego.

Skomentuj