Czy pracownik służby bhp może prowadzić szkolenia bhp?

Czy możliwe jest wykonywanie szkoleń okresowych przez pracowników służby BHP w zakładzie pracy, w którym są zatrudnieni? Czy pracodawca musi w takiej sytuacji zatrudnić pracownika służby bhp na umowę cywilnoprawną?

Na powyższe pytania odpowiedź odnaleźć można w rozporządzeniu w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z tym aktem wykonawczym do zakresu zadań służby bhp należą:

  1. przeprowadzanie kontroli warunków pracy oraz przestrzegania przepisów i zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, ze szczególnym uwzględnieniem stanowisk pracy, na których są zatrudnione kobiety w ciąży lub karmiące dziecko piersią, młodociani, niepełnosprawni, pracownicy wykonujący pracę zmianową, w tym pracujący w nocy, oraz osoby fizyczne wykonujące pracę na innej podstawie niż stosunek pracy w zakładzie pracy lub w miejscu wyznaczonym przez pracodawcę,
  2. bieżące informowanie pracodawcy o stwierdzonych zagrożeniach zawodowych, wraz z wnioskami zmierzającymi do usuwania tych zagrożeń,
  3. sporządzanie i przedstawianie pracodawcy, co najmniej raz w roku, okresowych analiz stanu bezpieczeństwa i higieny pracy zawierających propozycje przedsięwzięć technicznych i organizacyjnych mających na celu zapobieganie zagrożeniom życia i zdrowia pracowników oraz poprawę warunków pracy,
  4. udział w opracowywaniu planów modernizacji i rozwoju zakładu pracy oraz przedstawianie propozycji dotyczących uwzględnienia w tych planach rozwiązań techniczno-organizacyjnych zapewniających poprawę stanu bezpieczeństwa i higieny pracy,
  5. udział w ocenie założeń i dokumentacji dotyczących modernizacji zakładu pracy albo jego części, a także nowych inwestycji, oraz zgłaszanie wniosków dotyczących uwzględnienia wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy w tych założeniach i dokumentacji,
  6. udział w przekazywaniu do użytkowania nowo budowanych lub przebudowywanych obiektów budowlanych albo ich części, w których przewiduje się pomieszczenia pracy, urządzeń produkcyjnych oraz innych urządzeń mających wpływ na warunki pracy i bezpieczeństwo pracowników,
  7. zgłaszanie wniosków dotyczących wymagań bezpieczeństwa i higieny pracy w stosowanych oraz nowo wprowadzanych procesach produkcyjnych,
  8. przedstawianie pracodawcy wniosków dotyczących zachowania wymagań ergonomii na stanowiskach pracy,
  9. udział w opracowywaniu zakładowych układów zbiorowych pracy, wewnętrznych zarządzeń, regulaminów i instrukcji ogólnych dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy oraz w ustalaniu zadań osób kierujących pracownikami w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy,
  10. opiniowanie szczegółowych instrukcji dotyczących bezpieczeństwa i higieny pracy na poszczególnych stanowiskach pracy,
  11. udział w ustalaniu okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy oraz w opracowywaniu wniosków wynikających z badania przyczyn i okoliczności tych wypadków oraz zachorowań na choroby zawodowe, a także kontrola realizacji tych wniosków,
  12. prowadzenie rejestrów, kompletowanie i przechowywanie dokumentów dotyczących wypadków przy pracy, stwierdzonych chorób zawodowych i podejrzeń o takie choroby, a także przechowywanie wyników badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy,
  13. doradztwo w zakresie stosowania przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy,
  14. udział w dokonywaniu oceny ryzyka zawodowego, które wiąże się z wykonywaną pracą,
  15. doradztwo w zakresie organizacji i metod pracy na stanowiskach pracy, na których występują czynniki niebezpieczne, szkodliwe dla zdrowia lub warunki uciążliwe, oraz doboru najwłaściwszych środków ochrony zbiorowej i indywidualnej,
  16.  współpraca z właściwymi komórkami organizacyjnymi lub osobami, w szczególności w zakresie organizowania i zapewnienia odpowiedniego poziomu szkoleń w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy oraz zapewnienia właściwej adaptacji zawodowej nowo zatrudnionych pracowników,
  17. współpraca z laboratoriami upoważnionymi, zgodnie z odrębnymi przepisami, do dokonywania badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia lub warunków uciążliwych, występujących w środowisku pracy, w zakresie organizowania tych badań i pomiarów oraz sposobów ochrony pracowników przed tymi czynnikami lub warunkami,
  18. współpraca z laboratoriami i innymi jednostkami zajmującymi się pomiarami stanu środowiska naturalnego, działającymi w systemie państwowego monitoringu środowiska, określonego w odrębnych przepisach,
  19.  współdziałanie z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, a w szczególności przy organizowaniu okresowych badań lekarskich pracowników,
  20. współdziałanie ze społeczną inspekcją pracy oraz z zakładowymi organizacjami związkowymi przy:
  1. podejmowaniu przez nie działań mających na celu przestrzeganie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, w trybie i w zakresie ustalonym w odrębnych przepisach,
  2. podejmowanych przez pracodawcę przedsięwzięciach mających na celu poprawę warunków pracy,
  1. uczestniczenie w konsultacjach w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, a także w pracach komisji bezpieczeństwa i higieny pracy oraz innych zakładowych komisji zajmujących się problematyką bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym zapobieganiem chorobom zawodowym i wypadkom przy pracy,
  2. inicjowanie i rozwijanie na terenie zakładu pracy różnych form popularyzacji problematyki bezpieczeństwa i higieny pracy oraz ergonomii.

Zadania te stanowią zamknięty katalog, a pracownicy służby bhp są zobowiązani do wykonywania tych zadań. W katalogu tym nie ma jednak żadnej wzmianki o możliwości prowadzenia przez pracowników służby bhp szkoleń okresowych bhp. Ponadto § 2 ust. 2 ww. rozporządzenia stanowi, że służba BHP nie może być obciążana innymi zadaniami niż wskazane w rozporządzeniu.

Cele działań służby bhp zostały określone w przepisach Kodeksu pracy wskazując, że komórka ta pełni funkcje doradcze i kontrolne w zakresie bezpieczeństwa i higieny pracy, nie zaś funkcje szkoleniowe.

Przepisy wskazują także, że organizacja i rozkład czasu pracy pracownika służby BHP powinny zapewniać pełną realizację zadań służby bhp. Dlatego też pracodawca nie może wydać takiemu pracownikowi polecenia przeprowadzenia szkoleń okresowych w czasie jego pracy – czyli w czasie pełnienia zadań pracownika służby bhp.

Czy w związku z powyższy pracownik służby bhp nie ma żadnych możliwości prowadzenia szkoleń bhp?

Pracownik służby bhp może prowadzić szkolenia bhp w ramach umowy cywilnoprawnej zawartej między nim, a danym pracodawcą (np. umowa zlecenia). Oczywiście, aby móc przeprowadzać szkolenia okresowe należy posiadać odpowiednie kwalifikacje – „zasób wiedzy, doświadczenie zawodowe i przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację programów szkolenia”.

Zawarcie umowy cywilnoprawnej nie może naruszać przepisów o organizacji i czasie pracy pracownika służby bhp, o których była mowa powyżej. Zatem zlecone pracownikowi służby bhp szkolenia powinny być przeprowadzane w czasie dla niego wolnym od pracy.

Natomiast pracownik lub osoba wykonująca w zakładzie zadania służby bezpieczeństwa i higieny pracy bez żadnych przeszkód i bez dodatkowej umowy może przeprowadzać instruktaż ogólny. Szkolenie to pracownik służby bhp wykonuje w ramach obowiązków służbowych.

Kto zatem może przeprowadzać szkolenia okresowe bhp?

Jak już wcześniej wspomniano prowadzenie szkoleń okresowych z zakresu BHP nie należy do zadań służby BHP. Powołując się na § 2 ust. 1 pkt 16 rozporządzenia w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy, jej pracownicy mają jedynie obowiązek współpracy z właściwymi komórkami lub osobami w zakresie organizowania i zapewnienia odpowiedniego poziomu takich szkoleń. Pracownicy służby BHP mają obowiązek służyć radą i pomocą organizatorowi ww. szkoleń m.in. w zakresie ustalenia optymalnego programu szkoleń, uwzględnienia wszystkich zagrożeń zawodowych i specyfiki pracy zakładu. 

Zgodnie z przepisami rozporządzenia w spawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, szkolenia mogą być organizowane przez pracodawców lub na ich zlecenie przez jednostki organizacyjne prowadzące działalność szkoleniową w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

 Przez jednostkę organizacyjną należy rozumieć:

  1. placówkę kształcenia ustawicznego, placówkę kształcenia praktycznego, ośrodek dokształcania i doskonalenia zawodowego,
  2. szkołę ponadgimnazjalną,
  3. jednostkę badawczo-rozwojową, szkołę wyższą lub inną placówkę naukową,
  4. stowarzyszenie, którego celem statutowym jest działalność związana z bezpieczeństwem i higieną pracy,
  5. osobę prawną lub fizyczną prowadzącą działalność oświatową na zasadach określonych w przepisach o swobodzie działalności gospodarczej, jeżeli prowadzą działalność szkoleniową w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy.

Pracodawca organizujący i prowadzący szkolenie oraz jednostka organizacyjna prowadząca działalność szkoleniową w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy powinni spełnić przesłanki wymienione w § 5 rozporządzenia w sprawie szkoleń bhp, m.in. zapewnić wykładowców i instruktorów posiadających zasób wiedzy, doświadczenie zawodowe i przygotowanie dydaktyczne zapewniające właściwą realizację programów szkolenia. Pod pojęciem przygotowania dydaktycznego należ rozumieć ukończenie kształcenia lub szkolenia przygotowującego do prowadzenia procesu szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy w sposób zapewniający wysoką efektywność, z uwzględnieniem form organizacyjnych i metod szkolenia oraz środków dydaktycznych, odpowiednich dla określonych grup uczestników i poszczególnych rodzajów szkolenia.

Podsumowując powyższe rozważania – pracodawca nie może od pracowników służby bhp zatrudnionych w swoim zakładzie wymagać przeprowadzania okresowych szkoleń BHP w czasie wykonywania zadań służbowych dotyczących pełnienia obowiązków służby bhp, dodatkowo pracownicy Ci nie mogą przeprowadzać tych szkoleń w czasie pracy w oparciu o umowę o pracę, nawet z własnej inicjatywy.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 108 z późn. zm.),
  2. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. poz. 1860 z późn. zm.),
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 2 września 1997 r. w sprawie służby bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. poz. 704 z późn. zm.).

Skomentuj