Instrukcje obsługi maszyn

Instrukcja obsługi maszyny powinna zawierać informacje dotyczące bezpiecznego użytkowania, konserwacji, regulacji, montażu, transportu, a także wszelkie inne informacje dotyczące bezpieczeństwa maszyny.

Wymagania dotyczące sporządzania oraz zawartości instrukcji dla danej maszyny określone zostały w rozporządzeniu Ministra Gospodarki z dnia 21 października 2008 r. w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn (Dz. U. poz. 1228 z późń. zm.). Rozporządzenie to odnosi się do europejskich wymagań zawartych w dyrektywie 2006/42/WE.

Aby maszyna była wprowadzana do obrotu lub oddana do użytku musi być wyposażona w instrukcje.

Obowiązek sporządzenia instrukcji spoczywa na producencie maszyny lub jego uprawomocnionym przedstawicielu.

Język instrukcji

Instrukcja powinna być sporządzona w co najmniej jednym oficjalnym języku Unii Europejskiej, w którym maszyna zostaje wprowadzona do obrotu lub oddana do użytku.
Na instrukcji producent powinien umieścić zapis „instrukcja oryginalna”. Jeżeli zaś instrukcja nie została zapisana w języku oficjalnym państwa UE, w którym maszyna będzie użytkowana, to przetłumaczenie jej także spoczywa na producencie lub na jego upoważnionym przedstawicielu. Na przetłumaczonej instrukcji powinien znajdować się napis: „Tłumaczenie instrukcji oryginalnej”.

W uzasadnionych przypadkach instrukcja konserwacji maszyny przeznaczona do korzystania przez wyspecjalizowany personel zatrudniony przez producenta lub jego upoważnionego przedstawiciela może być napisana tylko w języku, którym posługuje się personel.

Forma instrukcji

W ww. rozporządzeniu nie odnajdziemy szczegółów dotyczących formy instrukcji. Uznać należy jednak, że dana instrukcja powinna być sporządzona w formie papierowej oraz można także zadbać o udostępnienie instrukcji w formie elektronicznej np. ku przestrodze, gdy użytkownik zgubi instrukcję papierową lub ulegnie ona zniszczeniu.

Treść instrukcji  

Przede wszystkim ważne jest, aby treść instrukcji, oprócz opisu zastosowania zgodnego z przeznaczeniem, uwzględniała także możliwe do przewidzenia niewłaściwe użycie.

W przypadku maszyn przeznaczonych do ogólnego stosowania, instrukcja powinna być sformułowana w sposób jasny, przejrzysty, umożliwiający wszystkim użytkownikom łatwe korzystanie z niej.

Wszystkie instrukcje obsługi dotyczące maszyn powinny zawierać takie informacje jak:

  1. nazwę i pełny adres producenta i jego upoważnionego przedstawiciela;
  2. określenie maszyny, które zostało umieszczone na samej maszynie, z wyjątkiem numeru seryjnego;
  3. deklarację zgodności WE lub dokument przedstawiający treść deklaracji zgodności WE, wskazujący szczegółowe dane dotyczące maszyny, niekoniecznie zawierający numer seryjny i podpis;
  4. ogólny opis maszyny;
  5. rysunki, schematy, opisy i objaśnienia niezbędne do użytkowania, konserwacji i naprawy maszyny oraz sprawdzenia prawidłowości jej działania;
  6. opis stanowiska lub stanowisk pracy, które mogą zajmować operatorzy;
  7. opis zastosowania maszyny zgodnego z przeznaczeniem;
  8. ostrzeżenia dotyczące niedozwolonych sposobów użytkowania maszyn, które, jak to wynika z doświadczenia, mogą mieć miejsce;
  9. instrukcje montażu, instalowania i łączenia, zawierające rysunki, schematy i sposoby mocowania oraz określenie podwozia lub instalacji, na jakich maszyna powinna być zamontowana;
  10. informacje dotyczące instalacji i montażu, mające na celu zmniejszenie hałasu lub drgań;
  11. informacje dotyczące oddania do użytku i eksploatacji maszyny oraz, jeżeli jest to niezbędne, instrukcje dotyczące szkolenia operatorów;
  12. informacje dotyczące ryzyka istniejącego mimo zastosowania konstrukcji bezpiecznej samej w sobie, środków zabezpieczających i dodatkowych środków ochronnych;
  13. informacje dotyczące środków ochronnych, jakie musi zastosować użytkownik we właściwych przypadkach, łącznie z dostarczeniem środków ochrony indywidualnej;
  14. podstawowe parametry narzędzi, które można stosować w maszynie;
  15. warunki, w jakich maszyna spełnia wymagania stateczności podczas użytkowania, transportu, montażu, demontażu, postoju, badań czy przewidywalnych awarii;
  16. informacje określające bezpieczne warunki transportu, przenoszenia i przechowywania, z podaniem masy maszyny i jej poszczególnych części, jeżeli istnieje konieczność osobnego transportu;
  17. sposób postępowania w razie wypadku lub awarii; jeżeli w maszynie zastosowano funkcję blokowania, to należy podać sposób przeprowadzenia bezpiecznego odblokowania urządzenia;
  18. opis czynności regulacyjnych i konserwacyjnych, jakie powinien wykonywać użytkownik, oraz zapobiegawcze środki konserwacji;
  19. instrukcje umożliwiające bezpieczne przeprowadzenie regulacji i konserwacji, w tym środki ochronne, jakie należy podjąć w trakcie tych czynności;
  20.  specyfikacje części zamiennych, jakie mają zostać użyte, jeżeli mają one wpływ na zdrowie i bezpieczeństwo operatorów;
  21. parametry dotyczące emisji hałasu:

a) poziom ciśnienia akustycznego na stanowiskach pracy skorygowanego charakterystyką A, jeżeli przekracza on 70 dB(A); natomiast jeżeli poziom ten nie przekracza 70 dB(A), to powinno być to wyraźnie zaznaczone w instrukcji,

b) szczytową chwilową wartość ciśnienia akustycznego na stanowiskach pracy skorygowaną charakterystyką C, jeżeli przekracza ona 63 Pa (130 dB w stosunku do 20 μPa),

c) poziom mocy akustycznej maszyny skorygowany charakterystyką A, jeżeli poziom emitowanego ciśnienia akustycznego na stanowiskach pracy skorygowany charakterystyką A przekracza 80 dB(A);

22. informacje dotyczące promieniowania emitowanego przez maszynę, szczególnie promieniowania niejonizującego, które może mieć niekorzystny wpływ na operatora i osoby narażone, w szczególności gdy mają wszczepione aktywne lub nieaktywne urządzenia medyczne.

Wartości parametrów dotyczących emisji hałasu powinny być zmierzone dla danej maszyny lub ustalone na podstawie pomiarów wykonanych dla technicznie porównywalnej maszyny.

Natomiast w przypadku bardzo dużych maszyn zamiast poziomu mocy akustycznej z korekcją A dopuszcza się wskazanie poziomów ciśnienia akustycznego z korekcją A w określonych punktach otoczenia maszyny.

W przypadkach niestosowania przy określaniu hałasu norm zharmonizowanych poziomy dźwięku mierzy się przy użyciu metody najbardziej odpowiedniej dla danej maszyny.

Jeżeli podane są wartości dotyczące emisji dźwięku, należy określić niepewności pomiarowe tych wartości i jednocześnie opisać warunki pracy maszyny podczas pomiarów i zastosowane metody pomiaru.

Dodatkowo jeżeli stanowisko lub stanowiska pracy nie są lub nie mogą zostać określone, poziom ciśnienia akustycznego z korekcją A mierzy się w odległości 1 m od powierzchni maszyny i na wysokości 1,6 m od podłoża bądź podestu, z którego możliwy jest dostęp do maszyny. Należy w tym przypadku podać wartość najwyższego ciśnienia akustycznego oraz określić miejsce, w którym dokonano pomiaru.

Przedstawione wyżej wymagania dotyczące pomiarów ciśnienia akustycznego i mocy akustycznej nie mają zastosowania, jeżeli przepisy odrębne stanowią inaczej.

Dodatkowe wymagania dla instrukcji maszyn

Rozporządzenie w sprawie zasadniczych wymagań dla maszyn określa także dodatkowe wymagania dotyczące instrukcji dla pewnych grup maszyn i są to:

  • Maszyny stosowane w przemyśle spożywczym, kosmetycznym i farmaceutycznym powinny zawierać instrukcje wskazujące zalecane środki i metody czyszczenia, dezynfekcji i płukania nie tylko dla miejsc łatwo dostępnych w maszynie, ale także dla tych miejsc, do których dostęp jest niemożliwy lub niezalecany.
  • Maszyny przenośne, trzymane w ręku lub prowadzone ręcznie (kosiarki, maszyny do czyszczenia podłóg, itp.) powinny zawierać instrukcje zawierające informacje dotyczące drgań przenoszonych przez te maszyny, w tym:

– całkowitą wartość drgań działających na kończyny górne operatora, jeżeli wartość ta określona na podstawie odpowiedniej metody badania przekroczy 2,5 m/s2; w przypadku gdy wartość ta nie przekroczy 2,5 m/s2, należy za-mieścić tę informację w instrukcji;

– niepewność pomiarową.

  • Maszyny przenośne udarowe, montażowe i inne powinny zawierać instrukcje, które zapewniają informacje dotyczące:

– osprzętu i wyposażenia wymiennego, które mogą być stosowane z daną maszyną;

– odpowiednich elementów montażowych lub innych elementów uderzanych, które mogą być używane w danej maszynie;

– odpowiednich nabojów, jeżeli zachodzi taka potrzeba.

  • Maszyny przemieszczające się powinny zawierać instrukcję posiadające informacje dotyczące przenoszonych przez maszynę drgań, w tym:

– całkowitą wartość drgań działających na kończyny górne operatora, jeżeli wartość ta przekracza 2,5 m/s2 – jeżeli wartość ta nie przekracza 2,5 m/s2, należy zamieścić tę informację w instrukcji;

– najwyższą ważoną wartość skuteczną przyspieszenia drgań działających na całe ciało operatora, gdy wartość ta przekracza 0,5 m/s– jeżeli wartość ta nie przekracza 0,5 m/s2, należy zamieścić tę informację w instrukcji;

– niepewność pomiarową.

Pamiętajmy, że instrukcja jest jednym z najważniejszych dokumentów jakie tworzy producent maszyny bądź jego uprawniony przedstawiciel.

Skomentuj