(Nie) szkodliwa praca biurowa

Pracę przy komputerze możemy zaliczyć do prac uciążliwych ze względu na wymuszoną pozycję ciała. Ten typ pracy może doprowadzić do wielu schorzeń, a także do nadmiernego przeciążenia organizmu.

Dla wielu osób – zwłaszcza dla tych którzy jej nie wykonują – praca biurowa wydaję się mało szkodliwa dla zdrowia. W rzeczywistości jednak pracownicy wykonujący pracę przed monitorami ekranowymi narażeni są na wiele schorzeń i dolegliwości. Wynika to z natury samej pracy, czyli wielogodzinnego siedzenia w jednym miejscu, z oczami wpatrzonymi w jeden punkt, którym jest ekran komputera.

Do najczęstszych dolegliwości, które doskwierają pracownikom biurowym można zaliczyć:

  • Bóle głowy;
  • Bóle kręgosłupa;
  • Bóle napięciowe szyi, pleców, barków, rąk;
  • Bóle wokół oczu, łzawienie;
  • Syndrom chronicznego zmęczenia – senność, zmęczenie, które nie mija nawet po odpoczynku;
  • Otyłość;
  • Zwyrodnienia stawów;
  • Stres, nerwice, depresje;
  • Poczucie wypalenie zawodowego.

Pracownik biurowy oprócz samym dolegliwości, jest także podatny na choroby zawodowe.

Choroby zawodowe są spowodowane negatywnym oddziaływaniem na pracownika czynników szkodliwych dla zdrowia, które występują w środowisku pracy lub są wywołane niewłaściwym sposobem wykonywania pracy.

Do chorób zawodowych występujących u pracowników biurowych zaliczamy:

  • Przewlekłe choroby układu ruchu wywołane sposobem wykonywani pracy;
  • Przewlekłe choroby obwodowego układu nerwowego wywołane sposobem wykonywania pracy (np. zespół cieśni nadgarstka, zespół rowka nerwu łokciowego);
  • Choroby układu wzrokowego (np. alergiczne zapalenie spojówek);
  • Alergiczny nieżyt nosa;
  • Przewlekłe choroby narządu głosu spowodowane nadmiernym wysiłkiem głosowym.

Pracownik biurowy narażony jest również na częste upadki, spowodowane potknięciami o krzesło lub kabel, wystające szuflady.

Wpływ na zdrowie pracowników biurowych mają też czynniki psychiczne: niezadowolenie z pracy, napięcia nerwowe wywołujące stres, stosunki międzyludzkie w pracy, sytuacje konfliktowe. Należy zaznaczyć, że praca w instytucjach, czy urzędach jest tym bardziej męcząca, ze względu na wymuszone tempo pracy oraz stres związany z obsługą interesantów.

Aby praca biurowa nie okazała się „zabójcza” w obowiązku pracodawcy jest zapewnienie bezpiecznych i higienicznych warunków pracy pracownikowi. Pracodawca w tym celu powinien:

  • Organizować pracę w sposób zapewniający bezpieczne i higieniczne warunki pracy,
  • Dbać o przestrzeganie przepisów oraz zasad bezpieczeństwa i higieny pracy, a w razie konieczności usunąć nieprawidłowości i uchybienia,
  • Oceniać i dokumentować ryzyko zawodowe związane z wykonywaną pracą,
  • Informować pracowników o ryzyku zawodowym wiążącym się z wykonywaną pracą oraz o sposobach i zasadach ochrony przed zagrożeniami,
  • Zapewnić środki niezbędne do udzielania pierwszej pomocy w nagłych wypadkach,
  • Zapewnić pomieszczenia pracy odpowiednie do rodzaju wykonywanych prac i liczby pracowników,
  • Pracodawca refunduje pracownikowi okulary lecznicze zgodnie z zaleceniem lekarza, jeżeli wyniki badań okulistycznych przeprowadzone w ramach profilaktycznej opieki zdrowotnej wykażą potrzebę ich stosowania podczas pracy przy komputerze,
  • Zapewnić pracownikom przeszkolenie w zakresie bhp.

Podstawowe zasady prawidłowej pracy przy komputerze

Praca biurowa nie musi prowadzić do schorzeń i dolegliwości wymienionych powyżej, jeżeli będziemy pracować na odpowiednio dobranym i sprawnym sprzęcie. Poniżej kilka wskazówek i rad jak odpowiednio wyposażyć i dostosować stanowisko pracy.

  1. Stół roboczy

Powierzchnia stołu roboczego powinna umożliwiać dogodne ustawienie wszystkich elementów wyposażenia stanowiska zapewniając łatwe posługiwanie się nim. Elementy wyposażenia powinny być rozmieszczone w zasięgu kończyn górnych pracownika.

Zgodnie z zasadami ergonomii monitor powinien być umieszczony na wprost głowy pracownika, tak aby obraz na nim mógł być obserwowany pod kątem w zakresie 20º – 50º w dół (licząc od linii poziomej na wysokość oczu pracownika do linii przeprowadzonej od jego oczu do środka ekranu), a górna krawędź ekranu nie znajdowała się powyżej oczu. W przypadku monitorów 17” przyjmuje się, że odległość oczu pracownika od ekranu powinna wynosić 400-750 mm (odległość wyciągniętej ręki), dla monitorów większych odległość ta powinna być zwiększona.

  1. Krzesło

Krzesło stanowi jeden z najważniejszych elementów stanowiska pracy przy komputerze. Odpowiednie krzesło powinno zapewnić niezakłócone krążenie krwi w kończynach dolnych, minimalny wysiłek mięśniowy konieczny do utrzymania właściwej pozycji ciała podczas pracy, minimalizować obciążenie kręgosłupa w czasie siedzenia, umożliwiając jednocześnie wykonywanie niezbędnych ruchów bez nadmiernego wysiłku fizycznego.

Krzesła najprostsze, np. z mechanizmem CPT – sprężystym odchyleniem oparcia (najpopularniejsze w naszych biurach) zwykle spełniają wszystkie minimalne wymagania ergonomii, ale nie gwarantują wygody niezbędnej do ograniczenia zmęczenia podczas długotrwałej intensywnej pracy przy komputerze.

Krzesła z synchromechanizami są co prawda droższe, lecz umożliwiają dynamiczne siedzenie i minimalizują zmęczenie fizyczne.

  1. Podnóżek

Stopy powinny spoczywać na podłodze lub podnóżku. Płaskie ułożenie stóp na podłodze lub podnóżku pozwala na zmniejszenie napięcia mięśni w stawach kolanowych i skokowych oraz umożliwia poprawne krążenie w kończynach dolnych. Pracodawca obowiązany jest zapewnić podnóżek wszystkim tym, którzy przy całkowicie opuszczonym siedzisku nie są w stanie ustawić stóp płasko na podłodze.

  1. Klawiatura i mysz

Klawiatura i mysz powinny znajdować się na tej samej powierzchni, na tej samej wysokości i w tej samej odległości od użytkownika komputera. W przeciwnym przypadku powstaje duże ryzyko wystąpienie dolegliwości bólowych w całej kończynie górnej używanej naprzemiennie do pracy myszą i na klawiaturze.

Podstawowym sposobem profilaktyki dolegliwości w okolicy nadgarstków jest utrzymywanie ich w prawidłowej – neutralnej pozycji. Nadgarstki nie powinny być zginane ani w kierunku góra – dół, ani na boki. Ustawienie klawiatury (zwłaszcza wysokiej) na nóżkach może powodować konieczność prostowania nadgarstków (wygięcia do góry) i powstanie dolegliwość.

Użycie klawiatury niskiej zmniejsza kąt odchylenie ręki, najlepsze rezultaty daje jednak podparcie przedramienia, dzięki czemu nadgarstek może pozostawać w pozycji neutralnej. W charakterze wspornika przedramienia można wykorzystać np. podłokietnik o regulowanej wysokości.

Zasady dotyczące odpowiedniej pozycji ciała podczas pracy biurowej

  1. Podczas pracy przy komputerze należy przyjąć pozycję ciała z tułowiem lekko odchylonym do tyłu,
  2. Zalecane jest utrzymywanie kątów lekko rozwartych w stawach: biodrowych, kolanowych i łokciowych,
  3. Stopy powinny płasko spoczywać na podłodze lub podnóżku, a głowa powinna być pochylona lekko do dołu,
  4. Dla osób piszących bezwzrokowo celowe jest zastosowanie klawiatury (lub szuflady pod klawiaturę) z ujemnym kątem nachylenia – ułatwia to utrzymywanie nadgarstków w pozycji neutralnej,
  5. Przedramiona mogą być oparte na podłokietnikach o regulowanej wysokości.

Praca przy komputerze kobiet w ciąży

Zgodnie z rozporządzeniem Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz. U. poz. 796) kobiety w ciąży przy obsłudze monitorów ekranowych nie mogą pracować powyżej 8 godzin na dobę, przy czym czas spędzony przy obsłudze monitora ekranowego nie może jednorazowo przekraczać 50 minut, po którym to czasie powinna nastąpić co najmniej 10 – minutowa przerwa, wliczana do czasu pracy.

Praca z laptopem

Laptopy stają się coraz częściej podstawowymi i jedynymi komputerami używanymi przez pracowników biurowych. Zasadniczą ich zaletą jest duża mobilność. Mobilność laptopów i związana z tym specyficzna konstrukcja znakomicie sprawdza się w miejscach pracy, do których zostały zaprojektowane – pociągach, samolotach, biurze i domu klienta, na uczelniach oraz podczas szkoleń. Mimo iż u ich użytkowników stwierdzono istotnie większe obciążenie mięśni, nie było to aż tak poważną wadą ze względu na stosunkowo krótki czas pracy z użyciem laptopów. Sytuacja ta ulega zmianie wraz z upowszechnieniem komputerów przenośnych i przyjęcia przez nie roli jedynego komputera przenoszonego pomiędzy biurem i domem. Kilka godzin pracy z laptopem w biurze i kilka kolejnych spędzonych w domu sprawiają, że ich użytkownicy coraz częściej skarżą się na dolegliwości ze strony układu mięśniowo-szkieletowego.

Należy więc dążyć do takiego ustawienia laptopa, by pozycja ciała jego użytkownika odpowiadała tej, którą należy utrzymywać pracując z typowym komputerem stacjonarnym. Zwykle wymaga to zastosowanie takich elementów jak: specjalnej podstawki do laptopa, dodatkowej klawiatury i myszy.

Skomentuj