Ryzyko przy ręcznych pracach transportowych

Ręczne prace transportowe stanowią jedną z podstawowych grup czynności roboczych, charakteryzujących się istotnym poziomem zagrożeń.

Zagadnienia związane z ryzykiem zawodowym przy ręcznych pracach transportowych odnajdziemy zarówno w przepisach Kodeksu pracy oraz w rozporządzeniach: w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (J.t.: Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z poźń. zm.) oraz w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy ręcznych pracach transportowych oraz innych pracach związanych z wysiłkiem fizycznym (Dz. U. z 2000 r. poz. 313, z późn. zm.).

Przy ręcznych pracach transportowych, pojedynczy pracownik może być narażony na różnego rodzaju zagrożenia, skutkujące dolegliwościami mięśniowo-szkieletowymi. Na podstawie prawa europejskiego – dyrektywy 90/269, wyszczególniono zasadnicze obszary do analizy ryzyka oraz związane z nimi działania pracodawcy. Przede wszystkim są to:

Ryzyko zawodowe przy ręcznych pracach transportowych

Ręczne prace transportowe mogą powodować dolegliwości i bóle wywołane zmęczeniem, czy też urazami mięśni rąk, nóg, pleców, bóle kręgosłupa, które są konsekwencją urazów wynikających z nieprawidłowego dźwigania, jak i obciążenia statycznego wynikającego z wymuszonej pozycji ciała tj. pozycji siedzącej lub stojącej utrzymywanej długotrwale.

Dlatego też analizując ryzyko zawodowe przy tych pracach powinno oceniać się:

  • wysiłek statyczny i dynamiczny podczas przemieszczania ciężarów;
  • czynności powtarzalne: tempo i czas wykonywania;
  • niewłaściwa pozycja ciała.

Organizując ręczne prace transportowe należy brać pod uwagę konieczność unikania ręcznego przemieszczania przedmiotów, gdy:

  • przedmiot jest zbyt ciężki, za duży, nieporęczny lub trudny do utrzymania według oceny osoby kierującej pracownikami,
  • przedmiot jest niestabilny lub jego zawartość może się przemieszczać,
  • przedmiot jest usytuowany tak, że wymaga trzymania lub operowania w odległości od tułowia pracownika albo ma tendencję do wyginania się lub obwijania wokół tułowia pracownika,
  • kształt lub struktura przedmiotu może powodować urazy u pracownika, zwłaszcza w przypadku kolizji,
  • wydatek energetyczny niezbędny do podnoszenia lub przenoszenia przedmiotów przekracza dla kobiet 5000 kJ, a dla mężczyzn 8400 kJ, w czasie zmiany roboczej, 
  • przemieszczanie przedmiotu może być wykonywane tylko poprzez skręt tułowia,
  • wykonanie pracy wymaga pochylenia tułowia pracownika o kąt większy niż 450 lub wykonywania czynności przemieszczania w pozycji niestabilnej,
  • mogą wystąpić nagłe ruchy przedmiotu,
  • stanowisko pracy lub jego otoczenie uniemożliwia przemieszczanie przedmiotu na wysokości zapewniającej bezpieczeństwo lub przy prawidłowej pozycji ciała pracownika,
  • powierzchnia jest nierówna, stwarzająca zagrożenie przy poruszaniu się lub jest śliska w zetknięciu ze spodem obuwia pracownika,
  • podłoga i powierzchnia robocza mają różne poziomy, co wymusza przemieszczanie przedmiotów na różnych wysokościach,
  • podłoga lub powierzchnia oparcia stóp jest niestabilna,
  • przedmiot ogranicza pole widzenia pracownika,
  • temperatura, wilgotność i wentylacja są niedostosowane do wykonywanej pracy.

Obowiązkiem pracodawcy w przypadku występowania ręcznych prac transportowych jest:

1. Eliminowanie tych prac w miarę możliwości.

Polega na zastępowaniu ręcznych prac – urządzeniami technicznymi np. stosowaniem wózków widłowych, taśmociągów, chwytaków mechanicznych. Dzięki obsłudze tych urządzeń nie ma konieczności unoszenia, pchania, przenoszenia itp. towarów, materiałów czy przedmiotów.

2. Przeprowadzenie oceny ryzyka zawodowego przy pracach, których nie da się wyeliminować.

Ocenę ryzyka może przeprowadzić sam pracodawca, ale może także skorzystać z usług zewnętrznych specjalistów. W sytuacjach, gdy np. przemieszczanie ładunków odbywa się w trudnych warunkach środowiskowych, warto zaciągnąć rad specjalistów.

Podczas przeprowadzania oceny ryzyka należy:

  • zidentyfikować zagrożenia,
  • szacować prawdopodobieństwo zaistnienia niepożądanych zdarzeń oraz przewidywać następstwa tych zdarzeń;
  • zaplanować, a następnie wdrażać skuteczne środki profilaktyczne, które mają na celu ograniczyć ryzyko, nie doprowadzając następnych zagrożeń.

Rzetelnie przeprowadzona ocena ryzyka zawodowego oraz stosowanie środków profilaktycznych są elementami chroniącymi życie i zdrowie pracowników. Tym samy podnoszą świadomość pracownika o istnieniu zagrożenia na jego stanowisku pracy oraz uświadamiają go o sposobach bezpiecznego wykonywania pracy.

3. Zmniejszenie ryzyka związanego z wykonywanymi pracami, w celu niedopuszczenia do pojawienia się negatywnych skutków zdrowotnych na skutek tego typu czynności.

Aby zmniejszyć ryzyko zawodowe związane z ręcznymi pracami transportowymi należy:

  • ograniczyć długotrwały wysiłek fizyczny, w tym zapewnić odpowiednie przerwy w pracy na odpoczynek;
  • ograniczyć do minimum odległości ręcznego przemieszczania przedmiotów;
  • uwzględnić wymagania ergonomii;
  • wykluczyć nadmierne obciążenie układu mięśniowo-szkieletowego pracownika, w tym urazów kręgosłupa, związanego z pracą w pozycji wymuszonej.

Przy ręcznych pracach transportowych należy zapewnić sprzęt pomocniczy, który powinien być odpowiednio dobrany do wielkości, masy i rodzaju przewożonych towarów, materiałów, czy przedmiotów.

4. Przeszkolenie pracowników w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy, w tym w szczególności w zakresie prawidłowości prowadzenia ręcznych prac transportowych;
5. Zapewnić pracownikom informacje dotyczące przemieszczanego przedmiotu, w szczególności jego masy i położenia środka ciężkości, zwłaszcza gdy masa jest nierównomiernie rozłożona;
6. Informownie pracowników o wysokich aspektach bezpieczeństwa i higieny pracy oraz wymaganiach ergonomii, w tym o wynikach oceny ryzyka zawodowego oraz o środkach zapobiegających urazom a zwłaszcza urazom kręgosłupa;
7. W przypadku stwierdzenia, że sposób wykonywania pracy jest nieprawidłowy i stwarza zagrożenia, pracodawca jest obowiązany zapewnić wstrzymanie tych prac, do czasu zastosowania odpowiednich działań eliminujących zagrożenie.

W niektórych sytuacjach, kiedy pracownicy mają takie same zadania, dopuszczalne jest przeprowadzenie oceny, która ma zastosowanie do kilku pracowników albo do kilku miejsc lub stanowisk pracy. Należy jednak pamiętać, że:

  • ocenę taką można przeprowadzić wyłącznie wówczas, gdy nie występują żadne indywidualne ani lokalne czynniki, które należałoby wziąć pod uwagę, np. różnice w budowie ciała, predyspozycjach, warunkach środowiska pracy, przestrzeni pracy itd.;
  • ogólną ocenę należy zweryfikować, jeżeli któryś z pracowników zgłosi niepożądane objawy, zachoruje, dozna urazu lub jeżeli powraca do pracy po długiej chorobie, ponieważ może on być szczególnie narażony na niebezpieczeństwo.

Pracodawca przy opracowywaniu oceny ryzyka ma obowiązek uwzględnić, w ramach indywidualnych predyspozycji pracownika, również jego niepełnosprawność, wiek oraz płeć.

System oceny ryzyka zawodowego przy ręcznych pracach transportowych

Warunki pracy do zaakceptowania – ryzyko małe.

Prace są zmechanizowane i wykonywane zgodnie z zasadami bezpieczeństwa pracy i ergonomii. Prace te nie powinny powodować u większości pracowników ryzyka wystąpienie dolegliwości mięśniowo szkieletowych oraz nadmiernego zmęczenia i stresu.

Zalecane jest jednak zwrócenie uwagi na wykonywanie tych prac przez osoby należące do specjalnych grup ryzyka np.: kobiety w ciąży, młodociani.

Warunki pracy mogą być nieodpowiednie i wymagają dokładniejszej oceny – ryzyko średnie.

Obciążenie ręcznymi pracami transportowymi może prowadzić u części pracowników o mniejszej sprawności fizycznej do wystąpienia dolegliwości mięśniowo-szkieletowych, nadmiernego zmęczenia i stresu.

Dlatego należy przyjrzeć się dokładniej organizacji pracy (tempo, częstotliwość, czas trwania czynności) w celu jednoznacznego określenia ryzyka zawodowego.

Warunki pracy są nieodpowiednie i wymagają oceny dokładniejszej oraz zmian – ryzyko duże.

Duże obciążenie ręcznymi pracami transportowymi może powodować ryzyko powstawania urazów i dolegliwości mięśniowo szkieletowych, nadmierne zmęczenie oraz stres. Konieczna jest ocena organizacji pracy i stanowiska pracy pod względem czasu trwania czynności, tempa, częstotliwości, masy, poręczności przemieszczanych materiałów, drogi przemieszczania, pozycji przy pracy. Warunki pracy powinny być poprawione bardzo szybko celem zminimalizowania ryzyka zawodowego do wartości ryzyka małego.

Skomentuj