Pomieszczenia z natryskami – obowiązek pracodawcy?

Pracodawca ma obowiązek zapewnić pracownikom pomieszczenia i urządzenia higienicznostanitarne, w tym m.in. pomieszczenia z natryskami i umywalnie. Czy w każdym zakładzie pracy pomieszczenia z natryskami są konieczne?

Jeżeli wymagają tego warunki pracy lub ochrona zdrowia pracowników, w zespole szatni powinny znajdować się pomieszczenia z natryskami.

Obowiązki pracodawcy oraz warunki, jakie powinny spełniać umywalnie i natryski, zostały określone w rozporządzeniu Ministra Pracy oraz Polityki Społecznej z dnia 26 wrześnie 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (J.t.: Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.).

Prysznice bezpieczeństwa

Jeżeli podczas procesów pracy występuje niebezpieczeństwo oblania pracowników środkami żrącymi lub istnieje możliwość zapalenia się odzieży na pracowniku, to w odległości nie dalej niż 20 m w linii poziomej od stanowisk pracy powinny być zainstalowane natryski ratunkowe, tzw. prysznice bezpieczeństwa, do obmycia całego ciała oraz oddzielnie natryski (prysznice) do przemywania oczu.

Natryski, o których mowa powyżej powinny, w razie potrzeby, umożliwiać ich natychmiastowe uruchomienie samoczynne lub w inny sposób, uwzględniając ograniczoną sprawność osób z nich korzystających. Natryski te powinny być zasilane wodą nieogrzewaną i działać niezawodnie bez względu na warunki atmosferyczne.

Przy wyjściu z pomieszczenia, w którym odbywa się praca przy użyciu materiałów zakaźnych i toksycznych, powinna znajdować się co najmniej jedna umywalka z doprowadzoną do niej ciepłą wodą – na każdych 20 pracowników jednocześnie zatrudnionych. Przy mniejszej licznie zatrudnionych także powinna znajdować się jedna umywalka.

Oprócz wyżej wymienionego rozporządzenia, o konieczności stosowania natrysków (pryszniców) mówią następujące przepisy:

  • rozporządzenie Ministra Gospodarki z dnia 19 lutego 2002 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji szkła i wyrobów ze szkła (Dz. U. poz. 248):

„§ 49.1. W każdym pomieszczeniu, w którym odbywają się prace z kwasami lub substancjami żrącymi, powinna być w widocznym miejscu wywieszona instrukcja o udzielaniu pierwszej pomocy w przypadku poparzenia kwasami lub tymi substancjami.

2. W pomieszczeniu, o którym mowa w ust. 1, powinny znajdować się środki do udzielania pierwszej pomocy, w tym natryski wodne lub urządzenia do płukania oczu, spełniające wymagania określone w odrębnych przepisach”,

  • rozporządzenie Ministra Gospodarki Przestrzennej i Budownictwa z dnia 27 stycznia 1994 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy stosowaniu środków chemicznych do uzdatniania wody i oczyszczania ścieków (Dz. U. poz. 73):                                      

„§ 13. W obiektach lub w pomieszczeniach, w których są transportowane, przechowywane lub używane kwasy i zasady nieorganiczne, należy zainstalować wodne natryski ratunkowe oraz zapewnić środki do przemywania oczu wodą i substancjami neutralizującymi”.

„§ 89. 2. Pomieszczenie, w którym jest składowany i pobierany kwas siarkowy, powinno być wyposażone w ratunkowy natrysk wodny i w odciąg miejscowy”.

„§ 94. W miejscu składowania i pobierania kwasu solnego powinien być umieszczony ratunkowy natrysk wodny”,

  • rozporządzenie Ministra Przemysłu i Handlu z dnia 1 marca 1995 r. w sprawie bezpieczeństwa i higieny pracy przy produkcji, stosowaniu, magazynowaniu i transporcie wewnątrzzakładowym nadtlenków organicznych (Dz. U. poz. 181):

„§ 23.1. W każdym pomieszczeniu, w którym znajdują się nadtlenki i utrzymuje się temperatura powyżej 0°C, powinna znajdować się instalacja wodociągowa zawierająca wodę pitną. W skład instalacji wodociągowej wchodzą natryski bezpieczeństwa, umywalki oraz urządzenia do przepłukiwania oczu.

2. Dla pomieszczeń, w których znajdują się nadtlenki i w których utrzymuje się temperatura poniżej 0°C, instalacja wodociągowa, o której mowa w ust. 1, powinna znajdować się w najbliższym pomieszczeniu, w którym utrzymuje się temperatura powyżej 0°C, jednak oddalonym nie więcej niż o 10 m”.

Umywalnie i pomieszczenia z natryskami – wymagania bhp

W skład zespołu szatni powinny wchodzić umywalnie łatwo dostępne dla pracowników i zapewniające bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i przebranych odzieżą własną.

Warunki jakim powinny odpowiadać umywalnie i pomieszczenia z natryskami

  • umywalki powinny być emaliowane lub wykonane z materiału odpornego na korozję, zgodnie z Polską Normą,
  • do umywalek powinna być doprowadzona woda bieżąca – ciepła i zimna,
  • szerokość przejścia pomiędzy umywalkami a ścianą przeciwległą powinna wynosić nie mniej niż 1,3 m, a między dwoma rzędami umywalek – nie mniej niż 2 m,
  • na każdych dziesięciu pracowników najliczniejszej zmiany powinna w umywalni przypadać co najmniej jedna umywalka indywidualna, a przy pracach brudzących i w kontakcie z substancjami szkodliwymi lub zakaźnymi – co najmniej jedna umywalka na każdych 5 pracowników – lecz nie mniej niż jedna przy mniejszej liczbie zatrudnionych. W przypadku zastosowania umywalek szeregowych do mycia zbiorowego (np. na placach budowy) powinno przypadać co najmniej jedno stanowisko do mycia (zawór czerpalny wody) na każdych 5 pracowników jednocześnie zatrudnionych,
  • na każdych 30 mężczyzn lub na każde 20 kobiet jednocześnie zatrudnionych przy pracach biurowych lub w warunkach zbliżonych do tych prac powinna przypadać co najmniej jedna umywalka, lecz nie mniej niż jedna umywalka przy mniejszej liczbie zatrudnionych. Umywalki powinny być instalowane w pomieszczeniach ustępów lub w ich przedsionkach izolacyjnych,
  • dla pracowników narażonych na zabrudzenie nóg przy pracy powinny być instalowane w umywalniach brodziki do mycia nóg z doprowadzeniem ciepłej wody w ilości co najmniej jeden brodzik na każdych dziesięciu użytkowników. Brodziki nie są wymagane dla pracowników zatrudnionych przy pracach na otwartej przestrzeni – poza terenem zakładu pracy,
  • pomieszczenia z natryskami powinny być łatwo dostępne dla pracowników i zapewnić bezkolizyjny ruch pracowników już umytych i ubranych w odzież własną,
  • na każdych 8 pracowników najliczniejszej zmiany, wykonujących prace powodujące zabrudzenie ich ciała, powinna przypadać co najmniej jedna kabina natryskowa,
  • przy pracach związanych ze stosowaniem lub wydzielaniem się substancji trujących, zakaźnych, promieniotwórczych, drażniących lub uczulających oraz innych substancji o nieprzyjemnym zapachu, a także przy pracach pylących, powinna przypadać co najmniej jedna kabina natryskowa na każdych 5 pracowników, lecz nie mniej niż jedna przy mniejszej liczbie zatrudnionych,
  • wymiary kabin natryskowych powinny być zgodne z przepisami techniczno-budowlanymi. Szerokość przejścia miedzy dwoma rzędami kabin, przy zastosowaniu zasłon zasuwanych lub ścianek osłaniających, powinna wynosić co najmniej 1,30 m, a między kabinami i ścianą co najmniej 0,90 m,
  • w pomieszczeniach z natryskami poszczególne sitka powinny być zainstalowane w oddzielnych kabinach i umieszczone w taki sposób, by strumień wody spływał na ramiona, a nie na głowę. Pomieszczenie z natryskami, w którym znajduje się więcej niż 6 sitek, powinny być oddzielone od szatni pomieszczeniem izolującym,
  • do natrysków powinna być doprowadzona woda bieżąca zimna i ciepła. Woda zużyta powinna być odprowadzona do kanalizacji,
  • przy pomieszczeniach z natryskami powinna znajdować się wydzielona kabina z jedną miską ustępową na każde 10 natrysków.

Temperatura wody ciepłej doprowadzana do umywalek, natrysków i brodzików przy stosowaniu centralnej regulacji lub zbiorowego  mieszania wody powinna wynosić od 35°C do 40°C (od 308 K do 313 K), a w przypadku indywidualnego mieszania wody – od 50°C do 60°C (323 K do 333 K).

W pomieszczeniach umywalni należy zapewnić co najmniej dwukrotną wymianę powietrza w ciągu godziny, natomiast w pomieszczeniach z natryskami wymiana ta nie powinna być mniejsza niż pięciokrotna w ciągu godziny.  

Podłogi znajdujące się w pomieszczeniach umywalni i natrysków powinny być wyposażone w podkładki izolujące (podesty), jeżeli są wykonane z materiałów o dużym przewodnictwie ciepła.

Pomieszczenia z natryskami i umywalnie powinny być urządzone oddzielnie dla kobiet i mężczyzn. Nie dotyczy to zakładu pracy, w którym jest zatrudnionych od 10 pracowników na jednej zmianie – pod warunkiem zapewnienia możliwości osobnego korzystania przez kobiety i mężczyzn z tych pomieszczeń.

Skomentuj