Pierwsza pomoc w zakładzie pracy

Pracodawca jest odpowiedzialny za stan bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie, przede wszystkim za zapewnienie punktów pierwszej pomocy, apteczek i wyznaczenia osób odpowiedzialnych za udzielenie pierwszej pomocy.

Działania pracodawcy, który jest odpowiedzialny za organizacje pierwszej pomocy w zakładzie pracy powinny być dostosowane do rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu pracy, a także od rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.

Obowiązek pracodawcy zapewnienia pierwszej pomocy w zakładzie pracy wynika z przepisów zarówno Kodeksu pracy, jak i rozporządzenia Ministra Pracy i Polityki Socjalnej w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy.

Zgodnie z ww. aktami prawnymi po stronie pracodawcy istnieje obowiązek zapewnienia pracownikom sprawnie funkcjonującego systemu pierwszej pomocy w razie wypadku oraz środków do udzielania pierwszej pomocy.

System pierwszej pomocy powinien składać się z odpowiednio oznakowanych i łatwo dostępnych:

  • punktów pierwszej pomocy w wydziałach (oddziałach), w których wykonywane są prace powodujące duże ryzyko wypadku lub związane z wydzielaniem się par, gazów lub pyłów substancji sklasyfikowanych jako niebezpieczne ze względu na ostre działania toksyczne;
  • apteczek w poszczególnych wydziałach (oddziałach) zakładu pracy.

Punkty pierwszej pomocy oraz apteczki powinny być odpowiednio oznaczone oraz umiejscowione w widocznym miejscu w zakładzie pracy. Co prawda przepisy nie wskazują gdzie powinny być usytuowane punkty pierwszej pomocy czy apteczki, ale niewątpliwie musi być do nich łatwy dostęp.

Przy punktach pierwszej pomocy oraz apteczkach powinna być wywieszona instrukcja pierwszej pomocy oraz wykaz osób odpowiedzialnych za udzielanie pierwszej pomocy.

W przepisach nie ma także określonej liczby ile punktów pierwszej pomocy, czy apteczek powinno znajdować się w firmie. Decyzje podejmuje pracodawca, który powinien ocenić zagrożenia i częstotliwość ich występowania na poszczególnych stanowiskach w oparciu o przeprowadzoną ocenę ryzyka zawodowego. Swoje ustalenia pracodawca winien skonsultować z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami.

Co powinno się znajdować w apteczce pierwszej pomocy?

W polskim prawie nie ma przepisów precyzujących jakie dokładnie elementy wyposażenia apteczki są niezbędne.

W Unii Europejskiej co do wyposażenia apteczek stosuje się normy ustalone przez Niemiecki Instytut Normalizacji (Deutsches Institut für Normung) w skrócie normy DIN. W Polsce stosowanie się do norm DIN jest dobrowolne, niemniej jednak mogą one ułatwić odpowiednie skompletowanie wyposażenia apteczki w zakładzie pracy.

Przykładowe wyposażenie apteczki dla zakładu pracy o charakterze pracy biurowej:

  1. Opaska elastyczna 10 cm x 4 m – 3 szt.,
  2. Opaska elastyczna 8 cm x 4 m – 2 szt.,
  3. Bandaż dziany 10 cm x 4 m – 1 szt.,
  4. Bandaż dziany 4 cm x 4 m – 1 szt.,
  5. Kompres gazowy 9 x 9 cm – 3 szt.,
  6. Kompres gazowy ½ m2 – 2 szt. ,
  7. Plaster z gazą 10 x 6 cm – 6 szt.,
  8. Plaster z gazą 10 x 8 cm – 6 szt.,
  9. Plaster z gazą 6 cm x 1 m – 2 szt. ,
  10. Plaster na szpuli 1,25 cm x 5 m – 1 szt.,
  11. Plaster na szpuli 5 cm x 5 m – 1 szt.,
  12. Chusty trójkątne włókninowa – 2 szt.,
  13. Opatrunek na oparzenia Water-Jel – 1 szt.,
  14. Siatka opatrunkowa nr 3 – 1 szt.,
  15. Siatka opatrunkowa nr 6 – 1 szt.,
  16. Agrafka – 6 szt.,
  17. Folia izotermiczna „Koc ratunkowy” – 1 szt.,
  18. Rękawiczki ambulatoryjne – 4 pary,
  19. Nożyczki – 1 szt.,
  20. Maseczka do sztucznego oddychania – 1 szt.,
  21. Płyn do odkażania rąk – 100 ml,
  22. Chusteczki do dezynfekcji Leko – 8 szt.

Jeśli chodzi o skład punktów pierwszej pomocy, które wymagają większej liczby środków, to możemy w nich odnaleźć przede wszystkim:

  1. Folię izotermiczną,
  2. Sól fizjologiczną,
  3. Aparat do płukania oka, stosowany w przypadku zaprószenia oka,
  4. Taśmę ostrzegawczą-oddzielającą,
  5. Pachołki ostrzegawcze,
  6. Nosze,
  7. Kamizelkę odblaskową,
  8. Zestaw oparzeniowy,
  9. Kołnierz ortopedyczny regulowany,
  10. Zestaw do tlenoterapii (maseczki + worek resuscytacyjny),
  11. Opaskę elastyczną,
  12. Bandaż dziany,
  13. Kompres gazowy,
  14. Plaster z gazą,
  15. Chusty trójkątne,
  16. Opatrunek na oparzenia,
  17. Rękawiczki ambulatoryjne,
  18. Pęsetę anatomiczną,
  19. Szyny Kramera,
  20. Maseczkę do sztucznego oddychania,
  21. Płyn do odkażania rąk,
  22. Chusteczki do dezynfekcji.

Oczywiście nie wszystkie zakłady pracy wymagają takiego wyposażenia. W wielu zakładach pracy, zwłaszcza w charakteryzujących się pracą biurową wystarczą proste, przenośne apteczki, wyposażone w podstawowe elementy.

Należy jednak pamiętać, że liczba, usytuowanie i wyposażenie punktów pierwszej pomocy i apteczek powinny być ustalone w porozumieniu z lekarzem sprawującym profilaktyczną opiekę zdrowotną nad pracownikami, z uwzględnieniem rodzajów zagrożeń występujących na stanowiskach pracy.

Warto także zaznaczyć, że zarówno w punktach pierwszej pomocy, jak i apteczkach powinny znajdować się wyłącznie środki opatrunkowe, natomiast nie powinny znajdować się w nich leki, środki przeciwbólowe, krople itd., chyba, że osoba wyznaczona do udzielania pierwszej pomocy posiada wykształcenie medyczne (lekarskie) i jest upoważniona do podawania tego typu środków.

Osoba wyznaczona do udzielania pierwszej pomocy

Osoba, która jest odpowiedzialna za stan bezpieczeństwa i higieny pracy ma obowiązek wyznaczyć pracowników do udzielania pierwszej pomocy w zakładzie pracy. Zatem pracodawca jako osoba odpowiedzialna za zapewnienie bezpieczeństwa i higieny pracy w zakładzie pracy – ma obowiązek wyznaczyć osobę przeszkoloną w zakresie udzielanie pierwszej pomocy w razie wypadku.

Przeszkolenie z zakresu pierwszej pomocy osoba wyznaczona przez pracodawcę może nabyć w ramach zwykłych szkoleń bhp. Szkolenia te muszą poruszać tematykę udzielania pierwszej pomocy. Zatem osobą odpowiedzialna za udzielanie pierwszej pomocy w zakładzie pracy może być osoba, która przeszła szkolenie kierunkowe przeprowadzone w ramach odpowiednio dostosowanego programowo szkolenia wstępnego lub okresowego bhp. Takie szkolenie powinno przede wszystkim uwzględniać specyfikę zakładu pracy, a także możliwe zagrożenia występujące na danych stanowiskach pracy.

Pracodawca ma także obowiązek przekazać wszystkim pracownikom informacje o pracownikach, którzy zostali wyznaczeni do udzielania pierwszej pomocy.

Pamiętajmy, że liczba osób wyznaczonych do udzielania pierwszej pomocy w danym zakładzie pracy powinna być uzależniona od rodzaju i zakresu prowadzonej działalności, liczby zatrudnionych pracowników i innych osób przebywających na terenie zakładu oraz rodzaju i poziomu występujących zagrożeń.

W przypadku zatrudniania przez pracodawcę wyłącznie pracowników młodocianych lub niepełnosprawnych – działania z zakresu pierwszej pomocy może wykonywać sam pracodawca.

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (J.t.: Dz. U. z 2016 r. poz. 1666, z późn. zm.),
  2. Rozporządzenie Ministra Pracy i Polityki Socjalnej z dnia 26 września 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (J.t. Dz. U.: z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.),
  3. Rozporządzenie Ministra Gospodarki i Pracy z dnia 27 lipca 2004 r. w sprawie szkolenia w dziedzinie bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. poz. 1860, z późn. zm.).

Skomentuj