Praca na mrozie

Pracownik wykonujący swoje obowiązki zimą na zewnątrz w niskiej temperaturze narażony jest na wychłodzenie organizmu oraz niebezpieczne odmrożenia.

Przepisy Kodeksu pracy oraz rozporządzeń określają obowiązki pracodawcy wobec pracowników. Analizując je, pracodawca w okresie zimowym ma obowiązek zapewnić odpowiednie warunki pracownikom, zwłaszcza tym, którzy swoją pracę wykonują na zewnątrz, gdyż to właśnie oni są najbardziej narażeni na negatywne skutki niskiej temperatury.

Jakie są obowiązki pracodawcy wobec pracowników wykonujących pracę zimą na otwartej przestrzeni?

Na podstawie rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy obowiązkiem pracodawcy jest zapewnienie pracownikom zatrudnionym na otwartej przestrzeni – pomieszczenia do ogrzania się, które muszą znajdować się w pobliżu miejsca pracy, tym samym dając schronienie przed opadami atmosferycznymi i niską temperaturą oraz powinny być tak urządzone, aby umożliwiać podgrzanie i przygotowanie ciepłego posiłku.

W takich pomieszczeniach powinna być zapewniona odpowiednia temperatura wynosząca 16°C, a na każdego pracownika najliczniejszej zmiany musi przypadać minimum 0,1 m2 powierzchni, przy czym całkowita powierzchnia tego pomieszczenia nie może być mniejsza niż 8 m2.

W przypadkach, gdy nie ma możliwości zorganizowania ze względów technologicznych takiego pomieszczenia, pracodawca jest zobowiązany zorganizować w pobliżu miejsca pracy odpowiednie źródła ciepła np. koksowniki.

Posiłki regeneracyjne i napoje

Posiłki regeneracyjne i napoje są wydawane pracownikom na podstawie przepisów rozporządzenia Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów.

Rodzaj i temperatura posiłków oraz napojów powinna być dostosowana do warunków wykonywanej pracy. Nie każdy jednak w okresie zimowym (czyli od 1 listopada do 31 marca) wykonując pracę na zewnątrz będzie miał prawo otrzymać nieodpłatny posiłek. Aby tak się stało pracownik musi spełnić warunek intensywności wykonywanej pracy. Efektywny wydatek energetyczny takiej pracy w ciągu zmiany roboczej powinien wynosić powyżej 1500 kcal dla mężczyzn i 1000 kcal dla kobiet.

W przypadku napojów dla pracowników pracujących na zewnątrz w okresie zimowym, wydatek energetyczny nie odgrywa większej roli, ponieważ pracodawca ma obowiązek zapewnić napoje pracownikom zawsze wtedy, gdy temperatura spadnie poniżej 10°C.

Odzież ochronna

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy pracodawca powinien dostarczyć pracownikowi nieodpłatnie odzież i obuwie robocze m.in. ze względu na wymagania technologiczne, sanitarne lub bezpieczeństwa i higieny pracy.

Rodzaje środków ochrony indywidualnej zawarte są w załączniku nr 2 rozporządzenia w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy. Zgodnie z tymi wytycznymi – pracodawca w przypadku prac przy niskiej temperaturze musi zapewnić odzież ochroną, nakrycia głowy oraz środki ochronny kończyn górnych i dolnych.

W sytuacji, gdy pracodawca nie zapewni swoim pracownikom bezpiecznych i higienicznych warunków pracy, a warunki te stwarzają bezpośrednie zagrożenie dla zdrowia i życia pracownika, albo gdy wykonywana przez niego praca grozi takim niebezpieczeństwem innym osobom, pracownik zgodnie z przepisami Kodeksu pracy może powstrzymać się od pracy z zachowaniem prawa do wynagrodzenia.

Zagrożenia

Pracownik wykonując swoją pracę na zewnątrz w okresie zimowym (zwłaszcza przy niezapewnieniu przez pracodawcę odpowiednich warunków pracy) narażony jest na wychodzenie organizmu oraz odmrożenia.

Odmrożeniem nazywamy uszkodzenie skóry i tkanek pod nią leżących, wywołanie działaniem niskiej temperatury. Odmrożeniu ulegają okolice tkanek o zwolnionym i utrudnionym krążeniu: palce nóg, rąk, nos, policzki, małżowiny uszne.

Pierwsza pomoc w przypadku odmrożenia

  • Poszkodowanego należy przenieść do ciepłego pomieszczenia,
  • Rozluźnić ubranie uciskające obrzęknięte miejsca,
  • Ściągnąć przemoczoną i zmrożoną odzież,
  • Nie wolno nacierać odmrożonych miejsc śniegiem ani alkoholem,
  • Można poszkodowanemu podać mocno osłodzone, gorące napoje,
  • Nie należy podawać poszkodowanemu alkoholu ani pozwolić palić,
  • Jeżeli na skórze występują pęcherze, czy grożące martwicą sine przebarwienia – należy założyć na nie jałowy opatrunek i niezwłocznie skontaktować się z lekarzem,
  • Odmrożoną część ciała włożyć do zimnej wody, a następnie powoli i stopniowo podwyższać temperaturę wody do temperatury pokojowej (cały proces powinien trwać 20-30 minut).

Wychłodzenie – poziom zagrożenia i rekomendacje

Ogólne działanie niskiej temperatury na organizm człowieka powoduje hipotermię.

Poziom obciążenia cieplnego organizmu oceniany jest na podstawie wskaźnika UTCI (Universal Thermal Climate Index). Do wyznaczania wartości UTCI wykonuje się obliczenia bilansu cieplnego człowieka w danych warunkach meteorologicznych uwzględniając, poza temperaturą i wilgotnością powietrza, również prędkość wiatru oraz ciśnienie. Wartość UTCI nie jest tożsama z wartością temperatury powietrza.

W okresie zagrożenia hipotermią (listopad-marzec) poziom zagrożenia szacowany jest zgodnie z poniższą skalą:

Kategoria

Wartości UTCI

Obciążenia i rekomendacje

-1

Od +9°C do 0°C

Niewielkie

Marznące ręce

  • wskazana ochrona dłoni i używanie nakrycia głowy;

-2

Od 0°C do -13°C

Umiarkowanie

Szczypanie w policzki

  • wskazana zwiększona aktywność fizyczna oraz ochrona kończyn i twarzy przed wychłodzeniem

-3

Od -13°C do -27°C

Silne

Drętwienie skóry twarzy

  • zalecana zwiększona aktywność fizyczna oraz ochrona kończyn i twarzy przed wychłodzeniem
  • zalecana zwiększona termoizolacyjność odzieży

-4

Od -27°C do -40°C

Bardzo silne

Prawdopodobne odmrożenia, dreszcze

  • konieczna zwiększona aktywność fizyczna i ochrona części ciała narażonych na odmrożenie
  • wskazane ograniczenie czasu przebywania na terenie otwartym

-5

Poniżej -40°C

Ekstremalne

Duże ryzyko odmrożenia obniżenie się temperatury ciała o 0,3°C/ godzinę

  • konieczne ograniczenie do minimum czasu przebywania na terenie otwartym
  • niewskazany pobyt w terenie otwartym zwłaszcza osób starszych oraz osób ze schorzeniami układu krążeniowo-oddechowego

Tabelka sporządzona na podstawie: Rządowe Centrum Bezpieczeństwa, www.rcb.gov.pl

Podstawa prawna:

  1. Ustawa z dnia 26 czerwca 1974 r.- Kodeks pracy (Dz. U. z 2018 r. poz. 108 i z 2018 r. poz. 4),
  2. Rozporządzenie z dnia 26 wrześnie 1997 r. w sprawie ogólnych przepisów bezpieczeństwa i higieny pracy (Dz. U. z 2003 r. poz. 1650, z późn. zm.),
  3. Rozporządzenie z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. poz. 279).

Skomentuj