Telepraca, a wypadek przy pracy

Rozwój współczesnych form komunikacji sprawił, że swoją pracę możemy wykonywać zdalnie, nawet bez wychodzenia z domu. Czy jednak możemy liczyć na te same prawa i obowiązki pracodawcy w razie wypadku przy pracy?

Telepraca w obecnych czasach stała się coraz częściej stosowaną formą zatrudnienia pracowników. Ideą, a jednocześnie zaletą jest możliwość wykonywania swoich obowiązków służbowych poza siedzibą firmy. W związku z tym telepraca może być wykonywana np. w domu. Telepraca posiada uregulowania prawne w Kodeksie pracy, do którego została wprowadzona ustawą z dnia 24 sierpnia 2007 roku o zmianie ustawy – Kodeks pracy oraz niektórych innych ustaw Dz. U. poz. 1288 rozdział IIb pt. Zatrudnienie pracowników w formie telepracy. Zgodnie z art. 675 § 1 telepracą jest praca, która może być wykonywana regularnie poza zakładem pracy, z wykorzystaniem środków komunikacji elektronicznej w rozumieniu przepisów o świadczeniu usług drogą elektroniczną.

Na podstawie przepisów Kodeksu pracy telepraca jest formą zatrudnienia, która w zakresie praw i obowiązków pracowników jest tożsama z pracownikami stacjonarnymi. Dotyczy to m.in. prawa do wynagrodzenia, urlopów, także prawa do wszystkich świadczeń wynikających ze stosunku pracy.

Zasady BHP przy telepracy

Jeżeli pracownik wykonuje swoją pracę poza siedzibą firmy, pracodawca jest zobowiązany do zapewnienia mu bezpiecznych i higienicznych warunków pracy. Na mocy przepisu art. 6717 kp pracodawca zostaje wyłączony z obowiązku dbania o bezpieczny i higieniczny stan pomieszczeń pracy, określonego w art. 212 pkt 4, a także z obowiązków związanych z budową i przebudową budynków, w których znajdują się pomieszczenia pracownicze oraz z zapewnienia odpowiednich urządzeń higieniczno-sanitarnych.

Wypadek przy pracy telepracownika

Sprawa wypadków w odniesieniu do stanowiska telepracownika jest kwestią w wielu przypadkach sporną i niejasną. Pracodawca w stosunku do telepracownika wykonującego swoją pracę w domu ponosi taką samą odpowiedzialność za wypadek przy pracy, jak w przypadku pracowników stacjonarnych.

Ustawodawca w stosunku to osób pracujących w telepracy nie wyznaczył odrębnych, szczególnych przepisów prawnych. Kwestia wypadków przy pracy jest więc traktowana na zasadzie przepisów ogólnych, o których mówi nam art. 3 ust.1 ustawy z 30 października 2002 r. o ubezpieczeniu społecznym z tytułu wypadków przy pracy i chorób zawodowych. W myśl tego przepisu wypadkiem przy pracy jest nagłe zdarzenie wywołane przyczyną zewnętrzną powodujące uraz lub śmierć, które nastąpiło w związku z pracą. W odniesieniu do telepracownika przesłanka wystąpienia zdarzenia nagłego, wywołanego przyczyną zewnętrzną jest bardzo prawdopodobna i nie budzi wątpliwości. Jednak w przypadku drugiej przesłanki, a więc wystąpienia tego zdarzenia w związku z pracą mogą pojawić się pewne zastrzeżenia. Powołując się na wyrok Sądu Najwyższego z dnia 11 sierpnia 1994r. II PRN 1/49 związek zdarzenia (wypadku) z wykonywaną pracą „musi wystąpić w miejscu pracy, podczas lub w związku z wykonywaniem przez pracownika zwykłych czynności wchodzących w zakres jego obowiązków albo w interesie zakładu pracy nawet bez polecenia i bez związku tego działania z normalnymi obowiązkami, a także w czasie pozostawania pracownika w dyspozycji zakładu pracy”.

Przykładem wypadku przy pracy telepracownika będzie porażenie prądem, którego pracownik dozna zarówno w swoim mieszkaniu, jak i w innym miejscu niebędącym stałym miejscem pracy, jeśli doszło do niego podczas wykonywania czynności zawodowych.

Teoretycznie jeżeli do wypadku doszło w domu pracownika w czasie, gdy pozostawał on do dyspozycji pracodawcy, to zdarzenie wypadkowe ma związek z wykonywaną pracą. Od strony praktycznej trudno jednak ustalić, czy wypadek miał na pewno miejsce w godzinach pracy i czy nie wynikał z zaniedbania pracownika.

Postępowanie powypadkowe

Zgodnie z przepisami Kodeksu pracy, pracodawca w przypadku wystąpienia wypadku przy pracy jest zobowiązany m.in.:

  • ustalić okoliczności oraz przyczyny wypadku (zob. art. 234 § 1 kp),
  • jest obowiązany niezwłocznie zawiadomić właściwego okręgowego inspektora pracy i prokuratora o śmiertelnym, ciężkim lub zbiorowym wypadku przy pracy oraz o każdym innym wypadku, który wywołał wymienione skutki, mającym związek z pracą, jeżeli może być uznany za wypadek przy pracy (zob. art. 234 § 2 kp),
  • udokumentować zajście zgodnie z zasadami zawartymi w Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 1 lipca 2009 r. w sprawie ustalania okoliczności i przyczyn wypadków przy pracy (Dz. U. poz. 870).

Osoba która uległa wypadkowi, ale jej stan pozwala na zawiadomienie o zaistniałym wypadku, informuje o zdarzeniu niezwłocznie swojego pracodawcę. Pracodawca jest obowiązany podjąć działania eliminujące lub ograniczające zagrożenie, udzielić pierwszej pomocy oraz zabezpieczyć miejsce wypadku. Okoliczności i przyczyny wypadku ustala powołany przez pracodawcę zespół powypadkowy, którego skład jest uzależniony od rodzaju wypadku i przyjętego u danego pracodawcy systemu realizacji zadań w zakresie bhp. W przypadku telepracowników wykonujących swoją pracę w domu zastosowanie ma art. 6714 §2 kp, który stanowi, że pracodawca ma prawo przeprowadzać kontrole w określonych przypadkach za uprzednią zgodą telepracownika wyrażoną na piśmie albo za pomocą środków komunikacji elektronicznej. Zastosowanie tego przepisu w odniesieniu do wypadku nie powinno stanowić dodatkowej przeszkody, ponieważ zarówno pracownik będzie dążył do uznania zaistniałego zdarzenia jako wypadku przy pracy oraz pracodawca będzie chciał wywiązać się z obowiązków, które wynikają z tego zdarzenia. Pracownik będzie miał prawo do świadczeń z tytułu wypadków przy pracy, jeżeli dane zdarzenie będzie uznane za wypadek.

W całej procedurze powypadkowej ważne jest aby, dokonać oględzin miejsca wypadku, ale także dokonać wysłuchania świadków wypadku oraz samego poszkodowanego. W przypadku telepracy jest to o tyle trudne, że w dużej części przypadków pracownik pracuje sam w domu, nie ma w pobliżu niego żadnych innych pracowników, którzy mogliby potwierdzić zaistniałe zdarzenie.

Po ustaleniu okoliczności i przyczyn wypadku przy pracy osoby będącej pracownikiem, zespół powypadkowy sporządza  nie później niż w ciągu 14 dni od daty zawiadomienia o wypadku – protokół ustalenia okoliczności i przyczyn wypadku (protokół powypadkowy). Samo ustalenie okoliczności i przyczyn wypadku telepracowników nie jest na tyle kłopotliwe, co ustalenie czy zaistniałe okoliczności i przyczyny wypadku miały miejsce w czasie wykonywania czynności zawodowych, a nie np. w czasie wykonywania jakieś czynności domowej.

Sporządzenie protokołu powypadkowego po upływie 14 dni, wymaga zamieszczenia w tych dokumentach informacji o przeszkodach i trudnościach uniemożliwiających dotrzymanie wymaganego terminu (np. w przypadku, gdy osoba poszkodowana jest nieprzytomna).

Roszczenia telepracownika w związku z odszkodowaniem z tytułu wypadku ciążą na Zakładzie Ubezpieczeń Społecznych. Instytucja ta ma jednak prawo odmówić poszkodowanemu przyznania świadczenia w przypadku nieprzedstawienia protokołu powypadkowego lub jeżeli dane zdarzenie nie zostało uznane za wypadek przy pracy.

Skomentuj