Mikroklimat gorący w miejscu pracy

Mikroklimat gorący należy do czynników szkodliwych w miejscu pracy. Może on powodować przegrzanie i naruszenie równowagi cieplnej organizmu.

Jeżeli wysoka temperatura w pomieszczeniach pracy powoduje, że na stanowiskach pracy wartość wskaźnika PMV przekracza +2,0, to oznacza, iż pracownicy wykonują swoje obowiązki w warunkach mikroklimatu gorącego. PMV jest wskaźnikiem, który przewiduje średnią ocenę dużej grupy osób określających swoje wrażenia cieplne w siedmiostopniowej skali ocen od -3 (zimno) poprzez 0 (obojętnie) do +3 (gorąco).

Mikroklimat gorący jest fizycznym czynnikiem szkodliwym i musi być uwzględniony podczas oceny ryzyka zawodowego związanego z wykonywaną pracą. Ocena taka jest obowiązkiem pracodawcy, który powinien zastosować niezbędne środki profilaktyczne zmniejszające ryzyko.

Jeżeli wartość wyznaczonego wskaźnika obciążenia termicznego WBGT dla danej pracy (jej ciężkości) wykonywanej przez pracownika w mikroklimacie gorącym przekroczy wartość dopuszczalną (NDN), to ryzyko zawodowe powodowane przez obciążenie termiczne będzie nieakceptowalne i należy obniżyć jego poziom do akceptowalnego, np. poprzez skrócenie czasu pracy. Skracanie w ten sposób norm czasu pracy nie może powodować obniżenia należnego pracownikom wynagrodzenia.

Do skutków nadmiernego przebywania w mikroklimacie gorącym należą:

  • udar cieplny (porażenie cieplne) spowodowane przekroczeniem możliwości termoregulacyjnych i porażeniem ośrodka termoregulacji (najczęściej jest groźny dla życia, temperatura wewnętrzna ciała podnosi się do 41°C lub powyżej);
  • wyczerpanie cieplne spowodowane utratą wody i/lub soli przez pocenie, któremu towarzyszą ogólne osłabienie, zawroty głowy, nudności, bóle głowy, chwiejność układu krążenia, czasem omdlenie cieplne;
  • bolesne skurcze mięśni i inne dolegliwości ze strony mięśni spowodowane zaburzeniem równowagi wodno-elektrolitowej;
  • odwodnienie spowodowane niedostatecznym uzupełnieniem wody utraconej przez pocenie.

Warunki mikroklimatu w pomieszczeniu biurowym:

  • wilgotność względna powietrza powinna być większa niż 40%;
  • pomieszczenia i stanowiska pracy powinny być zabezpieczone przed niekontrolowaną emisją ciepła;
  • w pomieszczeniach powinna być zapewniona wymiana powietrza wynikająca z potrzeb użytkowych, funkcji pomieszczeń, bilansu ciepła i wilgotności;
  • w pomieszczeniach nieklimatyzowanych powinna być zapewniona stała wymiana powietrza nie mniejsza niż 0,5-krotna w ciągu godziny (wymiana na drodze wentylacji mechanicznej nie jest wymianą stałą);
  • wentylacja nie powinna powodować przeciągów ani wyziębienia,
  • strumień powietrza pochodzący z wentylacji nawiewnej nie powinien być skierowany bezpośrednio na stanowisko pracy;
  • przy urządzeniach wentylacyjnych należy stosować środki zmniejszające natężenie i rozprzestrzenianie się hałasu i drgań spowodowanych pracą tych urządzeń.

Mikroklimat gorący charakteryzowany jest przez wskaźnik obciążenia termicznego WBGT

Klasa tempa metabolizmu

Tempo metabolizmu

Wartości dopuszczalne WBGT

Odniesienie do jednostki po- wierzchni skóry W/m2

Całkowite (przy średniej

powierzchni skóry 1,8 m2)

W

Osoba zaakli- matyzowana w środowisku gorącym

oC

Osoba nieza- aklimatyzowana w środowisku gorącym

oC

0

(spoczynek)

M ≤ 65

M ≤ 117

33

32

1

(praca lekka)

65 < M ≤ 130

117 < M ≤ 234

30

29

2

(praca średnio ciężka)

130 < M ≤ 200

234 < M ≤ 360

28

26

3

(praca ciężka)

200 < M ≤ 260

360 < M ≤ 468

NRP* 25

ORP** 26

NRP* 22

ORP** 23

4

(praca bardzo ciężka)

M > 260

M > 468

23

25

18

20

* NRP – nieodczuwalny ruch powietrza.

** ORP – odczuwalny ruch powietrza.

Ważne! Pomiary wskaźników mikroklimatu gorącego wykonują uprawnione do tego uprawnione laboratoria z wykorzystaniem specjalistycznego sprzętu. Pomiary te przeprowadzane są raz na rok lub raz na dwa lata. Kwestie te reguluje rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy.

Urządzenia używane w sterowaniu mikroklimatem to:

  • klimatyzatory,
  • klimatyzacja,
  • wentylatory,
  • osuszacze.

Nowoczesne klimatyzatory to urządzenia, które np. nie powodują zakłóceń pracy komputerów i transmisji danych. Tradycyjny klimatyzator posiada zarówno funkcję chłodzenia jak i grzania.

Klimatyzacja ma za zadanie zapewnienie warunków komfortowych wewnątrz pomieszczeń. Dopuszczalne parametry powietrza mogą wynikać z przebywania w tych pomieszczeniach ludzi lub procesów technologicznych.

Wentylacja ma za zadanie doprowadzenie i utrzymanie powietrza w pomieszczeniach przez nią obsługiwanych w taki sposób, aby jego czystość, temperatura i ruch pozostawały w określonych granicach, bez ingerencji w parametry powietrza dostarczanego z zewnątrz.

Ze względu na sposób wymuszania ruchu powietrza wentylację dzielimy na:

  • naturalną,
  • mechaniczną.

Wentylację mechaniczną natomiast dzielimy na:

  • wywiewną,
  • nawiewną,
  • nawiewno-wywiewną.

Osuszacze – są to urządzenia, które działają odwrotnie do nawilżaczy. Zadaniem osuszaczy jest obniżenie wilgotności powietrza i utrzymanie jej na określonym poziomie.

Obowiązki pracodawcy związane z mikroklimatem gorącym

Pracodawca ma więc obowiązek zapewnić napoje pracownikom zatrudnionym w warunkach gorącego mikroklimatu:

  • przy pracach związanych z wysiłkiem fizycznym, powodującym w ciągu zmiany roboczej efektywny wydatek energetyczny organizmu powyżej 1500 kcal (6280 kJ) u mężczyzn i 1000 kcal (4187 kJ) u kobiet;
  • na stanowiskach pracy, na których temperatura spowodowana warunkami atmosferycznymi przekracza 28°C;
  • przy pracach na otwartej przestrzeni przy temperaturze otoczenia powyżej 25°C, charakteryzującego się wartością wskaźnika obciążenia termicznego (WBGT) powyżej 25°C.

W sytuacji wysokiego wskaźnika WBGT (powyżej 28°C) pracodawca, oprócz dostarczenia pracownikom napojów chłodzących w nieograniczonej ilości, powinien:

  • stosować odpowiednio długie przerwy w pracy, ograniczony czas pracy lub zamienność prac;
  • ograniczyć wykonywanie prac wymagających znacznego wysiłku fizycznego.

Natomiast dla obniżenia wskaźnika WBGT pracodawca powinien:

  • zabezpieczyć pomieszczenia czy stanowiska pracy przed niekontrolowaną emisją ciepła w drodze promieniowania;
  • ograniczyć dostęp światła dziennego do stanowisk pracy;
  • stosować nawiew powietrza w pomieszczeniu pracy czy na stanowisku;
  • zastosować klimatyzację ogólną lub stanowiskową;
  • dostarczyć pracownikom odzież roboczą (ochronną) izolującą od ciepła albo odpowiednio przewiewną – w zależności od warunków w miejscu wykonywania prac.

Pamiętać należy również o tym, że:

  1. Prace wzbronione dla kobiet w ciąży i kobiet karmiących piersią to prace w warun­kach, w których wskaźnik PMV jest większy od 1,0.
  2. Prace wzbronione dla młodocianych to prace w pomieszczeniach, w których tempe­ratura powietrza przekracza 30°C, a wilgotność względna powietrza przekracza 65%.

Podstawa prawna:

  1. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 28 maja 1996 r. w sprawie profilaktycznych posiłków i napojów (Dz. U. poz. 279 oraz z 2019 r. poz. 1160),
  2. Rozporządzenie Ministra Zdrowia z 2 lutego 2011 r. w sprawie badań i pomiarów czynników szkodliwych dla zdrowia w środowisku pracy (Dz. U. poz. 166 oraz z 2019 r. poz. 1995),
  3. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 24 sierpnia 2004 r. w sprawie wykazu prac wzbronionych młodocianym i warunków ich zatrudniania przy niektórych z tych prac (Dz. U. z 2016 r. poz. 1509);
  4. Rozporządzenie Rady Ministrów z dnia 3 kwietnia 2017 r. w sprawie wykazu prac uciążliwych, niebezpiecznych lub szkodliwych dla zdrowia kobiet w ciąży i kobiet karmiących dziecko piersią (Dz. U. poz. 796).

Skomentuj